Vụ án Hathaco: Lật tẩy thủ đoạn 'phù phép' dữ liệu thí nghiệm để trục lợi

Nhận diện “điểm mờ” từ những tập hồ sơ “sạch”

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ đầu năm 2020, Lê Đăng Liêu (SN 1985, trú xã Thạch Hà), Lê Văn Hùng (SN 1983, trú xã Thạch Hà) và Bùi Đình Dũng (SN 1988, trú phường Thành Sen) cùng góp vốn mua lại Công ty CP Hathaco và Phòng thí nghiệm LAS-XD 909. Dù có giấy phép hoạt động thí nghiệm nhưng các đối tượng lại biến nơi đây thành công cụ trục lợi bằng cách cấp khống hồ sơ thí nghiệm cho các nhà thầu với mức phí 30% giá trị gói thầu.

Vụ án sai phạm tại Công ty cổ phần Hathaco (Hà Tĩnh) là điển hình của loại tội phạm “trí thức” trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Ngay khi tiếp nhận nguồn tin về những bất thường tại Phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng LAS-XD 909 thuộc công ty này, lãnh đạo VKSND tỉnh và Công an tỉnh Hà Tĩnh đã xác định đây là vụ việc đặc biệt phức tạp. Những sai phạm tại đây không chỉ gây thất thoát ngân sách mà còn đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của các công trình đầu tư công - vốn là điểm tựa an sinh cho nhân dân.

Công ty Hathaco bị triệt phá, lật tẩy thủ đoạn “phù phép” dữ liệu thí nghiệm để trục lợi bất chính và xâm phạm chất lượng các công trình đầu tư công.

Khác với các vụ án hình sự thông thường, tội phạm trong lĩnh vực thí nghiệm xây dựng thường che đậy hành vi bằng các văn bản có đầy đủ tính pháp lý, con dấu và chữ ký thật của nhiều bên. Nhận diện thách thức đó, các điều tra viên đã phối hợp cùng kiểm sát viên dày dạn kinh nghiệm chủ động nghiên cứu sâu quy chuẩn kỹ thuật và quy trình vận hành máy móc thí nghiệm. Đây là bước đi then chốt để các cơ quan tố tụng “nói cùng ngôn ngữ” với những đối tượng am hiểu chuyên môn, từ đó định hướng mũi nhọn điều tra.

Trong giai đoạn giải quyết nguồn tin, kiểm sát viên đã đề ra bản yêu cầu xác minh để điều tra viên tập trung đối soát sự mâu thuẫn giữa thực tế thi công và hồ sơ giấy. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, các cơ quan tố tụng nhận thấy số lượng mẫu thí nghiệm đạt chuẩn vượt xa năng lực vận hành thực tế của thiết bị tại phòng LAS-XD 909. Đây chính là “chìa khóa” để lực lượng phá án tập trung khai thác dữ liệu điện tử và nhật ký di chuyển của cán bộ kỹ thuật.

Chiêu trò “số hóa” sai phạm và quy trình thí nghiệm ảo

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ, các điều tra viên và kiểm sát viên đã bóc gỡ quy trình "sản xuất" hồ sơ giả tinh vi. Tại Phòng thí nghiệm LAS-XD 909, các bị can đã thay thế các quy trình thực nghiệm nghiêm ngặt bằng một quy trình “thí nghiệm ảo” khép kín trên máy tính.

Cơ quan chức năng tống đạt các quyết định tố tụng đối với Lê Đăng Liêu.

Thủ đoạn chính là can thiệp trực tiếp vào phần mềm quản lý dữ liệu thí nghiệm. Thay vì kết nối máy tính với thiết bị đo lường thực tế, các bị can tự ý nhập liệu các chỉ số đạt chuẩn theo ý muốn. Để đối phó hậu kiểm, nhóm đối tượng sử dụng kỹ thuật “nhảy số” ngẫu nhiên trong ngưỡng tiêu chuẩn, khiến các phiếu kết quả trông rất khách quan nhưng thực chất hoàn toàn là dữ liệu “rác”.

