Việt Nam hướng tới mục tiêu giảm dần số trẻ sinh ra mắc bệnh tan máu bẩm sinh

Đây là thông tin được đưa ra tại Lễ Mít tinh hưởng ứng Ngày Thalassemia Thế giới (8/5) do Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương phối hợp với Hội Tan máu bẩm sinh Việt Nam tổ chức vào ngày 8/5, tại Hà Nội.

PGS.TS Vũ Đức Bình - Phó viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương phát biểu tại buổi lễ. (Ảnh: Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương)

Theo PGS.TS Vũ Đức Bình - Phó viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, thalassemia đang là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm ở Việt Nam, ước tính hiện có khoảng 14 triệu người mang gen bệnh, tương đương hơn 13% dân số. Đáng chú ý, căn bệnh này xuất hiện ở cả 54 dân tộc. Một số nhóm dân tộc có tỷ lệ mang gen lên tới 30 - 40%, trong khi người Kinh là 9,8%.

Là bệnh di truyền lặn phổ biến nhất trên thế giới cũng như ở Việt Nam, người mắc bệnh thalassemia thể nặng cần được điều trị định kỳ suốt đời bằng truyền máu (khối hồng cầu) và dùng thuốc thải sắt. Nếu người bệnh không được điều trị truyền máu đều đặn, định kỳ sẽ ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, làm sức khỏe bị giảm sút trầm trọng và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ.

Điều đáng lo ngại là người mang gen bệnh không có biểu hiện gì để nhận biết qua vẻ bề ngoài nhưng có thể di truyền gen bệnh cho đời sau. Hầu hết họ không biết mình mang gen cho đến khi đi xét nghiệm hoặc không may sinh ra con bị bệnh.

Một số nhóm dân tộc có tỷ lệ mang gen thalassemia lên tới 30 - 40%. (Hình minh họa: PV)

Thực tế, mỗi năm Việt Nam có khoảng 8.000 trẻ sinh ra mắc thalassemia ở các mức độ khác nhau, trong đó khoảng 2.000 trẻ bị bệnh nặng và khoảng 800 thai nhi bị phù thai không thể chào đời. Những con số này gióng lên hồi chuông cảnh báo nếu không quyết liệt đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa bệnh thalassemia, nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng giống nòi trong tương lai sẽ rất lớn.

Trước thực tế đó, PGS.TS Vũ Đức Bình đã gửi đi thông điệp tới các bạn trẻ và các cặp vợ chồng chuẩn bị kết hôn hoặc sinh con: Hãy chủ động sàng lọc gen bệnh trước hôn nhân và trước khi mang thai. Chỉ cần một lần xét nghiệm sàng lọc trước hôn nhân hoặc trước sinh, các bạn đã có thể chủ động bảo vệ con mình, bảo vệ hạnh phúc gia đình và góp phần giảm số trẻ sinh ra mắc bệnh tan máu bẩm sinh.

Lễ Mít tinh hưởng ứng Ngày Thalassemia Thế giới (8/5). (Ảnh: Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương)

Trong những năm qua, vấn đề thalassemia tại Việt Nam đã nhận được sự quan tâm từ Chính phủ và Bộ Y tế khi hoạt động phòng bệnh được đưa vào Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I từ 2021 - 2025. Các địa phương cũng chủ động triển khai đồng bộ nhiều biện pháp truyền thông, sàng lọc gen bệnh.

Từ năm 2019, bệnh thalassemia đã được đưa vào danh sách các bệnh bắt buộc cần sàng lọc trước sinh, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược dự phòng từ sớm. Đến năm 2025, Bộ Y tế tiếp tục ban hành Quyết định số 3472/QĐ-BYT hướng dẫn chuyên môn về tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn, trong đó bệnh thalassemia được xếp hàng đầu trong nhóm các bệnh di truyền cần tư vấn và xét nghiệm tiền hôn nhân.

Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hoạt động sàng lọc gen bệnh thalassemia trước kết hôn và trước sinh, hướng tới mục tiêu giảm dần số trẻ sinh ra mắc bệnh tan máu bẩm sinh.

Linh Chi