Việt Nam có nên xây dựng bộ luật riêng cho tài sản số?

Ảnh minh hoa.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam luôn được biết đến là một trong những quốc gia có thị trường tài sản mã hóa sôi động bậc nhất thế giới, với số lượng người tham gia và giá trị giao dịch ở mức cao so với quy mô nền kinh tế. Tuy nhiên, nghịch lý là, dù thị trường phát triển nhanh và mạnh đến đâu, tất cả các hoạt động đều chỉ diễn ra trong “vùng xám pháp lý”.

Nhưng trên thực tế, cơ quan quản lý không phải chưa từng nhận diện yêu cầu xây dựng hành lang pháp lý cho lĩnh vực này. Ngay từ năm 2017, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1255/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án hoàn thiện khung pháp lý để quản lý, xử lý đối với tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo”.

Song phải đến ngày 14/6/2025, khi Quốc hội chính thức thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 (số 71/2025/QH15), thì khái niệm “tài sản số” mới lần đầu tiên được luật hóa trong văn bản pháp luật của Việt Nam.

Tiếp đó, ngày 9/9/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản số. Nghị quyết này được xem là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển hướng rõ rệt từ cách tiếp cận thận trọng sang chủ động hoàn thiện thể chế, nhằm xây dựng một hệ sinh thái tài sản số, tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và bền vững của Việt Nam.

Và gần đây nhất, ngày 20/1/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 96 quy định hồ sơ, thủ tục hành chính liên quan đến thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Với những quyết sách liên tiếp được ban hành trong năm 2025 và ngay những ngày đầu năm 2026, sự chủ động từ hệ thống lập pháp để Việt Nam bắt nhịp và không đứng ngoài xu thế thời đại tài chính mới là điều không khó để thấy.

Song dù “tài sản số” đã được Việt Nam hợp pháp hóa, thì các quy định cụ thể về phân loại tài sản mã hóa, hành vi bị cấm, chế tài xử phạt, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư hay phương thức quản lý rủi ro có lẽ vẫn chưa được thiết lập đầy đủ. Điều này cũng đặt ra câu hỏi liệu Việt Nam có nên xây dựng một bộ luật riêng để bao quá các vấn đề này cho tài sản mã hóa, thay vì điều chỉnh thông qua nhiều luật như Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự,... như hiện nay?

Câu hỏi này sẽ được đại diện của cơ quan quản lý giải đáp tại số đầu tiên của của Chuyên đối thoại thường kỳ “Theo dòng Tài sản số” với chủ đề Pháp lý mở đường và mô hình phát triển thị trường tài sản số Việt Nam do tổ hợp báo chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy/Vietnam Economic Times phát sóng trực tiếp trên các nền tảng điện tử của VnEconomy vào 9h30 ngày 26/1/2026.

Ngô Huyền