Việt Nam có thể đáp ứng 17/18 tiêu chí của MSCI?

Ảnh minh họa.

Việt Nam đang đi đúng lộ trình để được FTSE nâng hạng lên Thị trường Mới nổi vào năm 2026, trong khi việc nâng hạng bởi MSCI được kỳ vọng sẽ là mục tiêu tiếp theo trong trung và dài hạn.

Trong báo cáo cập nhật triển vọng nâng hạng, Trung tâm phân tích của Chứng khoán SSI kỳ vọng Việt Nam sẽ vượt qua kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE tới đây công bố vào sáng ngày 8/4/2026 và bắt đầu đón nhận dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026.

Báo cáo do SSI Research thực hiện, với sự đóng góp chuyên môn từ FTSE Russell.

Ngoài FTSE Russell, MSCI được xem là cột mốc chiến lược tiếp theo, trong bối cảnh tiến trình cải cách đang được đẩy nhanh. Trong đó, cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) đã vận hành ổn định, cùng việc triển khai hệ thống Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vẫn đang bám sát lộ trình sẽ giúp cải thiện ba tiêu chí quan trọng của MSCI, bao gồm: Thanh toán và Bù trừ (Clearing & Settlement), Cho vay chứng khoán (Stock Lending) và Bán khống (Short Selling).

Mặc dù hoạt động bán khống cổ phiếu đơn lẻ hiện vẫn chưa được cho phép, các nhà đầu tư đã có thể thực hiện vị thế bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và VN100.

Chuẩn mực công bố thông tin tiếp tục được cải thiện. Cơ quan quản lý và các doanh nghiệp niêm yết đang từng bước nâng cao mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh, qua đó góp phần đáp ứng các tiêu chí của MSCI liên quan đến minh bạch, công bố thông tin và đảm bảo tiếp cận bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Cải cách về giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vốn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến đáng kể. Chính phủ đang xem xét nới “room ngoại” tại một số ngành nhạy cảm, chẳng hạn như nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành hàng không từ 34% lên 49%. Nhiều doanh nghiệp cũng đã chủ động rà soát hoặc gỡ bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài (ví dụ như LPB).

Trong khi đó, việc tiếp tục nới lỏng các hạn chế về FOL vẫn đang được nghiên cứu và hoàn thiện về mặt chính sách. Nhờ đó, tỷ lệ FOL hiệu dụng trên HOSE đã cải thiện từ 41,71% lên 44,64% trong năm 2025, được hỗ trợ bởi việc niêm yết một số doanh nghiệp vốn hóa lớn với tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 100%.

Nếu các yếu tố này được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể đáp ứng được 17/18 tiêu chí của MSCI.

Tuy vậy, vẫn còn một số rào cản còn lại như tự do hóa thị trường ngoại hối (FX liberalization), được đánh giá là thách thức lớn nhất. Việc đạt được mức độ linh hoạt hoàn toàn về tỷ giá và cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro không hạn chế có thể cần thêm thời gian.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số thị trường mới nổi hiện tại như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Philippines, Đài Loan, Ai Cập, Brazil và Colombia cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này. Điều này cho thấy tự do hóa ngoại hối, dù quan trọng, có thể không phải là điều kiện tiên quyết tuyệt đối để được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist) hoặc chính thức được công nhận là thị trường mới nổi (EM).

SSI Research, những đợt nâng hạng theo tiêu chí FTSE Russell và MSCI được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn tổ chức nước ngoài quy mô lớn, củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong nước và cải thiện thanh khoản thị trường. Kỳ vọng về các sự kiện này đã bắt đầu tác động đến hành vi nhà đầu tư và có thể đẩy nhanh dòng vốn vào thị trường ngay trước thời điểm nâng hạng chính thức.

SSI Research kỳ vọng Việt Nam sẽ vượt qua kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE tới đây (công bố vào sáng ngày 8/4/2026) và bắt đầu đón nhận dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026.

Ước tính dòng vốn từ các quỹ thụ động vào Việt Nam lên tới 1,7 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn này khó có khả năng được giải ngân trong một đợt duy nhất, mà nhiều khả năng sẽ được phân bổ theo ba đến năm đợt, tương tự như trường hợp nâng hạng của Saudi Arabia vào năm 2019. Mỗi đợt dự kiến sẽ được triển khai theo chu kỳ hàng quý, nhằm giảm thiểu xáo trộn đối với thị trường.

Thu Minh