Vì sao phải bật chế độ máy bay khi đi máy bay? Sự thật không phải ai cũng biết

Mỗi khi chuẩn bị cất cánh, hành khách thường được phi hành đoàn yêu cầu chuyển điện thoại và các thiết bị điện tử sang chế độ máy bay. Quy định này lâu nay khiến nhiều người cho rằng điện thoại đang hoạt động có thể gây nhiễu hệ thống dẫn đường và ảnh hưởng đến an toàn chuyến bay. Tuy nhiên, nguyên nhân thực tế không hoàn toàn như vậy.

Trong nhiều thập kỷ, việc bật chế độ máy bay đã trở thành thao tác quen thuộc đối với hành khách trên các chuyến bay thương mại. Dù vậy, các tài liệu quản lý của cơ quan hàng không và viễn thông cho thấy chưa có trường hợp tai nạn hàng không nào được xác định do điện thoại của hành khách gây ra.

Tại Mỹ, yêu cầu hạn chế kết nối di động trên máy bay xuất phát từ hai nhóm quy định của cơ quan quản lý viễn thông và hàng không. Mục tiêu của những quy định này không đơn thuần là phòng ngừa nguy cơ máy bay rơi mà còn liên quan đến hoạt động của mạng viễn thông dưới mặt đất và khả năng gây nhiễu âm thanh trong buồng lái.

Hành khách được yêu cầu bật chế độ máy bay khi lên máy bay. Ảnh minh họa

Theo quy định của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) được áp dụng từ năm 1991, điện thoại di động trên máy bay không được sử dụng kết nối mạng mặt đất khi phương tiện đang ở trên không. Quy định này chủ yếu xuất phát từ cách thức vận hành của hệ thống trạm phát sóng.

Ở dưới mặt đất, mạng di động được xây dựng theo mô hình các thiết bị kết nối với một hoặc một vài trạm phát sóng gần nhất. Khi điện thoại ở độ cao lớn, tình huống hoàn toàn khác. Ở độ cao khoảng 10.000 m, một thiết bị có thể đồng thời "nhìn thấy" tín hiệu từ rất nhiều trạm phát sóng trên mặt đất.

Nếu có số lượng lớn điện thoại cùng phát tín hiệu khi máy bay đang bay ở độ cao hành trình, hệ thống mạng mặt đất có thể phải xử lý đồng thời nhiều kết nối từ các thiết bị di chuyển với tốc độ cao. Điều này có nguy cơ tạo ra tình trạng quá tải cục bộ và gây ảnh hưởng đến việc phân bổ tài nguyên mạng.

Trong khi đó, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) có mối quan tâm khác liên quan đến thiết bị điện tử cầm tay. Từ những năm 1960, cơ quan này từng ghi nhận khả năng một số thiết bị điện tử, trong đó có máy thu radio FM, tạo nhiễu đối với thiết bị dẫn đường.

Qua thời gian, phạm vi kiểm soát được mở rộng sang nhiều loại thiết bị điện tử. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn đối với máy bay hiện đại ngày càng được nâng cao, giúp hệ thống điện tử trên máy bay có khả năng chống chịu tốt hơn trước tác động từ các thiết bị cầm tay.

Nếu hành khách quên bật chế độ máy bay, tình huống thường không nghiêm trọng như nhiều người vẫn nghĩ. Sau khi máy bay lên cao, điện thoại có thể nhanh chóng mất kết nối với mạng mặt đất và tiêu hao nhiều pin hơn do liên tục tìm kiếm trạm phát sóng.

Khi máy bay bắt đầu hạ độ cao, thiết bị có thể bắt lại tín hiệu và nhận một số thông báo hoặc tin nhắn. Trong phần lớn trường hợp, phi công thậm chí không nhận biết được việc một hành khách quên bật chế độ máy bay.

Một ảnh hưởng có thể xuất hiện là tiếng nhiễu nhỏ trong hệ thống tai nghe của phi công. Khi nhiều điện thoại cùng phát tín hiệu, sóng điện từ có thể tạo ra âm thanh lách tách hoặc vo ve trong thiết bị âm thanh, tương tự hiện tượng điện thoại đặt gần loa gây nhiễu.

Điện thoại có thể gây nhiễu âm thanh trong tai nghe phi công. Ảnh minh họa

Đây chủ yếu là vấn đề gây khó chịu hơn là mối đe dọa trực tiếp đối với hệ thống điều khiển hay dẫn đường. Các thử nghiệm trong nhiều năm cũng cho thấy máy bay hiện đại được thiết kế với khả năng bảo vệ đáng kể trước môi trường nhiễu điện từ từ các thiết bị điện tử cá nhân.

Từ năm 2013, nhiều cơ quan hàng không đã cho phép hành khách sử dụng thiết bị điện tử trong phần lớn các giai đoạn của chuyến bay, với điều kiện thiết bị được chuyển sang chế độ máy bay.

Như vậy, yêu cầu bật chế độ máy bay chủ yếu nhằm hạn chế việc điện thoại kết nối với mạng di động mặt đất và giảm nguy cơ gây nhiễu âm thanh trong buồng lái, đặc biệt ở những thời điểm phi hành đoàn cần tập trung cao độ như cất cánh và hạ cánh. Quy định này không đồng nghĩa với việc một chiếc điện thoại đang bật mạng có thể khiến máy bay gặp tai nạn.

Mai Hương (T/H)