Việt Nam chủ động cùng ASEAN 'chèo lái' trước biến động toàn cầu

Nhân dịp này, phóng viên TTXVN tại Jakarta đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN, về những trọng tâm của hội nghị cũng như ý nghĩa của việc Thủ tướng Lê Minh Hưng lần đầu tham dự trên cương vị mới.

Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN. Ảnh: Minh Thái/TTXVN

Trong bối cảnh khu vực và thế giới nhiều biến động hiện nay, xin Đại sứ cho biết đâu là những trọng tâm chính của hội nghị, gắn với tinh thần chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung” của ASEAN 2026?

Trong năm qua, khu vực và thế giới chứng kiến những biến động dồn dập và khó dự đoán. Căng thẳng leo thang tại Trung Đông gây tác động dây chuyền lên giá năng lượng, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tiếp tục tăng nhiệt, tạo sức ép trực tiếp lên môi trường an ninh và phát triển của Đông Nam Á. Bên cạnh đó, chủ nghĩa bảo hộ thương mại và xu hướng suy giảm niềm tin vào chủ nghĩa đa phương làm cho yêu cầu củng cố đoàn kết khu vực càng trở nên cấp thiết. Chủ đề năm 2026 “Cùng chèo lái tương lai chung” thể hiện quyết tâm của ASEAN cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng hành động và cùng định hình tương lai chung để ứng phó hiệu quả trước những thách thức đang đặt ra.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 dự kiến tập trung vào 3 trọng tâm lớn:

Thứ nhất, các lãnh đạo sẽ bàn về cách tiếp cận thống nhất của ASEAN đối với các diễn biến mới tại Trung Đông và những hệ lụy lan tỏa đối với khu vực. Các cú sốc về giá năng lượng, rủi ro đứt gãy nguồn cung và biến động tại các tuyến vận tải biển quan trọng đòi hỏi ASEAN phải tăng cường phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và các chuỗi cung ứng then chốt. Cùng với đó, việc bảo hộ và hỗ trợ công dân ASEAN đang sinh sống, lao động và học tập tại khu vực Trung Đông cũng là ưu tiên cấp bách. Đây là những vấn đề mà ASEAN đã chủ động trao đổi trong các cuộc họp đặc biệt của các bộ trưởng thời gian qua (2 cuộc họp Bộ trưởng Ngoại giao ngày 13/3 và 13/4, Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng ASEAN đặc biệt ngày 27/4, Hội nghị Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AECC) đặc biệt ngày 30/4), phản ánh tinh thần phản ứng nhanh của toàn khối.

Thứ hai, Hội nghị Cấp cao lần này sẽ thảo luận định hướng thúc đẩy triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Năm 2026 là năm bản lề đầu tiên đưa Tầm nhìn này vào thực tiễn, các lãnh đạo sẽ thảo luận về những biện pháp nhằm củng cố môi trường hòa bình, ổn định, đề cao luật pháp quốc tế và các chuẩn mực ứng xử chung để bảo đảm không gian phát triển bền vững của khu vực. Trên phương diện kinh tế, ASEAN sẽ tiếp tục thúc đẩy liên kết nội khối sâu rộng hơn, bao gồm nâng cấp Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), đẩy nhanh đàm phán Hiệp định Kinh tế số ASEAN (DEFA) để hỗ trợ quá trình chuyển đổi số, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác trong khuôn khổ các Hiệp định tự do thương mại, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)... Việc tận dụng các động lực tăng trưởng mới như kinh tế xanh, kinh tế số, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo (AI) được kỳ vọng sẽ giúp ASEAN bứt phá trong giai đoạn cạnh tranh địa kinh tế ngày càng gay gắt.

Thứ ba, hội nghị sẽ thảo luận toàn diện về tình hình quốc tế và khu vực, trong đó có tình hình Biển Đông, các xu hướng điều chỉnh chính sách của các đối tác lớn, cho đến những thách thức mới về an ninh mạng, an ninh công nghệ và chuyển đổi năng lượng; qua đó tiếp tục phát huy tiếng nói chung và vai trò trung tâm của ASEAN trên cơ sở đề cao thượng tôn pháp luật, ủng hộ chủ nghĩa đa phương, làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định và thuận lợi cho phát triển, đồng thời nâng cao vị thế và vai trò của ASEAN trong khu vực và trên thế giới.

Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN, trả lời phỏng vấn TTXVN. Ảnh: Minh Thái/PV TTXVN tại Indonesia.

Thưa Đại sứ, việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, lần đầu tiên trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, trong bối cảnh Việt Nam triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV, có ý nghĩa như thế nào đối với vai trò, đóng góp của Việt Nam trong ASEAN thời gian tới?

Hội nghị Cấp cao ASEAN 48 có ý nghĩa đặc biệt khi đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng trên cương vị người đứng đầu chính phủ mới. Sự hiện diện của Thủ tướng tại Cebu thể hiện rõ quyết tâm của Việt Nam triển khai nhất quán đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng: độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Trong tổng thể đó, ASEAN tiếp tục được khẳng định là một trong những ưu tiên chiến lược hàng đầu của Việt Nam, là không gian gắn bó mật thiết với an ninh và phát triển của đất nước.

Triển khai định hướng Đại hội XIV về đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, cùng các nước thành viên xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực, cũng như các định hướng trong Kết luận 59 của Bộ Chính trị về định hướng tham gia ASEAN của Việt Nam đến năm 2030 và Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Việt Nam không chỉ đóng góp trách nhiệm, mà còn chủ động định hình các nội dung hợp tác, đề xuất sáng kiến và dẫn dắt thảo luận ở những vấn đề then chốt của khu vực.

Thủ tướng tham dự hội nghị với tinh thần đóng góp thực chất cho ứng phó của khu vực với các biến động địa chính trị, cú sốc năng lượng, lương thực và sức ép cạnh tranh giữa các nước lớn, trong đó có các sáng kiến cụ thể như Khung ứng phó của ASEAN trước các tác động lan tỏa từ tình hình Trung Đông. Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN để thúc đẩy triển khai hiệu quả các ưu tiên của Năm Chủ tịch 2026 và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới một cộng đồng tự cường, năng động, sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm. Việt Nam cũng sẽ cùng ASEAN tiếp tục đề cao luật pháp quốc tế, củng cố môi trường hòa bình và ổn định, mở rộng liên kết kinh tế và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, qua đó khẳng định rõ hơn vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Nhân dịp tham dự hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng dự kiến gặp song phương lãnh đạo các nước ASEAN để củng cố quan hệ hữu nghị, tăng cường tin cậy chính trị và thúc đẩy hợp tác thực chất, hiệu quả. Đây sẽ là những cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên của Thủ tướng với các nhà lãnh đạo ASEAN trên cương vị mới, góp phần tạo xung lực tích cực cho quan hệ song phương cũng như cho sự gắn kết chung của cộng đồng.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Đỗ Quyên (TTXVN)