Vì sao TOS-1A có tầm bắn ngắn hơn nhiều hệ thống rocket Nga?

Trong thế giới pháo phản lực, tầm bắn càng xa thường được xem là một lợi thế. Tuy nhiên, với TOS-1A, các kỹ sư Nga không đặt mục tiêu đưa rocket bay xa nhất có thể. Hệ thống này được xây dựng để cung cấp hỏa lực cho lực lượng mặt đất ở khoảng cách gần hơn, vì vậy tầm bắn ngắn là một phần trong chính triết lý thiết kế.

TOS-1A sử dụng rocket mang đầu đạn nhiệt áp, trong khi nhiều hệ thống rocket khác có thể sử dụng nhiều loại đạn với nhiệm vụ và tầm bắn khác nhau.

Việc lựa chọn loại đạn và kích thước giàn phóng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tác chiến của toàn bộ hệ thống.

TOS-1A cần mang một lượng lớn rocket trên phương tiện có khả năng cơ động địa hình và bảo vệ kíp chiến đấu, nên không thể đơn giản tăng tầm bắn mà không tạo ra những đánh đổi về kích thước, trọng lượng và cấu trúc.

Khung gầm bánh xích bọc thép cũng cho thấy TOS-1A được thiết kế để tiến gần chiến trường hơn. Một hệ thống pháo phản lực tầm xa có thể đứng phía sau và phóng rocket từ khoảng cách lớn, trong khi TOS-1A phải duy trì khả năng cơ động cùng lực lượng mặt đất. Đổi lại, phương tiện mang phóng có mức bảo vệ cao hơn xe tải thông thường.

Tầm bắn ngắn hơn vì thế không đồng nghĩa với sức mạnh thấp hơn. Nó phản ánh một lựa chọn chiến thuật: chấp nhận giảm khoảng cách khai hỏa để đổi lấy khả năng hoạt động gần tuyến đầu, cơ động trên địa hình khó và sử dụng loại đạn phù hợp với nhiệm vụ hỗ trợ hỏa lực khu vực.

Có thể hình dung đơn giản: một hệ thống như Smerch được thiết kế với ưu tiên lớn cho hỏa lực rocket ở khoảng cách xa, còn TOS-1A được xây dựng quanh câu hỏi khác: làm thế nào đưa hỏa lực nhiệt áp đến gần khu vực giao tranh mà vẫn bảo vệ được phương tiện và kíp chiến đấu?

Vì vậy, tầm bắn ngắn của TOS-1A không phải một khuyết điểm đơn thuần. Đó là một sự đánh đổi có chủ ý giữa tầm bắn, loại đạn, khả năng bảo vệ và vai trò chiến thuật.

Việt Hùng