Vào rừng nghe chuyện đời voi

Mô hình du lịch thân thiện với voi tại Vườn quốc gia (VQG) Yok Đôn đã mang lại sự tự do và đời sống an toàn, vui vẻ, hạnh phúc cho những chú voi nhà cuối cùng của tỉnh Đắk Lắk.

Voi cũng biết yêu, biết giận

Những ngày cận Tết, nhiều nhóm du khách tìm về VQG Yok Đôn để vào rừng ngắm voi. Bên hồ nước nhỏ, ngày nào voi Khăm Phanh và H’Blú cũng rủ nhau đến uống nước, lấy vòi nghịch nước, nô đùa, tắm mát cùng nhau. Voi H’Blú năm nay đã 65 tuổi. Cô điềm tĩnh và luôn chu đáo chăm sóc em gái Khăm Phanh khi cả hai kiếm ăn trong rừng. Mỗi lần phát hiện có lá cây ưa thích, H’Blú đều dùng vòi bẻ xuống, gọi Khăm Phanh đến cùng ăn.

Những chú voi được nuôi dưỡng kỹ lưỡng tại VQG Yok Đôn. Ảnh: TIẾN THOẠI

Còn Khăm Phanh vừa tròn 50 tuổi, là nàng voi được nhận xét ăn nhiều, nói nhiều, lanh chanh hơn cả chị H’Blú. Khăm Phanh rất thương chị, mỗi lần nghe tiếng động lạ trong rừng, cô đều tiến lên phía trước để quan sát và che chắn cho chị. Trước khi được thả tự do trong rừng này, cả Khăm Phanh và H’Blú đều phải cõng khách tại các khu du lịch trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, chịu khá nhiều vất vả.

Cách chị em H’Blú không xa, đôi bạn voi Bun Khăm và Y’Khun đang rảo bước kiếm ăn. Y’Khun là cô voi đã trưởng thành nhưng tính tình còn trẻ con. Cô nàng thích dùng vòi cuộn cành cây khô quật mạnh xuống đất, làm bụi bay mù mịt. Hưởng ứng trò chơi của bạn, Bun Khăm cũng làm theo để chơi đùa rồi cả hai dẫn nhau trốn vào những tán rừng rậm hơn. Từ những con voi trong khu du lịch, cả hai được cởi bỏ xiềng xích vào năm 2018, tham gia mô hình du lịch thân thiện với voi tại VQG Yok Đôn. Hiện tại, vườn đang chăm sóc sáu con voi theo mô hình này.

Chị em voi chơi đùa cùng nhau. Ảnh: TIẾN THOẠI

Tất cả đều được chăm sóc chu đáo, khỏe mạnh, mập mạp, khác hẳn trước đây. Theo lời nài voi, nhiều chú voi khi mới vào rừng chỉ thích sống biệt lập, hay nổi nóng. May mắn, chỉ sau một thời gian ngắn được tự do sống trong môi trường tự nhiên, voi dần lấy lại bản năng. Trong rừng, voi tự tìm đến nhau, kết bạn, nô đùa, ăn ngủ cùng nhau. Voi cũng biết yêu, biết giận và có linh tính rất cao. Có đêm mưa, nài voi Y Khu nằm mơ thấy voi Ta Nuôn khóc. Sáng ra, ông lên rừng thăm thì phát hiện voi bị ốm.

Lượng du khách tham gia trải nghiệm mô hình du lịch thân thiện với voi ở Đắk Lắk ngày càng tăng. Chỉ tính riêng VQG Yok Đôn trong năm 2024 đã có hơn 1.500 lượt khách vào rừng ngắm voi.

Mô hình du lịch thân thiện cùng voi, du khách có thể đến rất gần ngắm voi. Ảnh: TIẾN THOẠI

Dừng cưỡi voi để ngắm voi cười

Đắk Lắk nói chung và xã Buôn Đôn nói riêng từng là cái nôi của nghề săn bắt, thuần dưỡng voi. Thập niên 1980, quần thể voi nhà Đắk Lắk có khoảng 500 con. Loài vật to lớn này cũng là một biểu tượng văn hóa, gắn liền với đời sống, tín ngưỡng của người dân.

Vì nhiều lý do, trong đó có việc voi bị nuôi nhốt, buộc cõng khách nên không có cơ hội gần gũi nhau để sinh sản. Điều này đã khiến quần thể voi nhà Đắk Lắk suy giảm nghiêm trọng. Đến nay, toàn tỉnh chỉ còn 33 con voi nhà, trong đó nhiều con đã hơn 60 tuổi, khó khăn trong việc sinh sản và đứng trước bờ vực tuyệt chủng.

Những cá thể voi nhà Đắk Lắk cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Ảnh: TIẾN THOẠI

Thời gian qua, lực lượng chức năng tỉnh Đắk Lắk, cụ thể là Trung tâm Bảo tồn voi Đắk Lắk đã phối hợp cùng Tổ chức động vật châu Á tiến hành ghép đôi voi, tạo cơ hội cho những con voi cái còn khả năng sinh sản mang thai. Sau nhiều nỗ lực, kết quả có ba con voi cái ở Đắk Lắk đã mang thai. Để cứu lấy đàn voi nhà, hiện trung tâm tiếp tục lấy mẫu máu để xét nghiệm, theo dõi và xác định chu kỳ rụng trứng, cho voi cái mang thai trong thời điểm phù hợp. Ngoài ra, các chuyên gia còn tính đến phương án mua voi trẻ từ nước ngoài về để kết đôi.

Du khách rất thích thú với mô hình du lịch bền vững này. Ảnh: TIẾN THOẠI

Bên cạnh đó, mô hình du lịch thân thiện với voi được xem là biện pháp hữu hiệu nhất để mang lại phúc lợi cho voi nhà. Tổ chức động vật châu Á (AAF) đang phối hợp với UBND tỉnh Đắk Lắk thực hiện mô hình du lịch thân thiện với voi. AAF cam kết hỗ trợ hơn 55 tỉ đồng để Đắk Lắk bỏ du lịch cưỡi voi, phát triển theo hướng tham quan voi trong môi trường tự nhiên.

Năm 2022, VQG Yok Đôn đã tổ chức giải “Chạy vì voi” để tuyên truyền thông điệp bảo tồn voi đến với cộng đồng. Ngoài VQG Yok Đôn, nhiều khu du lịch của Đắk Lắk cũng đã bỏ hẳn việc bắt voi cõng khách, chỉ còn dịch vụ cho voi ăn, chụp ảnh với voi.

Nhờ được nuôi thả tự nhiên, không lao động vất vả, thoải mái hơn về tinh thần nên các chú voi nhà dần khỏe mạnh và vui tươi hơn. Du khách khi đến đây đã rất bất ngờ trước những chú voi tràn đầy sức sống và thân thiện. Họ có thể thoải mái lại gần, theo dấu chân voi để tìm hiểu cách thức sinh hoạt, vui chơi của chúng trong không gian xanh mướt của núi rừng.

Voi con Gold ngày nào nay đã tròn 10 tuổi. Ảnh: THANH HƯNG

TIẾN THOẠI