Vì sao Pakistan tạm thời đóng cửa các tuyến đường thương mại với Iran?

Cửa khẩu biên giới Pakistan-Iran. Ảnh: al-Monitor

Theo Gulf News ngày 18/10, Pakistan đã tạm thời đình chỉ hoạt động thương mại qua cửa khẩu Gabd-Rimdan và Taftan, hai tuyến thương mại quan trọng giữa hai nước láng giềng. Các quan chức cho biết biện pháp này nhằm giải quyết vấn đề an ninh, ngăn chặn buôn lậu và cải thiện quản lý biên giới. Cùng ngày, chính quyền tỉnh Balochistan cho biết quan chức cấp cao hai nước đang thảo luận để giải quyết các vấn đề hành chính và mở lại cửa khẩu càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân

Ông Shahid Rind, cố vấn truyền thông và chính trị của Thủ hiến Balochistan, khẳng định việc đóng cửa tạm thời là cần thiết để tăng cường an ninh, ngăn chặn buôn lậu và thiết lập hệ thống quản lý biên giới hiệu quả hơn. Ông bác bỏ các tin đồn trên mạng xã hội và kêu gọi công chúng dựa vào thông tin đã xác minh.

Theo ông Rind, đàm phán giữa hai nước đang tiến triển và nêu rõ: “Xét đến những tiến triển hiện tại, biên giới Pakistan - Iran có khả năng sẽ sớm được mở cửa trở lại”. Ông cho biết một cơ chế phối hợp đang hình thành nhằm cải thiện hoạt động biên giới, ngăn buôn lậu và giữ trật tự an ninh. Theo ông, quản lý biên giới tốt hơn sẽ tạo thuận lợi cho thương nhân và mang lại ổn định cho cộng đồng biên giới.

Trong khi đó, hãng thông tấn nhà nước IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baqaei cho biết sự gián đoạn xuất phát từ các vấn đề kỹ thuật. Ông cho biết hai nước đang tham vấn để khôi phục hoạt động bình thường.

Lệnh tạm ngừng đột ngột khiến nhiều xe tải chở khí hóa lỏng, gạo, trái cây tươi và các mặt hàng khác mắc kẹt ở cả hai bên biên giới. Phòng Thương mại và Công nghiệp Quetta (thành phố lớn nhất tỉnh Balochistan) cho biết khoảng 2.000 xe tải di chuyển giữa hai nước chịu ảnh hưởng.

Phòng thương mại này cảnh báo hạn chế kéo dài có thể gây thiệt hại tài chính đáng kể cho thương nhân và doanh nghiệp phụ thuộc vào thương mại xuyên biên giới. Họ cũng khuyến cáo các doanh nghiệp giao dịch với Iran tạm ngừng đơn hàng xuất nhập khẩu mới cho đến khi có thông báo tiếp theo.

Nỗi lo nguồn cung LPG

Mối lo lớn nhất là tác động tới nguồn cung LPG của Pakistan. Cửa khẩu Gabd-Rimdan đã trở thành tuyến nhập khẩu năng lượng quan trọng. Các báo cáo trước đây cho thấy Pakistan nhập hơn 4.000 tấn LPG mỗi ngày qua cửa khẩu này.

Giới giao dịch và đại diện ngành năng lượng cảnh báo việc đóng cửa kéo dài có thể làm gián đoạn nguồn cung cho Karachi, thành phố đông dân nhất của Pakistan, và các khu vực khác trong nước. Nhập khẩu giảm cũng có thể đẩy giá LPG trên thị trường tự do tăng lên, nhất là khi không có nguồn cung thay thế.

Tình trạng gián đoạn xảy ra trong bối cảnh tuyến Taftan vốn đã gặp nhiều khó khăn do các vấn đề an ninh ở Balochistan. Doanh nghiệp địa phương lo ngại hạn chế tiếp diễn có thể ảnh hưởng đến doanh thu, đẩy chi phí vận chuyển lên cao và đe dọa sinh kế của những người sống nhờ thương mại biên giới.

Quan hệ thương mại chịu sức ép

Lệnh đình chỉ diễn ra bất chấp nỗ lực gần đây của Islamabad và Tehran nhằm thúc đẩy thương mại song phương và cải thiện kết nối biên giới. Từ tháng 3 năm nay, hai nước đã đưa ra các biện pháp đơn giản hóa thủ tục hải quan, cải thiện thỏa thuận quá cảnh và tạo thuận lợi cho thương mại.

Tháng 8 vừa qua, phái đoàn Iran do Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Mohammad Atabak dẫn đầu đã tới Islamabad dự phiên họp thứ 10 của Ủy ban Thương mại chung Pakistan - Iran. Phái đoàn cũng hội kiến Thủ tướng Shehbaz Sharif. Hai bên nhất trí mở rộng thương mại bằng cách cải thiện hậu cần, hài hòa thủ tục hải quan và hướng tới vận hành biên giới 24/7.

Dù vậy, giới thương nhân cho biết hạ tầng đường sá yếu kém và các sự cố an ninh liên tục tái diễn vẫn ảnh hưởng đến một số tuyến biên giới. Trước đó, ông Jiand Hoot, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Gwadar của tỉnh Balochistan, cho biết thương mại qua cửa khẩu Panjgur và Mand-Radig gần như không tồn tại. Theo ông, nguyên nhân là đường sá không đạt tiêu chuẩn và các vụ đốt phá xe cộ.

Các quan chức Pakistan và Iran khẳng định lệnh đình chỉ chỉ mang tính tạm thời, nhưng chưa công bố ngày cụ thể nối lại thương mại. Chính quyền Balochistan cho biết đàm phán đang tiến triển và các cửa khẩu có thể sớm mở lại khi các vấn đề hành chính và an ninh còn tồn đọng được giải quyết.

Công Thuận -PV TTXVN tại Trung Đông