Vì sao người giàu ở Mỹ ngày càng giàu hơn?

Ảnh minh họa - Ảnh: Reuters.

Theo dữ liệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), vào năm 1989, các hộ gia đình thuộc nhóm 10% thu nhập cao nhất nắm giữ 32% tổng tài sản cả nước. Đến năm 2025, con số này đã tăng lên 68%.

Hãng tin CNN cho biết hiện tượng này được gọi là nền kinh tế hình chữ K, nơi mà người giàu tiếp tục giàu thêm, trong khi phần còn lại của xã hội bị tụt lại phía sau.

Sự gia tăng khoảng cách này là hệ quả của việc tốc độ tăng trưởng giá trị tài sản ròng của người giàu mạnh hơn nhiều so với các nhóm còn lại. Trong 3 năm qua, tài sản ròng của nhóm 1% giàu nhất ở Mỹ đã tăng 30%, trong khi nhóm 40% trung lưu chỉ tăng chưa đến 10%.

Nguyên nhân dẫn tới khác biệt trong tốc độ tăng giá trị tài sản đó chủ yếu nằm ở 3 yếu tố: bất động sản, cổ phiếu và lạm phát.

Về bất động sản, nhóm 20% giàu nhất sở hữu hơn một nửa giá trị nhà ở của Mỹ, trong khi nhóm 20% nghèo nhất chỉ sở hữu 3%.

Giá trị nhà ở đã tăng mạnh trong những năm gần đây, và khi lãi suất thế chấp tăng, người thu nhập thấp bị loại khỏi giấc mơ sở hữu nhà. Sau đại dịch Covid-19, khi lãi suất vay thế chấp nhà giảm xuống mức thấp kỷ lục, các chủ sở hữu nhà ở Mỹ có 430 tỷ USD giá trị nhà ở được giải phóng thông qua các hợp đồng đảo nợ khoản vay cũ, tạo ra lợi thế kinh tế đáng kể cho họ.

Ngoài ra, hơn 3/4 tài sản tài chính của người Mỹ, bao gồm cổ phiếu, thuộc về nhóm 20% giàu nhất, trong đó có hơn 1/4 thuộc về nhóm 1% giàu nhất. Chỉ số S&P 500 của thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng 86,2% trong 3 năm qua, đồng nghĩa với sự gia tăng tài sản mạnh mẽ ở những người sở hữu nhiều cổ phiếu.

Lạm phát cũng là một yếu tố quan trọng. Người Mỹ ở các mức thu nhập khác nhau có trải nghiệm lạm phát không giống nhau. Những nhu yếu phẩm mà người thu nhập thấp phải dùng phần lớn hơn trong thu nhập của họ để mua, như nhà ở và thực phẩm, đã tăng giá nhanh hơn so với những thứ mà người giàu phải chi phần lớn hơn trong thu nhập của họ để mua.

Từ năm 2005 đến 2023, giá tiêu dùng thực tế đã tăng 57% đối với nhóm 20% nghèo nhất, trong khi chỉ tăng 46% đối với nhóm 20% giàu nhất.

Chi tiêu cũng là một yếu tố cần đề cập khi nói về khoảng cách giàu nghèo gia tăng ở Mỹ

Những người Mỹ kiếm được dưới 40.000 USD mỗi năm đã giảm chi tiêu từ tháng 1/2023 và chỉ bắt đầu chi tiêu ổn định trở lại vào tháng 9/2024. Trong 3 năm qua, mức tăng chi tiêu điều chỉnh theo lạm phát của nhóm này chỉ đạt 1,3%, so với mức tăng 7,6% của các hộ gia đình kiếm được 125.000 USD trở lên.

Chi tiêu mạnh mẽ của những người có thu nhập cao đã thúc đẩy nhu cầu tổng thể về hàng hóa và dịch vụ, giữ giá cả ở mức cao đối với tất cả người Mỹ.

Nói cách khác, người giàu ở Mỹ không chỉ có nhiều tiền hơn mà còn có cơ hội tốt hơn để gia tăng tài sản của mình so với những người có thu nhập thấp hơn. Họ có quyền tiếp cận thị trường nhà ở và cổ phiếu mà người thu nhập thấp bị loại khỏi, và họ cũng ít bị ảnh hưởng bởi lạm phát.

Thực tế này tạo ra một vòng luẩn quẩn, nơi mà sự giàu có tiếp tục tập trung vào tay một số ít, trong khi phần còn lại của xã hội phải đối mặt với nhiều thách thức kinh tế hơn.

Bình Minh