Vì sao doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn xanh quốc tế?

Ngày 6/8, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), Ngân hàng TMCP Nam Á (HoSE: NAB), FiinGroup, và Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) Việt Nam, với sự đồng hành của Optima Wealth Partners phối hợp tổ chức Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026.

Để hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050, Việt Nam ước tính cần huy động khoảng 700 tỷ USD cho lộ trình chuyển đổi dài hạn. Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra là Việt Nam cần chuẩn bị những điều kiện về pháp lý, hạ tầng, cơ chế minh bạch và tiêu chuẩn kỹ thuật để dòng vốn quốc tế thực sự được giải ngân vào các dự án tiềm năng.

Tại hội nghị, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), dẫn số liệu từ Ngân hàng Thế giới cho thấy Việt Nam cần tới 368 tỷ USD để thực hiện các mục tiêu thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải, trong đó khu vực tư nhân được kỳ vọng đóng góp khoảng một nửa tổng nhu cầu vốn.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC phát biểu tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026, sáng 6/8. Ảnh: BTC.

Với vai trò là đầu mối kết nối dòng vốn quốc tế cho các dự án hạ tầng bền vững và chuyển đổi xanh, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC cho hay trung tâm đang có kế hoạch xây dựng Green Capital Conversion Hub (trung tâm chuyển hóa vốn xanh) nhằm biến nhu cầu chuyển đổi xanh của doanh nghiệp và hạ tầng thành tài sản có thể đầu tư, được chuẩn hóa, giảm rủi ro, đo lường, kết nối nhà đầu tư toàn cầu.

"VIFC-HCMC không chỉ dừng lại ở vai trò 'gắn nhãn xanh' cho các sản phẩm tài chính, mà định vị là hạt nhân chuyển hóa các dự án khí hậu thành tài sản có thể đầu tư, được đo lường, bảo lãnh, huy động vốn và giao dịch xuyên biên giới theo các chuẩn mực quốc tế khắt khe nhất", ông Huân nói.

Tầm nhìn đến năm 2030, VIFC-HCMC đặt mục tiêu trở thành một trung tâm tài chính xanh và chuyển đổi của các thị trường mới nổi tại Đông Nam Á.

Nói về lý do các dự án tốt vẫn chưa thể tiếp cận nguồn vốn quốc tế, từ quá trình đánh giá các dự án, ông Nguyễn Quang Thuân, Tổng giám đốc FiinGroup, cho rằng mấu chốt nằm ở tính hấp dẫn của các dự án này.

Ông giải thích trước khi nói đến yếu tố "xanh", bản thân dự án phải có tính hấp dẫn về mặt kinh tế, tính khả thi về mặt tài chính. Hiện nay, thiết kế và cấu trúc các dự án tại Việt Nam vẫn chưa được tối ưu để phù hợp với khẩu vị nhà đầu tư quốc tế.

"Ngoài việc bản thân dự án có tính khả thi về mặt tài chính, các chủ đầu tư cần phải có sức khỏe tài chính. Mọi người thường hiểu lầm là cứ "xanh" thì sẽ hấp dẫn hơn, nhưng bản chất không phải. Thực tế, yếu tố xanh chỉ tạo thêm sức hấp dẫn để mở rộng tệp nhà đầu tư quan tâm", ông Thuân nói.

Trao đổi bên lề sự kiện, ông Võ Hoàng Hải, Phó tổng giám đốc Ngân hàng Nam Á (Nam A Bank), cho biết về vấn đề giá vốn, khi phát hành trái phiếu xanh, doanh nghiệp sẽ nhận được nhiều hỗ trợ như miễn phí niêm yết, phí lưu ký và hàng loạt ưu đãi về lãi suất.

Tuy nhiên, ông đánh giá mức ưu đãi hiện nay vẫn chưa đủ để bù đắp chi phí cho quá trình chuyển đổi xanh. Lãnh đạo Nam A Bank giải thích để thực hiện chuyển đổi, doanh nghiệp phải gánh thêm nhiều khoản phí như chi phí cấp chứng nhận, thuê đội ngũ đánh giá độc lập, nhân sự thực hiện báo cáo chuyên sâu...

Để giải quyết vấn đề này, ông cho rằng thị trường cần một hệ sinh thái đồng bộ, quy định rõ ràng về nhận diện dự án xanh, đơn giản hóa hồ sơ miễn thuế và các chính sách ưu đãi chuyên biệt để thu hút nhà đầu tư. Bên cạnh đó, việc hình thành một thị trường thứ cấp để tạo tính thanh khoản cho các dự án xanh cũng là yêu cầu cấp thiết.

Thảo Liên