Vì sao núi Pickaxe của Iran trở thành mục tiêu quân sự hàng đầu của Mỹ?

Theo hãng tin Anadolu và đài CNN, núi Pickaxe được biết đến ở Iran với tên gọi Kuh-e Kolang Gaz La. Đây là một cơ sở ngầm nằm gần tổ hợp hạt nhân Natanz ở tỉnh Isfahan, miền trung Iran.

Trong cuộc gặp với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tại Phòng Bầu dục ngày 21/7, ông Trump một lần nữa nhắc lại lời đe dọa nhằm vào địa điểm này khi tuyên bố: "Nếu tôi nghĩ rằng họ có thể làm gì đó, tôi đã không nói như vậy. Nhưng Mỹ sẽ tấn công khu vực đó trong thời gian rất sớm và với hỏa lực rất mạnh."

Khi được hỏi liệu Iran có chuyển các máy ly tâm hạt nhân tới núi Pickaxe hay không, ông Trump đáp: "Tôi nghĩ họ có thể đã làm như vậy. Chúng tôi không có bằng chứng ghi nhận điều đó".

Vị trí núi Pickaxe. Ảnh: Anadolu

Trong khi đó, các báo cáo mới từ Israel cho thấy Iran đã chuyển hàng nghìn máy ly tâm làm giàu uranium vào các đường hầm nằm sâu bên trong núi Pickaxe từ mùa thu năm ngoái.

Trong chiến dịch ném bom dữ dội hồi đầu năm nay và chiến dịch "Nhát búa lúc nửa đêm" năm ngoái, Mỹ và Israel đã liên tiếp tấn công 3 cơ sở hạt nhân chủ chốt của Iran gồm Isfahan, Fordow và Natanz.

Theo truyền thông Iran, các vụ nổ đã được ghi nhận hôm 20/7 tại nhiều khu vực ở miền nam và đông nam nước này, trong khi hệ thống phòng không cũng được kích hoạt gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Những diễn biến này làm dấy lên nhận định một cuộc tấn công nhằm vào núi Pickaxe có thể sắp xảy ra.

Trong cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình Hugh Hewitt tuần trước, ông Trump cho biết: "Chúng tôi đang theo dõi nơi đó và núi Pickaxe là một mục tiêu tiềm năng cho một đòn tấn công cực mạnh vào cửa chính... Chúng tôi đang giám sát núi Pickaxe rất chặt chẽ. Chúng tôi chưa thấy bất kỳ hoạt động nào ở đó".

Kết thúc cuộc phỏng vấn, lãnh đạo Nhà Trắng đưa ra tuyên bố dứt khoát hơn: "Chúng tôi sẽ đánh sập núi Pickaxe. Hãy nói với người Iran chuẩn bị sẵn sàng."

Vị trí núi Pickaxe

Địa điểm này nằm cách cơ sở làm giàu uranium Natanz khoảng 1,5km về phía nam, trong dãy núi Zagros của Iran. Tên chính thức của địa điểm là Shahid Alimohammadi, nhưng cơ sở này được biết đến với biệt danh núi Pickaxe (Núi Cuốc chim), được dịch từ tiếng Ba Tư Kuh-e Kolang Gaz La.

Khu phức hợp này trải rộng trên diện tích khoảng 1km² sườn núi. Iran đã xây dựng một hàng rào an ninh dài nhiều kilomet bao quanh ngọn núi, kết nối với hệ thống hàng rào bảo vệ khu Natanz. Hai tuyến đường được trải nhựa dẫn lên các cửa hầm của núi Pickaxe.

Vì sao cơ sở ngầm núi Pickaxe được xây dựng?

Việc khởi công xây dựng cơ sở trên có thể bắt nguồn từ việc một vụ phá hoại xảy ra ngày 2/7/2020 đã phá hủy một nhà máy sản xuất máy ly tâm tiên tiến tại Natanz. Sự việc được cho có bàn tay của Israel dù giới chức Tel Aviv chưa bao giờ chính thức thừa nhận trách nhiệm.

Sau vụ tấn công, ông Ali Akbar Salehi, người người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran khi đó đã nói với Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran rằng nước này sẽ xây dựng một nhà máy lắp ráp máy ly tâm mới "ở trung tâm ngọn núi" và công việc đã bắt đầu.

Kể từ đó đến nay, lập trường chính thức của Iran vẫn là cơ sở núi Pickaxe chỉ đơn thuần là một khu sản xuất, được xây dựng để thay thế nhà máy trên mặt đất đã bị phá hủy. Cơ sở cũ này từng được thiết kế để lắp ráp hàng nghìn máy ly tâm tiên tiến mỗi năm.

Quy mô của tổ hợp núi Pickaxe

Theo đánh giá hồi tháng 1/2022 của Viện Khoa học và An ninh quốc tế (ISIS), các khu vực ngầm của cơ sở Pickaxe nằm ở độ sâu từ 78 - 145m dưới đỉnh núi.

Các phân tích ảnh vệ tinh gần đây còn cho thấy tổ hợp này được đào sâu hơn 100m xuống dưới lớp đá nền, khiến nó sâu hơn và kiên cố hơn cả cơ sở hạt nhân Fordow. Độ sâu này được đánh giá là cực kỳ khó tiếp cận, ngay cả với những loại bom xuyên boongke tiên tiến nhất của Mỹ.

Ngọn núi cao 1.608m so với mực nước biển và cao hơn đáng kể so với dãy núi phía trên cơ sở Fordow.

Hệ thống phòng thủ của cơ sở này gồm cửa hầm được gia cố kiên cố với kết cấu kéo dài, phủ nhiều lớp bê tông và đất đá. Ngoài ra, Iran còn xây dựng một hệ thống bảo vệ gồm lớp hàng rào và tường bao cùng tuyến đường tuần tra xung quanh khu vực, được khởi công từ năm 2025.

Vì sao cơ sở núi Pickaxe hiện trở nên quan trọng?

Núi Pickaxe trở nên quan trọng không phải vì có bằng chứng xác thực cho thấy tại đây đang diễn ra hoạt động làm giàu uranium, mà bởi cơ sở này được xây dựng có chủ đích để khó bị phá hủy hơn bất kỳ cơ sở hạt nhân nào khác của Iran.

Nếu các đánh giá đó chính xác, Pickaxe có thể mang lại cho Tehran một con đường khả thi để khôi phục năng lực làm giàu uranium sau những thiệt hại mà các cơ sở hạt nhân đã công khai của nước này phải hứng chịu trong giai đoạn 2025 – 2026. Đồng thời, đây cũng có thể là nơi an toàn để bảo quản số máy ly tâm còn lại của Iran.

Theo thông tin đầu tiên được tờ The Wall Street Journal đăng tải, các hình ảnh vệ tinh do ISIS phân tích cho thấy hoạt động của phương tiện vận tải và công trình xây dựng tại núi Pickaxe vẫn tiếp diễn. Trong khi đó, hai cơ sở hạt nhân Natanz và Isfahan, vốn từng bị không kích, vẫn trong tình trạng gần như ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi quả quyết nước này không có các địa điểm làm giàu uranium nào chưa được công khai và tất cả các cơ sở của nước này đều được Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) giám sát.

Hoài Linh