Việt Nam đã sẵn sàng cho chương mới về AI?

Cơn khát cơ sở hạ tầng cho chuyển đổi số

Trong vài thập kỷ qua, quá trình chuyển đổi kỹ thuật số toàn cầu đã diễn ra nhanh hơn nhiều so với dự đoán của bất kỳ ai, từ những chiếc máy nhắn tin đầu tiên, điện thoại di động tới máy tính để bàn với kết nối mạng toàn cầu, gặp gỡ mọi người trên mạng.

Những con số cũng cho thấy tốc độ nhanh chóng này, ông Gareth Wong, Giám đốc Vận hành, giải pháp đô thị tích hợp của Tập đoàn Sembcorp Industries (Singapore), lấy minh chứng trong phát biểu tại Diễn đàn quản trị cấp cao Việt Nam – Singapore 2026 mới đây.

Theo ông, vào năm 1996, năm mà nhiều người coi là sự bắt đầu của kỷ nguyên internet, chỉ có 36 triệu người truy cập internet, chưa đầy 1% dân số toàn cầu khi ấy. Hiện nay, con số này đã lên tới 5,5 tỷ người dùng internet, tương đương 67% tổng số con người đang sống trên hành tinh.

Đáng chú ý hơn, chỉ trong năm 2024, thế giới đã tạo ra lượng dữ liệu nhiều hơn lượng của toàn bộ các năm trước đó và cứ sau mỗi bốn năm, tổng lượng thông tin của nhân loại lại tăng gấp đôi.

“Và trong thời đại AI, dữ liệu không chỉ được lưu trữ mà còn được đọc, xử lý và học bởi máy móc với tốc độ và quy mô mà trí óc con người không thể theo kịp”, ông Gareth Wong đánh giá.

Ông Gareth Wong, Giám đốc Vận hành, giải pháp đô thị tích hợp của Tập đoàn Sembcorp Industries tại Diễn đàn quản trị cấp cao Việt Nam – Singapore 2026 mới đây. Ảnh: Vietstar

Hầu hết các cuộc thảo luận về AI ngày nay đều bắt đầu và kết thúc bằng mô hình với nghĩa là thuật toán hay chatbot. Nhưng theo ông Wong, những gì nằm bên dưới trí tuệ này là một mạng lưới hạ tầng vật lý khổng lồ bao gồm năng lượng, dây cáp, những tòa nhà chứa đầy máy móc chạy 24 giờ một ngày, 7 ngày một tuần, tiêu thụ điện năng ở quy mô không tưởng đối với bất kỳ ai dùng mạng quay số vào năm 1996.

“Có một sự thật mà kỷ nguyên AI khiến chúng ta không thể tránh khỏi: trí tuệ, dù là nhân tạo hay con người, không thể tồn tại nếu thiếu cơ sở hạ tầng. Và trong tương lai gần, quốc gia và khu vực nào kiểm soát được cơ sở hạ tầng đó sẽ định hình diện mạo của kỷ nguyên AI”, ông Gareth Wong nhấn mạnh.

Chuẩn bị hạ tầng, sẵn sàng cho chương mới

Việt Nam ba thập kỷ qua đã trỗi dậy mạnh mẽ với hoạt động kinh tế kết nối lan tỏa khắp nơi, có thể nhìn thấy qua băng thông quốc tế tăng trưởng nhanh chóng để trở thành một trong những điểm trung chuyển kỹ thuật số then chốt của Đông Nam Á, thị trường trung tâm dữ liệu hấp dẫn các nhà vận hành trong nước và quốc tế.

Không chỉ vậy, các trung tâm công nghiệp miền Nam cùng các hành lang mới nổi ở miền Trung và miền Bắc đã hiện hình; các chuỗi cung ứng toàn cầu của những công ty tinh vi nhất thế giới đã và đang đặt tại các khu công nghiệp tại Việt Nam.

“Điều này không phải tự nhiên mà có. Điều này xảy ra bởi vì trong ba thập kỷ qua, thế hệ công nhân Việt Nam không chỉ làm việc mà đã làm chủ công việc. Và mọi thứ vẫn chưa kết thúc”, ông Gareth Wong chia sẻ.

Theo ông, làn sóng công nghệ tiếp theo đổ vào Việt Nam không chỉ đơn thuần là điện tử mà là sản xuất tích hợp AI, hệ thống chính xác. Thế hệ khu công nghiệp tiếp theo đang được thiết kế để chứng minh một điều quan trọng: tính bền vững và lợi nhuận không phải là hai thái cực đối lập, hạ tầng xanh có thể thúc đẩy chứ không phải cạnh tranh với hiệu quả thương mại.

“Việt Nam có đủ yếu tố cho chương tiếp theo này”, ông nhấn mạnh và cho rằng, Singapore có thể là sự bổ trợ tốt cho Việt Nam.

Từ một quốc gia không tài nguyên thiên nhiên, không có quy mô đáng kể, đảo quốc sư tử đã trở thành trung tâm thương mại khu vực, trung tâm tài chính và là một cửa ngõ, nằm trong số những nền kinh tế cạnh tranh nhất châu Á. Trong 30 năm qua, Singapore đã xây dựng dựa trên những lợi thế cạnh tranh và làm sâu sắc thêm hạ tầng kết nối.

