Vì chất lượng cuộc sống của người dân

Nhiều năm qua, ô nhiễm không khí và ùn tắc giao thông tại thành phố Hà Nội đã trở thành một trong những “điểm nghẽn” ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Hoạt động giao thông với hàng triệu phương tiện cơ giới lưu thông mỗi ngày với phần lớn là phương tiện cá nhân được xác định là nguồn phát thải lớn nhất. Vì vậy, việc thành phố áp dụng Đề án Vùng phát thải thấp được thí điểm triển khai thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Lộ trình bắt đầu từ vùng lõi (khu vực 1 và 2 thuộc phường Hoàn Kiếm, gồm khu phố cổ và vùng phụ cận hồ Hoàn Kiếm), áp dụng hạn chế theo loại phương tiện và khung giờ, trước khi mở rộng sang Cửa Nam và toàn bộ Vành đai 1 vào các giai đoạn tiếp theo. Từ ngày 1-1-2030 trở đi, thành phố tiếp tục áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện của giai đoạn 3; duy trì, vận hành ổn định vùng phát thải thấp trong Vành đai 1. Đồng thời đánh giá tác động, hoàn thiện mô hình quản lý và xem xét điều chỉnh, nâng cao yêu cầu hoặc mở rộng phạm vi thực hiện theo quy định và điều kiện thực tế. Đây là những bước triển khai cần thiết để xã hội kịp thích nghi.

Theo các chuyên gia, bản chất của vùng phát thải thấp không phải là hạn chế quyền tự do đi lại, mà là hướng người dân đến những phương thức di chuyển văn minh hơn, theo hướng lựa chọn những phương tiện giao thông thân thiện với môi trường, chẳng hạn như xe buýt, đường sắt đô thị... Tuy nhiên, để chuyển đổi hiệu quả, xe buýt cần tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, mạng lưới đường sắt đô thị cũng phải từng bước hoàn thiện, khả năng kết nối giữa các loại hình vận tải cần thuận tiện hơn. Nếu hạ tầng đi sau chính sách, vùng phát thải thấp sẽ vô tình tạo ra rào cản và áp lực lớn lên đời sống của người dân trong khu vực kiểm soát.

Bên cạnh những mặt tích cực, điều cũng cần phải quan tâm là khi áp dụng vùng phát thải thấp, nhóm đối tượng chịu tác động mạnh nhất chính là người dân sinh sống, kinh doanh trong vùng lõi và những người lao động nghèo phụ thuộc vào phương tiện cũ kỹ làm sinh kế. Do đó, với các nhóm đối tượng này, thành phố cần đặc biệt chú trọng đến các chính sách an sinh và hỗ trợ. Khi người dân an tâm, thấy rõ lợi ích của một môi trường sống trong lành sẽ sẵn sàng thay đổi thói quen di chuyển hằng ngày. Khi ấy, mỗi người dân không còn là đối tượng bị quản lý, mà trở thành một chủ thể tích cực của quá trình chuyển đổi xanh.

Để chuẩn bị cho chặng đường này, những năm gần đây, Hà Nội thúc đẩy nhiều chương trình có cùng mục tiêu. Thành phố đẩy nhanh chuyển đổi xe buýt sử dụng năng lượng sạch; triển khai các dự án đường sắt đô thị; nghiên cứu phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); đầu tư các bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ trung chuyển; từng bước mở rộng hệ thống trạm sạc phục vụ xe điện. Mỗi giải pháp giải quyết một khía cạnh khác nhau nhưng đều hướng đến mục tiêu giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Chặng đường xây dựng một Hà Nội văn minh, văn hiến, hiện đại, xanh, sạch chắc chắn sẽ đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Song nhìn ra thế giới, các đô thị lớn như London (Anh), Paris (Pháp) hay Tokyo (Nhật Bản) đều đã từng đi qua hành trình này để đổi lấy bầu không khí trong lành. Bởi thế, việc quy hoạch và thiết lập vùng phát thải thấp mà thành phố Hà Nội đang triển khai thí điểm là phù hợp xu thế phát triển đô thị của thế giới. Đây cũng là hành động thiết thực của thành phố để thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm phát thải ròng bằng 0. Với sự chuẩn bị bài bản, đồng bộ của chính quyền và sự chung tay, đồng lòng của người dân, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một diện mạo mới của Thủ đô xanh, sạch, phát triển bền vững.

Thuần Hưng