Vì sao chứng khoán sắp nâng hạng mà khối ngoại vẫn bán nhiều hơn mua?

Nhà đầu tư nhỏ đang theo dõi diễn biến dòng tiền khối ngoại trong bối cảnh chứng khoán sắp được nâng hạng. Ảnh minh họa: LV.

Tiếp tục mạnh tay bán ròng

Nhiều cổ đông sở hữu FPT đang tự hỏi không biết vì sao cổ phiếu này lại chịu sức ép bán ròng liên tục với khối lượng lớn kể từ đầu năm đến nay. Cổ phiếu công nghệ này đang dẫn đầu danh sách bị nhà đầu tư ngoại bán ròng mạnh nhất kể từ đầu năm đến nay, lên đến hơn 8.500 tỉ đồng, vượt xa so với cổ phiếu xếp thứ hai là VHM (gần 4.700 tỉ đồng).

Nếu tính riêng từ đầu tháng 3, cổ phiếu này bị bán ròng 1.770 tỉ đồng. Trước đó, trong tháng 2, FPT cũng dẫn đầu danh sách bán ròng, ghi nhận 23 quỹ giảm tỷ trọng, bao gồm các quỹ như PYN Elite và các ETF tham chiếu VN30 và VNDiamond.

FPT không phải là trường hợp duy nhất. Ví dụ như MWG cũng tiếp tục chịu áp lực bán từ các quỹ mở như PYN Elite, VFMVSF và DCDS. Trong khi đó, các cổ phiếu có vốn nhà nước như OIL và PVT cũng ghi nhận bán ròng khi các quỹ hiện thực hóa lợi nhuận và cơ cấu lại danh mục, theo báo cáo hiệu suất quỹ đầu tư tháng 2-2026 của Fiingroup.

Tính chung từ đầu tháng 3, khối ngoại bán ròng hơn 7.200 tỉ đồng trên ba sàn, giữ xu hướng tăng tốc so với 2 tháng đầu năm. Còn nếu lũy kế từ đầu năm, khối ngoại bán ròng khoảng 21.800 tỉ đồng, xấp xỉ gần 80% cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, kỷ lục này có thể bị phá khi còn tới 10 phiên giao dịch nữa. Câu hỏi đặt ra là liệu chăng khối ngoại có tiếp tục bán nữa hay không? Nên nhớ rằng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên tổng số cổ phiếu lưu hành đã giảm về vùng đáy lịch sử, quanh mức 14,8% (so với trên 20% cách đây hơn hai năm), theo thống kê của Công ty chứng khoán HSC vào đầu tháng 3.

Lý giải câu chuyện khối ngoại tiếp tục bán ròng trước thông tin thị trường chứng khoán sắp được nâng hạng theo FTSE Russell, bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng giám đốc Công ty quản lý quỹ UOBAM Việt Nam, cho rằng nguyên nhân là do biến động tỷ giá.

Trong đó, các quỹ đầu tư nguồn gốc từ châu Á có sự dịch chuyển dòng vốn từ nơi có áp lực tỷ giá như Việt Nam để chuyển sang thị trường có hiệu quả và ổn định hơn như Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản. “Nguyên nhân chính không nằm ở nội tại thị trường chứng khoán”, bà Lệ nhìn nhận.

Tương tự, theo đánh giá của nhóm phân tích Công ty chứng khoán BSC, áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đến từ nhiều yếu tố, bao gồm áp lực tỷ giá, các xung đột địa chính trị leo thang tại khu vực Trung Đông, đi cùng biến động trong chính sách thương mại cửa Mỹ. “Những yếu tố này khiến dòng vốn ngoại có xu hướng rút khỏi các thị trường rủi ro và tìm đến các tài sản an toàn để trú ẩn”, báo cáo BSC đánh giá.

Hồi đầu tháng 3, Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám Đốc Cấp Cao Nghiên Cứu Chiến Lược Thị Trường HSC, đánh giá xu hướng bán ròng của khối ngoại không chỉ đơn thuần là tỷ giá mà phản ánh quá trình tái cơ cấu dòng vốn ở quy mô toàn cầu.

