5 nhóm người nên dùng gừng để kích thích tiêu hóa

Với hơn 400 hợp chất hóa học, nổi bật là Gingerol và Shogaol, gừng không chỉ là gia vị mà còn là một chất điều hòa sinh học mạnh mẽ. Tuy nhiên, hiệu quả của gừng không hoàn toàn giống nhau với tất cả mọi người, có những nhóm đối tượng cụ thể sẽ nhận được lợi ích tối đa khi sử dụng loại thảo dược này, ví dụ như một số nhóm sau:

1. Gừng có tác dụng với người mắc chứng khó tiêu chức năng

Khó tiêu chức năng là tình trạng bụng trên luôn cảm thấy đầy trướng, đau âm ỉ dù không có tổn thương thực thể. Nguyên nhân chính thường do dạ dày co bóp chậm, khiến thức ăn lưu lại quá lâu.

Một nghiên cứu mù đôi ngẫu nhiên được công bố trên tạp chí World Journal of Gastroenterology đã thử nghiệm trên các bệnh nhân bị chứng khó tiêu. Kết quả cho thấy khi tiêu thụ 1,2 g bột gừng trước bữa ăn, tốc độ làm trống dạ dày (gastric emptying) tăng lên đáng kể. Cụ thể, thời gian để dạ dày đẩy thức ăn xuống ruột non giảm từ 16 phút xuống còn 12 phút. Việc rút ngắn thời gian này giúp giảm áp lực lên thành dạ dày, loại bỏ cảm giác nặng nề và trướng bụng sau khi ăn.

Gừng là một vị thuốc tự nhiên hàng đầu cho hệ tiêu hóa.

2. Phụ nữ mang thai bị ốm nghén

Ốm nghén là nỗi ám ảnh của nhiều thai phụ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Gừng được coi là giải pháp thay thế an toàn cho các loại thuốc chống nôn hóa học.

Một phân tích tổng hợp từ 12 nghiên cứu có sự tham gia của 1.278 phụ nữ mang thai đã khẳng định: gừng làm giảm đáng kể các triệu chứng buồn nôn so với giả dược. Cơ chế nằm ở việc các hợp chất trong gừng tương tác với thụ thể serotonin và cholinergic trong đường tiêu hóa, giúp làm dịu các cơn co thắt bất thường. Các chuyên gia từ Trường Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) cũng công nhận gừng là một liệu pháp không dùng thuốc hiệu quả cho thai phụ.

3. Người hay bị say tàu xe hoặc buồn nôn sau phẫu thuật

Say tàu xe xảy ra do sự xung đột tín hiệu giữa hệ thống tiền đình và thị giác, dẫn đến tình trạng loạn nhịp sóng điện dạ dày.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí American Journal of Physiology chứng minh rằng gừng có khả năng ngăn chặn sự rối loạn nhịp điện của dạ dày (gastric dysrhythmia) do các chuyển động gây ra. Khác với các thuốc chống say gây buồn ngủ, gừng giữ cho đầu óc tỉnh táo bằng cách tác động trực tiếp lên hệ tiêu hóa thay vì hệ thần kinh trung ương. Ngoài ra, gừng cũng được sử dụng hiệu quả để giảm buồn nôn cho bệnh nhân sau phẫu thuật hoặc đang điều trị hóa trị.

4. Người thường xuyên bị đầy hơi và chướng bụng mạn tính

Đầy hơi xảy ra khi thức ăn không được phân hủy hoàn toàn, bị lên men bởi vi khuẩn trong ruột già và tạo ra khí gas.

Gừng giúp làm giãn cơ thắt thực quản dưới, cho phép khí gas thoát ra ngoài dễ dàng hơn. Quan trọng hơn, gừng kích thích tuyến tụy tiết ra các enzyme tiêu hóa như lipase và protease.

Theo nghiên cứu trên tạp chí Food Research International, các enzyme này giúp bẻ gãy các liên kết protein và chất béo phức tạp - hai thủ phạm chính gây ra tình trạng chậm tiêu và sinh khí trong ruột.

5. Người bị hội chứng ruột kích thích (IBS) và viêm nhẹ đường ruột

Bệnh nhân IBS thường xuyên khổ sở với các cơn co thắt cơ trơn quá mức và nhạy cảm tiêu hóa.

Gừng chứa các đặc tính kháng viêm mạnh mẽ nhờ ức chế các enzyme COX-2. Một nghiên cứu sơ bộ cho thấy gừng giúp điều hòa nhu động ruột, ngăn chặn các cơn co thắt đột ngột gây đau bụng ở người bị IBS. Tính ấm của gừng cũng giúp tăng cường lưu thông máu đến niêm mạc ruột, hỗ trợ quá trình phục hồi các tổn thương nhẹ.

Tham khảo cách sử dụng gừng

Để kích thích tiêu hóa đạt hiệu quả cao, bạn có thể áp dụng các cách sau:

Liều lượng tiêu chuẩn: Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), liều dùng an toàn là dưới 4 g gừng mỗi ngày. Đối với mục đích tiêu hóa, 1 g - 1,5 g gừng chia làm nhiều lần là liều lượng lý tưởng nhất.
Thời điểm dùng: Nên dùng gừng khoảng 20 phút trước bữa ăn. Điều này giúp "đánh thức" hệ thống enzyme và chuẩn bị cho dạ dày sẵn sàng xử lý thức ăn.
Cách chế biến: Trà gừng tươi (ngâm lát gừng trong nước sôi 10 phút) hoặc gừng ngâm giấm là những cách giữ được hàm lượng dược tính cao nhất.

Những lưu ý cần thiết

Dù là dược liệu tự nhiên, vẫn cần thận trọng khi dùng gừng với một số người như:

Người bị sỏi mật: Do gừng thúc đẩy tiết mật, có thể gây co thắt túi mật.
Người dùng thuốc chống đông: Gừng có đặc tính chống kết tập tiểu cầu nhẹ, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu bạn đang dùng thuốc như Aspirin hoặc Warfarin.

Phụ nữ mang thai nên dùng dưới 1,5 g gừng mỗi ngày để đảm bảo an toàn. Những người có tiền sử sỏi mật, loét dạ dày nặng, hoặc đang sử dụng các loại thuốc chống đông máu bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ vì gừng kích thích tiết mật và làm loãng máu. Đặc biệt, cần ngưng sử dụng gừng ít nhất hai tuần trước khi phẫu thuật.

BS. Nguyễn Hà