Vì sao quán chán ngán khách gọi 1 ly nước, ôm laptop ngồi cả ngày?

Người trẻ làm việc trong quán cà phê tại TP.HCM, tháng 4/2024. Ảnh: Khương Nguyễn.

Quán cà phê thường mang lại cảm giác ấm cúng, gần gũi, nhưng theo chuyên gia nghi thức người Mỹ Lisa Mirza Grotts, không ít khách quên rằng đây vẫn là không gian công cộng. Trong một bài blog gần đây, cô cho biết ngay cả những khách hàng có ý thức cũng thường vô tình vi phạm các quy tắc "bất thành văn", trong đó phổ biến là biến quán cà phê thành "văn phòng riêng".

Grotts cho rằng việc sử dụng quán cà phê như nơi làm việc miễn phí là thiếu lịch sự. Theo cô, giữa khách và quán tồn tại một "thỏa thuận ngầm": khách mua đồ để đổi lấy không gian và nếu ở lại lâu thì cần tiếp tục gọi thêm. Cô cũng gợi ý khách nên gọi đồ ngay khi ngồi xuống và bổ sung thêm sau mỗi khoảng một giờ nếu tiếp tục lưu lại.

Trong giờ cao điểm, việc sẵn sàng nhường chỗ cũng là điều cần thiết. "Phép lịch sự không nằm ở quy tắc cứng nhắc, mà ở sự tôn trọng", cô nói với Fox News Digital.

Đi quá giới hạn

Trong bối cảnh làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến, quán cà phê trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người làm việc từ xa. Tuy nhiên, theo cây bút Emily Watkins của The Guardian, thói quen này đang dần mất thiện cảm khi bị lạm dụng và bị đẩy đi quá giới hạn.

Nhiều khách mang laptop đến quán, ngồi hàng giờ, thậm chí cả ngày, nhưng chỉ gọi một đồ uống giá thấp. Một số còn gây ảnh hưởng đến xung quanh bằng các cuộc gọi trực tuyến ồn ào hoặc chiếm dụng bàn lớn dù đi một mình.

Những hành vi này khiến chủ quán ngày càng mất kiên nhẫn, bởi một khách gọi một cốc nước giá rẻ nhưng ngồi lâu không chỉ bị coi là thiếu lịch sự mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh. Khi một bàn bị chiếm dụng quá lâu, quán mất cơ hội phục vụ khách khác, kéo theo doanh thu trên mỗi chỗ ngồi giảm.

Các hoạt động đa dạng tại các quán cà phê từ vẽ tranh, làm việc, trò chuyện. Ảnh: Đinh Hà, Phương Lâm, Khương Nguyễn.

Không chỉ tác động về kinh tế, sự xuất hiện dày đặc của laptop còn thay đổi không khí quán. Những không gian vốn dành cho trò chuyện, gặp gỡ dần trở thành nơi làm việc cá nhân, làm suy giảm tính cộng đồng của văn hóa cà phê.

Theo Watkins, việc sử dụng quán cà phê như nơi làm việc vẫn có thể chấp nhận, nhưng cần đi kèm cách ứng xử phù hợp, trong đó khách không nên ở lại quá lâu nếu không chi tiêu tương xứng, tránh gọi điện hay họp trực tuyến và lựa chọn chỗ ngồi phù hợp thay vì chiếm dụng không gian lớn.

Ở góc độ rộng hơn, mâu thuẫn giữa khách và quán phản ánh sự thay đổi trong cách con người sử dụng không gian công cộng. Khi chi phí vận hành ngày càng tăng, việc khách ngồi lâu nhưng chi tiêu thấp khiến mô hình kinh doanh bị ảnh hưởng rõ rệt.

Người dùng laptop cần hòa mình vào không gian chung thay vì áp đặt nhu cầu cá nhân, bởi quán cà phê vốn được thiết kế để phục vụ ăn uống, không phải vận hành như một văn phòng.

Mạnh tay

Thực tế này đang thúc đẩy nhiều quán cà phê tại Anh thay đổi cách vận hành. Ollie Gold, đồng sở hữu chuỗi Pophams Bakery tại London, cho biết việc hạn chế laptop ban đầu xuất phát từ bài toán doanh thu. Khi quán đông khách hơn, việc một người ngồi hàng giờ với một ly đồ uống giá rẻ làm giảm số lượt phục vụ và ảnh hưởng đến khả năng vận hành.

"Có những người mua một tách trà giá 3 bảng rồi ngồi cả ngày. Chúng tôi không thể duy trì hoạt động theo cách đó", ông nói.

Theo Gold, sự xuất hiện dày đặc của laptop không chỉ làm giảm lợi nhuận mà còn thay đổi "linh hồn" của quán. Từ một không gian cộng đồng, nơi mọi người gặp gỡ và trò chuyện, quán dần trở thành môi trường làm việc cá nhân. Sau khi thử cấm laptop vào cuối tuần, Pophams tiếp tục mở rộng quy định sang cả ngày trong tuần, chỉ cho phép sử dụng tại một số khu vực.

Cảnh khách đồng loạt dùng laptop tại một quán cà phê ở phường Thủ Đức, TP.HCM hồi cuối năm 2025. Ảnh: Luân Phi.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Milk and Bean ở Newbury. Chủ quán Chris Chaplin cho biết ý tưởng ban đầu là tạo ra không gian "như ở nhà", nhưng thực tế lại giống một co-working space (không gian cùng làm việc) khi nhiều nhóm khách đến làm việc và coi quán như văn phòng riêng.

Quán sau đó giới hạn thời gian sử dụng laptop trong một giờ mỗi ngày và cấm hoàn toàn vào cuối tuần, khuyến khích khách dành không gian cho trò chuyện. Quy định này phần lớn nhận được sự ủng hộ.

Một số quán khác như Grounded tại London áp dụng cách tiếp cận linh hoạt hơn, cấm laptop trong khung giờ cao điểm. Tuy nhiên, phản ứng của khách không hoàn toàn tích cực. Quản lý Vestina Pranaityte cho biết có khách quen không hài lòng và ngừng lui tới sau khi quy định được áp dụng.

Trong khi các quán độc lập siết chặt quy định, những chuỗi lớn vẫn chưa áp dụng biện pháp tương tự. Tuy nhiên, tại Mỹ và Canada, Starbucks đã chấm dứt chính sách cho phép khách ngồi sử dụng không gian mà không cần mua hàng.

Ở chiều ngược lại, một số mô hình vẫn giữ quan điểm cởi mở, cho phép khách sử dụng không gian theo nhu cầu. Sự khác biệt này cho thấy bài toán chung của ngành cà phê, cân bằng giữa việc duy trì không gian thân thiện và đảm bảo hiệu quả kinh doanh, trong bối cảnh khách ngồi lâu nhưng chi tiêu ít ngày càng phổ biến.

Quán cà phê '1 m2 10 người làm việc' ở TP.HCM gây chú ý Video một quán cà phê tại TP.HCM với gần trăm màn hình laptop bật sáng trong không gian yên tĩnh đã thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội.

Đan Châu