Vấn nạn thực phẩm bẩn: Đạo đức kinh doanh xuống cấp và lỗ hổng trong quản lý

Thời gian gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến những vụ vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm, như vụ hơn 800 tấn mì tươi có trộn hàn the, soda, silicate tại một cơ sở sản xuất ở TP.HCM; vụ 130 tấn thịt lợn bệnh, nhiễm dịch tả lợn châu Phi được lưu trữ trong kho Công ty CP Đồ hộp Hạ Long, trong đó khoảng hơn 2 tấn thịt đã được đưa vào dây chuyền chế biến, sản xuất thành sản phẩm thịt hộp.

Dù các vụ việc xảy ra ở nhiều địa phương khác nhau nhưng đều có điểm chung là số lượng vi phạm lớn, thời gian kéo dài và nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Thực phẩm bẩn có thể gây hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.

Hiểm họa âm thầm với sức khỏe

Trước vấn nạn này, nhiều bạn đọc cho rằng những vi phạm cho thấy sự xuống cấp đáng lo ngại về đạo đức kinh doanh, kéo theo những nguy cơ trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng.

Ông Nguyễn Văn Hòa (TP.HCM) bày tỏ bức xúc khi cho rằng vì chạy theo lợi nhuận mà không ít cơ sở sản xuất, kinh doanh đã sẵn sàng bỏ qua chuẩn mực đạo đức tối thiểu.

“Khi hàng trăm tấn thực phẩm chứa hóa chất cấm hay thịt bệnh vẫn được đưa ra thị trường, rõ ràng sức khỏe của người dân không còn được đặt lên hàng đầu. Ngay cả các sản phẩm đồ hộp, vốn được xem là có quy trình kiểm soát nghiêm ngặt cũng có thể tiềm ẩn rủi ro. Những vụ việc này cho thấy một thực trạng đáng báo động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến thực phẩm” - ông Hòa nói.

Ở góc nhìn về tác động lâu dài, ông Lê Minh Tuấn (bác sĩ, Hà Nội) cho rằng thực phẩm bẩn là mối nguy âm thầm nhưng đặc biệt nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Theo ông Tuấn, việc sử dụng hóa chất cấm hoặc nguyên liệu nhiễm bệnh trong chế biến thực phẩm có thể không gây hậu quả tức thì, song lại tiềm ẩn rủi ro tích tụ độc tố trong cơ thể người tiêu dùng.

Ông Tuấn cảnh báo: “Người dân có thể phải đối mặt với các bệnh lý về gan, thận, hệ miễn dịch sau nhiều năm sử dụng thực phẩm không bảo đảm an toàn, trong khi hoàn toàn không thể nhận biết bằng mắt thường. Đây là mối nguy cho sức khỏe cộng đồng; không ai dám chắc những sản phẩm mình mua là an toàn”.

Từ góc độ người tiêu dùng, ông Phan Quốc Khánh (TP.HCM) cho biết sau hàng loạt vụ việc thực phẩm bẩn bị phanh phui, gia đình ông đã chủ động thay đổi thói quen tiêu dùng theo hướng an toàn hơn.

Theo ông Khánh, thay vì mua bún, mì tươi trôi nổi ngoài chợ, gia đình ông chuyển sang sử dụng các sản phẩm có chứng nhận như bún sạch, mì khô, mì gói của những thương hiệu rõ nguồn gốc.

“Giá có thể cao hơn một chút nhưng mình yên tâm là đang ăn thực phẩm an toàn cho sức khỏe” - ông Khánh chia sẻ.

Người tiêu dùng bất an

Nhiều bạn đọc nhìn nhận rằng các vụ việc vi phạm còn cho thấy những bất cập trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm; từ đó khiến người tiêu dùng ngày càng hoang mang, mất niềm tin.

Bà Trần Thị Mai (TP.HCM) đề nghị cơ quan chức năng cần rà soát lại hiệu quả của hoạt động kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm. Theo bà Mai, việc vi phạm diễn ra trong thời gian dài, với số lượng lớn, không thể chỉ do sự tinh vi của doanh nghiệp mà còn phản ánh những lỗ hổng trong khâu quản lý.

Bà Mai nêu quan điểm: “Nếu công tác thanh tra, hậu kiểm được thực hiện thường xuyên, thực chất thì rất khó để hàng trăm tấn thực phẩm bẩn tồn tại suốt nhiều năm”.

Trong khi đó, bà Phạm Thị Lan (Tây Ninh) cho biết những thông tin về mì trộn hàn the hay thịt heo bệnh khiến nhiều gia đình bất an. “Hiện nay người tiêu dùng không chỉ e ngại các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc mà còn lo lắng với cả thực phẩm chế biến sẵn, có thương hiệu. Đi chợ hay vào siêu thị đều phải đắn đo rất nhiều, vì không biết đâu mới là thực sự là sản phẩm an toàn" - bà Lan nói.

Từ góc nhìn người kinh doanh nhỏ lẻ, bà Nguyễn Thị Hồng (một tiểu thương chợ Hoàng Hoa Thám, TP.HCM) cho rằng các vụ việc thực phẩm bẩn cũng tạo áp lực rất lớn cho những người buôn bán chân chính.

"Việc tìm được nguồn hàng sạch, có giấy tờ chứng minh rõ ràng hiện không hề dễ, trong khi giá nhập cao khiến lợi nhuận bị thu hẹp. Khó nhất là thuyết phục khách tin mình bán hàng sạch. Khách hỏi giấy tờ, nguồn gốc liên tục, mà không phải lúc nào tiểu thương cũng có đủ hồ sơ để chứng minh” - bà Hồng nói.

Bà Hồng mong rằng công tác quản lý thị trường và chứng nhận nguồn gốc được làm minh bạch, đồng bộ hơn để cả người bán lẫn người mua đều bớt áp lực.

ThS.BS Bùi Thị Duyên, Phụ trách khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Quân y 175

HUỲNH THƠ