Quy trình này cho phép Hathaco nhân bản hàng trăm bộ hồ sơ trong thời gian cực ngắn bằng thao tác “sao chép - dán” dữ liệu từ dự án cũ. Việc lập khống không chỉ để trục lợi chi phí thí nghiệm mà còn nhanh chóng hoàn tất hồ sơ thanh quyết toán để trục lợi khoảng 30% giá trị mỗi công trình.

Cuộc đấu trí tại phòng hỏi cung

Đối mặt với những bị can có trình độ chuyên môn cao như Lê Đăng Liêu hay Lê Văn Hùng, các điều tra viên và kiểm sát viên đã thực hiện một cuộc đấu trí bằng những bằng chứng cứ thép.

Các đối tượng ban đầu ngoan cố, cho rằng sai sót chỉ là do "nhầm lẫn hành chính" và không gây ảnh hưởng lớn. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì, các cơ quan tố tụng đã tung ra dữ liệu điện tử được điều tra viên thu thập và kiểm sát viên kiểm sát chặt chẽ… Trước những bằng chứng không thể chối cãi, các đối tượng buộc phải cúi đầu nhận tội.

Sự phối hợp giữa Cơ quan An ninh điều tra và VKSND tỉnh Hà Tĩnh trong vụ án Hathaco đã bóc trần những “lỗ hổng” trong quản lý hoạt động thí nghiệm xây dựng.

Đặc biệt, vai trò của người cán bộ tố tụng thể hiện rõ nhất khi hỏi cung bị can Nguyễn Văn An (tư vấn giám sát). Kiểm sát viên và điều tra viên đã xoáy sâu vào trách nhiệm pháp lý của người giám sát, vốn là “chốt chặn” cuối cùng của chất lượng. Những lập luận sắc bén đã buộc An thừa nhận hành vi ký xác nhận khống dù biết rõ không có mẫu vật liệu nào được đưa về phòng LAS, tất cả vì sự móc ngoặc lợi ích cá nhân.

Thượng tôn pháp luật, không có vùng cấm

Trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ thu thập được, dưới sự kiểm sát của Viện kiểm sát, ngày 8/5/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 6 đối tượng về tội “Làm giả, sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”.

Các bị can gồm: Lê Đăng Liêu (SN 1985, trú xã Thạch Hà), Giám đốc Công ty cổ phần Hathaco; Lê Văn Hùng (SN 1983, trú xã Thạch Hà), Trưởng phòng thí nghiệm LAS-XD 909 ; Bùi Đình Dũng (SN 1988, trú phường Thành Sen), thí nghiệm viên; Lê Mạnh Hùng (SN 1981, trú xã Gia Hanh), cán bộ kỹ thuật đơn vị thi công ; Nguyễn Văn An (SN 1994), cán bộ tư vấn giám sát; Nguyễn Duy Mạnh (SN 1987), đối tượng trung gian.

Các bị can trong vụ án.

Ngay sau khi phê chuẩn, kiểm sát viên đã trực tiếp kiểm sát điều tra viên thực hiện việc khám xét khẩn cấp tại trụ sở Hathaco, thu giữ hơn 100 bộ hồ sơ dự án và nhiều thiết bị điện tử, con dấu. Sự phối hợp nhịp nhàng tại hiện trường đã giúp kịp thời phát hiện những tài liệu quan trọng, đảm bảo mọi trình tự tố tụng được thực hiện đúng quy định pháp luật.

Sự phối hợp giữa Cơ quan An ninh điều tra và VKSND tỉnh Hà Tĩnh trong vụ án Hathaco cũng đã chỉ ra những “lỗ hổng” trong quản lý hoạt động thí nghiệm xây dựng. Bằng nghiệp vụ sắc bén của các điều tra viên và kiểm sát viên, những bộ hồ sơ “ma” dù được ngụy trang tinh vi dưới con dấu thật cũng được bóc gỡ.

Thành công của vụ án không chỉ ngăn chặn thất thoát ngân sách mà còn khẳng định vai trò then chốt của các cơ quan tố tụng trong việc bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật.

Hiện vụ án đang tiếp tục được mở rộng điều tra với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Anh Bắc