Theo đó, dòng tiền quốc tế đang ưu tiên các thị trường có tỷ trọng lớn doanh nghiệp công nghệ cao và sản xuất công nghiệp tiên tiến, trong khi cấu trúc niêm yết của Việt Nam vẫn thiếu vắng các doanh nghiệp quy mô lớn thuộc các lĩnh vực này.

Mặt khác, theo một số nguồn tin đáng tin cậy, nhiều tập đoàn toàn cầu lớn đang cân nhắc kế hoạch thoái vốn chiến lược tại các doanh nghiệp Việt Nam, qua đó gia tăng áp lực rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài không chỉ trên thị trường chứng khoán mà còn ở phạm vi rộng hơn của nền kinh tế.

“Khả năng thoái vốn của một số cổ đông chiến lược ngoại đang tạo thêm áp lực cung trải rộng ở nhiều nhóm ngành, bao gồm ngân hàng, hàng tiêu dùng nhanh, công nghiệp và tiện ích”, Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng nói.

Kỳ vọng sự đảo chiều

Bất chấp khối ngoại bán ròng kỷ lục trong năm ngoái và tiếp tục mạnh tay bán ròng trong năm nay, nhiều chuyên gia tin rằng, triển vọng thị trường chứng khoán vẫn tích cực, đến từ các động lực tăng trưởng nội tại, từ đó là cơ sở thu hút lại nguồn vốn ngoại.

Theo bà Lệ, việc nâng hạng thị trường sẽ là bước ngoặt quan trọng đối với dòng vốn đầu tư gián tiếp, không chỉ thu hút các quỹ đầu tư chủ động hay bị động (thường là các quỹ ETF) mà còn thay đổi quan điểm đầu tư của thế giới tại Việt Nam.

“Nếu như trước đây, các quỹ quốc tế lớn thường coi Việt Nam là nơi đầu tư theo cơ hội mang tính ngắn hạn thì khi được nâng hạng, góc nhìn của họ sẽ chuyển sang phân bổ chiến lược nghĩa là sẽ ở lại thị trường lâu dài hơn”, bà Lệ nói.

Điều này nghĩa là cơ hội đón nhận dòng vốn ở các công ty niêm yết mang tính “bài bản” và tiềm năng tăng trưởng sẽ được chú ý hơn. Trên thực tế, trái ngược với diễn biến bán ròng tập trung ở một số nhóm cổ phiếu, dòng tiền khối ngoại cho đến nay vẫn chọn mua ròng ở một số mã nhất định.

“Bất chấp xu hướng rút vốn trên diện rộng của thị trường, khối nhà đầu tư nước ngoài vẫn ghi nhận sự quan tâm có chọn lọc đối với các cổ phiếu có nền tảng cơ bản vững chắc. Điều này cho thấy chiến lược định vị mang tính chiến thuật tại các nhóm ngành gắn liền với chu kỳ thanh khoản và triển vọng phục hồi của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động giao dịch vẫn duy trì sôi động”, nhóm phân tích Công ty chứng khoán Maybank đánh giá.

Tuy nhiên, diễn biến tiếp theo của sẽ còn phụ thuộc lớn vào các kịch bản hiện nay mà tập trung chủ yếu vào xung đột ở Trung Đông. Trong ba kịch bản từ lạc quan đến tiêu cực, nhiều nhà phân tích cũng đặt kỳ vọng khác nhau về diễn biến của dòng vốn khối ngoại.

Cụ thể, trong kịch bản cơ sở khi thời gian xung đột chỉ là ngắn hạn, các nhà đầu tư có thể chuyển dần từ bán ròng sang tích lũy có chọn lọc. Tuy nhiên, trong kịch bản kéo dài, môi trường bất ổn sẽ khiến các nhà đầu tư nước ngoài duy trì trạng thái thận trọng, xen kẽ các nhịp bán ròng nhưng vẫn sẽ phân bổ chọn lọc vào các nhóm ngành phòng thủ hoặc có thanh khoản cao.

Với kịch bản tiêu cực, khi bối cảnh vĩ mô trở nên nghiêm trọng hơn và thị trường tài chính toàn cầu bước vào nhịp điều chỉnh sâu, nhà đầu tư nước ngoài cũngcó thể đẩy mạnh bán ròng tại các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam, theo nhóm phân tích Maybank. Dĩ nhiên, đây là kịch bản không ai mong muốn.

Dũng Nguyễn