Vì sao vượt xe không đúng quy định trên đường đèo đặc biệt nguy hiểm?

CSGT Gia Lai xác minh, xử lý tài xế lái xe khách vượt sai quy định trên đèo An Khê.

Theo thông tin từ Phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai, chiều 10/7, Đội CSGT đường bộ số 4 đã làm việc với tài xế L.V.T. (SN 1979, trú xã Vạn An, Nghệ An), người điều khiển xe khách của nhà xe Q.T mang biển kiểm soát 37H-152.xx.

Trước đó, khoảng 17h14 ngày 16/6, khi lưu thông trên Quốc lộ 19, đoạn qua đèo An Khê thuộc xã Bình Khê, tỉnh Gia Lai, phương tiện này bị người dân phản ánh có hành vi vượt xe trong trường hợp không được phép vượt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Qua xác minh, tài xế đã thừa nhận hành vi vi phạm. Căn cứ điểm a khoản 5 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, lực lượng chức năng lập biên bản xử phạt 5 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Đường đèo hội tụ nhiều yếu tố rủi ro

Khác với đường bằng, các tuyến đường đèo thường có địa hình phức tạp với nhiều khúc cua liên tiếp, độ dốc lớn, mặt đường hẹp và tầm nhìn bị che khuất. Đây là những yếu tố khiến việc vượt xe trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều.

Ở những đoạn đường cong, người điều khiển phương tiện hầu như không thể quan sát được tình trạng giao thông phía trước. Chỉ cần một phương tiện đi ngược chiều bất ngờ xuất hiện, khoảng cách còn lại thường không đủ để xử lý an toàn.

Trong khi đó, trên các tuyến quốc lộ qua đèo như Quốc lộ 19, lưu lượng xe tải, xe đầu kéo và xe khách khá lớn. Các phương tiện này có kích thước lớn, khả năng tăng tốc và phanh khác nhau, khiến việc tính toán thời điểm vượt trở nên khó khăn hơn.

Độ dốc cũng là một yếu tố đáng lưu ý. Xe đang xuống đèo thường có quán tính lớn, quãng đường phanh dài hơn, còn xe leo dốc lại tăng tốc chậm. Nếu người điều khiển đánh giá sai tốc độ hoặc khoảng cách của các phương tiện xung quanh, nguy cơ va chạm sẽ tăng lên đáng kể.

Nhiều tuyến đèo còn có taluy cao hoặc vực sâu sát mép đường. Chỉ một cú đánh lái gấp để tránh xe đối diện cũng có thể khiến phương tiện mất lái hoặc lao khỏi mặt đường.

Theo các chuyên gia an toàn giao thông, phần lớn các vụ tai nạn nghiêm trọng trên đường đèo đều xảy ra khi một trong các phương tiện thực hiện thao tác vượt không đúng thời điểm hoặc không bảo đảm điều kiện an toàn.

Kịch bản phổ biến nhất là xe đang vượt gặp phương tiện đi ngược chiều ở khoảng cách quá gần. Khi đó, tài xế thường rơi vào tình huống “tiến thoái lưỡng nan”: Tiếp tục vượt sẽ đối đầu trực diện với xe ngược chiều, còn phanh gấp hoặc đánh lái trở lại làn đường cũ có thể va chạm với xe đang vượt.

Một tình huống khác là xe phía sau không kịp xử lý khi phương tiện phía trước bất ngờ phanh hoặc chuyển hướng, dẫn đến tai nạn liên hoàn.

Đối với xe khách, hậu quả của các vụ tai nạn thường đặc biệt nghiêm trọng do số lượng hành khách lớn. Chỉ một quyết định vượt xe sai thời điểm cũng có thể đe dọa an toàn của hàng chục người trên xe và nhiều phương tiện khác đang lưu thông.

Thực tế cho thấy, một số tài xế thực hiện hành vi vượt xe trên đường đèo không phải vì thiếu hiểu biết về quy định mà xuất phát từ tâm lý chủ quan hoặc nóng vội.

Trên đường đèo, điều kiện giao thông thay đổi rất nhanh. Một chiếc xe máy, ô tô hoặc xe tải từ phía đối diện có thể xuất hiện ngay sau khúc cua mà người lái hoàn toàn không thể quan sát trước. Đối với xe kinh doanh vận tải, áp lực về thời gian, lịch trình hoặc mong muốn rút ngắn thời gian di chuyển đôi khi cũng khiến một số tài xế chấp nhận thực hiện những pha vượt xe mạo hiểm.

Chính sự chủ quan trong việc đánh giá khoảng cách, tốc độ và điều kiện mặt đường là nguyên nhân khiến nhiều vụ tai nạn xảy ra chỉ trong vài giây.

Chỉ một quyết định vượt xe trong vài giây tại khu vực có tầm nhìn hạn chế cũng có thể dẫn đến những vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.

Siết chặt xử lý

Nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người điều khiển phương tiện, Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã quy định rõ mức xử phạt đối với hành vi vượt xe không đúng quy định.

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn bị trừ điểm giấy phép lái xe. Đây được đánh giá là biện pháp góp phần nâng cao trách nhiệm của tài xế, đặc biệt là những người thường xuyên điều khiển phương tiện kinh doanh vận tải.

Việc xử lý trong vụ việc tại đèo An Khê cũng cho thấy các hành vi vi phạm hoàn toàn có thể bị phát hiện thông qua hình ảnh, video do người dân cung cấp. Sự phối hợp giữa người dân và lực lượng chức năng đang trở thành một kênh hỗ trợ hiệu quả trong việc phát hiện, xác minh và xử lý các vi phạm về trật tự, an toàn giao thông.

Theo khuyến cáo của lực lượng CSGT, người điều khiển phương tiện, đặc biệt là tài xế xe khách và xe tải, cần tuyệt đối tuân thủ quy định về vượt xe khi lưu thông trên các tuyến đường đèo.

Người lái chỉ nên thực hiện thao tác vượt khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, có tầm nhìn thông thoáng, không có biển cấm vượt, không có vạch kẻ đường cấm vượt và bảo đảm khoảng cách an toàn với các phương tiện khác.

Trong mọi trường hợp, việc chậm vài phút để chờ cơ hội vượt an toàn luôn là lựa chọn đúng đắn hơn so với việc đánh đổi bằng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Vụ xử phạt tài xế xe khách tại đèo An Khê là lời nhắc nhở rằng ý thức chấp hành pháp luật giao thông không chỉ giúp người lái tránh bị xử phạt mà quan trọng hơn là bảo vệ tính mạng của chính mình, hành khách và những người cùng tham gia giao thông. Trên những cung đường đèo quanh co, mỗi quyết định của người cầm lái đều có thể tạo nên sự khác biệt giữa một hành trình an toàn và một tai nạn đáng tiếc.

Vũ Đậu