Hiện nay, Singapore tiếp tục phát triển với chiến lược AI, định vị quốc gia này là một trong những nơi xây dựng hệ sinh thái AI đáng tin cậy nhất thế giới thông qua các khung quản trị, các chương trình phổ cập AI triển khai trong các trường học cũng như bộ máy công chức.

“Việt Nam có những thứ mà Singapore không thể tạo ra được - đất đai, tài nguyên thiên nhiên và một nền tảng công nghiệp đã tích hợp sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi đó, Singapore có thị trường vốn vững mạnh, sự tin cậy về pháp lý và kết nối toàn cầu. Đây không phải là sự cạnh tranh; đây là sự bổ trợ cho nhau”, ông Gareth Wong phân tích.

Ông cũng nhấn mạnh rằng, thời điểm hiện nay rất quan trọng khi hàng tỷ USD vốn xanh toàn cầu đang tìm chỗ trú chân. Thế nhưng, vốn xanh không chỉ đổ vào công nghệ mà đổ vào sự tin cậy.

Ông cho rằng, quy mô công nghiệp của Việt Nam kết hợp với uy tín quản lý của Singapore có thể tạo ra hành lang minh bạch, rủi ro thấp, từ đó có thể hấp thụ nguồn tài chính và biến nguồn này thành hạ tầng thực tế trên mặt đất.

Theo chuyên gia, thế hệ khu công nghiệp tiếp theo sẽ chứng minh rằng tính bền vững và lợi nhuận không phải là hai thái cực đối lập. Ảnh: Hoàng Anh

Bên cạnh đó, Việt Nam sở hữu nhiều sinh viên tốt nghiệp khối ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) và kỹ thuật giỏi nhất khu vực từ trước khi AI trở thành công nghệ định hình kỷ nguyên. Những kỹ năng cốt lõi này chính là những gì kỷ nguyên AI hiện đang đòi hỏi: toán học, tư duy hệ thống, khả năng mô hình hóa các vấn đề phức tạp và thiết kế giải pháp.

“Với mô hình Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) của chúng tôi, tôi tin rằng, là một khuôn mẫu cho một thứ gì đó lớn lao hơn nhiều: không chỉ là các khu công nghiệp mà là nơi tạo ra các phòng thí nghiệm sống trong thế giới thực, tận dụng toàn bộ hệ thống hạ tầng của kỷ nguyên AI”.

“Hãy tưởng tượng: các tổ hợp tính toán chạy bằng năng lượng xanh, sản xuất tích hợp AI, chuỗi cung ứng được số hóa, các dịch vụ công được tích hợp và nâng cao năng lực, nhân tài được phát triển ở cả hai nước và trao đổi xuyên biên giới. Những bánh răng của tầm nhìn này đã bắt đầu quay. Câu hỏi duy nhất là: chúng ta có thể tiến nhanh đến mức nào để biến tầm nhìn này thành hiện thực?”, đại diện Tập đoàn Sembcorp Industries bày tỏ sự tin tưởng.

3 thách thức không thể tránh khỏi

Theo ông Gareth Wong, thách thức trước hết đến từ vấn đề năng lượng. Một trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn có thể tiêu thụ từ 100 - 300 megawatt điện, tương đương với một thành phố nhỏ. Kỷ nguyên AI cực kỳ tốn năng lượng với quy mô mà hầu hết thiết kế lưới điện không hỗ trợ.

Bên cạnh đó, nước cũng là vấn đề quan trọng khi các hệ thống làm mát là phần thiết yếu trong việc hỗ trợ tính toán quy mô lớn, nghĩa là nước cũng cơ bản đối với hạ tầng AI như điện năng.

Ngoài nuôi dưỡng nông nghiệp, nguồn nước sẽ ngày phải phục vụ nhiều mục đích hơn, bao gồm cho công nghiệp, cho hạ tầng kỹ thuật số, cho dân số đô thị đang gia tăng. Quản lý nguồn nước thông minh, hiệu quả và ở quy mô lớn là một thách thức về kỹ thuật cũng như về môi trường.

Thách thức thứ ba là nhân tài. Ông Gareth Wong cho rằng, AI đang tạo ra nhu cầu cho một mẫu người khác với trước đây, một người cần hiểu đồng thời về công nghệ, chính sách, đạo đức và văn hóa. Không nơi nào sự chuyển dịch này sống động hơn ngay tại đây, ở Việt Nam. “Với dân số hơn 100 triệu người, phần lớn dưới 35 tuổi, việc xây dựng hạ tầng để phục vụ thế hệ này là thách thức và cơ hội định hình chương tiếp theo của Việt Nam”.

Mỗi thách thức trên đều thực tế, cấp bách và có mối liên hệ lẫn nhau. Nhưng theo ông Gareth Wong, trong mỗi thách thức này, AI vừa là điểm gây áp lực, vừa là nhịp đập.

Đơn cử, với AI, tối ưu hóa lưới điện và dự báo nhu cầu có thể giúp năng lượng trở nên đáng tin cậy hơn; với AI, mạng lưới nước thông minh và mô hình hóa lũ lụt có thể giúp kéo dài các nguồn lực khan hiếm và việc phát triển nhân tài có thể được tăng tốc và các công cụ học tập có thể được đưa đến người dân ở các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ.

"Các quy tắc của kỷ nguyên AI vẫn đang được viết tiếp: khung quản trị, mô hình đầu tư, kiến trúc an toàn và quy định", ông Gareth Wong nhấn mạnh.

Kiều Mai