Vì sao chỉ 16% doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận vốn ngân hàng

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế khi chiếm khoảng 95% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, tạo ra khoảng 60% việc làm, đóng góp 50% GDP và 30% giá trị xuất khẩu cho nền kinh tế.

Với vị thế đó, thúc đẩy khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, động lực này có thể “hụt hơi” khi không được tiếp sức bằng các kênh tiếp cận vốn.

Ngân hàng là kênh huy động vốn thiết yếu của nền kinh tế nhưng việc tiếp cận vốn ngân hàng đang trở thành điểm nghẽn của nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) Từ Tiến Phát, hiện tại chỉ có 16% doanh nghiệp trong khu vực này tiếp cận được tín dụng ngân hàng.

Tỷ lệ khiêm tốn đó dẫn đến việc nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ chiếm 15% tổng dư nợ của nền kinh tế, hoàn toàn mất cân bằng và không tạo đủ sức bật tài chính để mở rộng sản xuất, kinh doanh, hướng đến mục tiêu tăng trưởng mới.

Cũng theo ông Phát, trong bối cảnh ngành ngân hàng đang rất cạnh tranh, các ngân hàng thương mại cũng chủ động tìm kiếm doanh nghiệp vừa và nhỏ để giới thiệu các dịch vụ vay vốn.

Tổng giám đốc ACB Từ Tiến Phát tại Hội nghị "Đối thoại SME 2026: Chính sách mở đường - Doanh nghiệp cất cánh" do ACB tổ chức. Ảnh: ACB.

Nhiều ngân hàng thương mại đã đưa ra những gói tín dụng lãi suất ưu đãi, tích hợp thêm các giải pháp tài trợ dòng tiền, tài trợ theo chuỗi cung ứng, chuỗi phân phối, các sản phẩm thiết kế đặc thù dành riêng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Dù vậy, ngân hàng vẫn gặp khó trong việc tiếp cận doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ông Phát nhận định, một trong những lý do khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ ngần ngại khi vay vốn ngân hàng hoặc có ý định vay nhưng không thành công là tình trạng sổ sách tài chính của nhiều doanh nghiệp chưa phản ánh đầy đủ hoạt động thực tế, chưa thực sự minh bạch so với yêu cầu của ngân hàng.

Trong khi đó, ông Ngô Tấn Long, Phó tổng giám đốc ACB, bổ sung thêm, việc thiếu tài sản đảm bảo cho các khoản vay cũng là nguyên nhân khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ khó khăn khi tiếp cận tín dụng của ngân hàng.

Ông Long cho biết, doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có nhu cầu rất lớn về vốn để bổ sung vốn lưu động hay xây dựng hạ tầng, mở rộng đầu tư. Khi cạnh tranh ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp không vay được vốn sẽ rơi vào tình cảnh khó khăn, có thể bị đào thải khỏi thị trường, đặt ra những hệ lụy lớn cho nền kinh tế.

Ngân hàng giải bài toán doanh nghiệp vừa và nhỏ

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, bối cảnh cạnh tranh mới đặt ra yêu cầu cho công tác hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, không chỉ tín dụng mà còn về quản trị, ứng dụng công nghệ…

Trước xu thế đó, thời gian qua, các ngân hàng thương mại đã cung ứng nhiều giải pháp như hỗ trợ giao dịch, miễn phí thanh toán, cung cấp phần mềm, hóa đơn điện tử, giải pháp thanh toán điện tử cho cộng đồng doanh nghiệp.

Ngân hàng triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ảnh: Hoàng Anh.

Việc cấp vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, theo Tổng giám đốc ACB, cũng đang thay đổi, từ việc chỉ tập trung vào tài sản đảm bảo chuyển sang thẩm định hồ sơ tín dụng dựa trên dòng tiền, hợp đồng và phương án sử dụng vốn.

Trong bối cảnh đó, việc doanh nghiệp chủ động minh bạch về hoạt động kinh doanh, thu chi sẽ tạo ra lợi thế lớn trong tiếp cận vốn. Đáng chú ý, ngân hàng cũng đang đồng hành với doanh nghiệp minh bạch hóa dòng tiền và nâng tầm quản trị. Điển hình như ACB, ngân hàng đang thiết kế giải pháp với công cụ quản lý dòng tiền, tối ưu hóa giao dịch cũng như nâng cao năng lực triển khai phương án kinh doanh cho doanh nghiệp.

Cụ thể, giải pháp của ACB được thiết kế với ba trụ cột, bao gồm vốn phát triển được thiết kế linh hoạt để tài trợ theo dòng tiền, chuỗi cung ứng, kết hợp tài sản đảm bảo và tín chấp; cung cấp công cụ tối ưu thanh toán, giao dịch và các giải pháp phi tài chính như kết nối khách hàng, marketing, đào tạo.

Sự vào cuộc tích cực của các ngân hàng thương mại kết hợp với chính sách hỗ trợ của Nhà nước hứa hẹn sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ đưa nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển tương xứng với vai trò trong nền kinh tế.

Dù vậy, theo ông Phan Đức Hiếu, Thành viên Ủy ban kinh tế tài chính của Quốc hội, từ phía doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn cần có sự chủ động, bao gồm tìm hiểu chính sách để hạn chế rủi ro tuân thủ cũng như áp dụng các tiêu chuẩn minh bạch trong tài chính và quản trị.

Hoàng Đông