Ủy ban Pháp luật và Tư pháp họp phiên toàn thể lần thứ 6

Toàn cảnh phiên họp.

Cụ thể, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho ý kiến vào:

Dự án Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc (sửa đổi toàn diện Pháp lệnh số 01/2022/UBTVQH15 về Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc).

Dự án Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 29/2022/UBTVQH15 ngày 12/12/2022 ban hành Quy chế làm việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 90/2025/UBTVQH15 ngày 10/7/2025;

Dự án Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 80/2025/UBTVQH15 ngày 6/6/2025 ban hành Quy chế làm việc mẫu của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội.

Ban hành Pháp lệnh để bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc, Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học (Tòa án nhân dân tối cao) Lê Thế Phúc nhấn mạnh, việc xây dựng Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc trên cơ sở thay thế Pháp lệnh số 01 nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy, cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

Các đại biểu tham dự phiên họp.

Về nội dung cơ bản của dự thảo Pháp lệnh, dự thảo quy định trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm); phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm) theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Rút ngắn một số thời hạn nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy, cụ thể như sau: Rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc từ 15 ngày xuống còn 10 ngày, trường hợp vụ việc phức tạp thời hạn rút ngắn từ 30 ngày xuống còn 20 ngày.

Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành áp dụng đối với người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi bị đưa đi cai nghiện bắt buộc và cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc Tòa án xem xét, quyết định vụ việc.

Về phạm vi sửa đổi, theo Tờ trình, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung 44/48 điều so với Pháp lệnh số 01; vì vậy, việc ban hành Pháp lệnh mới để sửa đổi toàn diện Pháp lệnh số 01 là phù hợp quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, nội dung dự thảo Pháp lệnh phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp quy định của Hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và pháp luật có liên quan.

Bên cạnh đó, đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát kỹ dự thảo Pháp lệnh với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và các luật có liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, như: quy định về người bị đề nghị có nơi cư trú ổn định và người bị đề nghị không có nơi cư trú ổn định; về trường hợp đình chỉ khi hết thời hiệu áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc...

Về điều khoản chuyển tiếp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát các quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy để bảo đảm quy định đầy đủ tất cả các trường hợp cần quy định chuyển tiếp.

Về nội dung của dự thảo Pháp lệnh, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các đại biểu tán thành với nhiều nội dung trong dự thảo Pháp lệnh, trong đó có việc ứng dụng phương thức điện tử trong gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu là phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực tư pháp.

Về các trường hợp đình chỉ việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (Điều 17), Thường trực Ủy ban đề nghị Tòa án nhân dân tối cao xem xét, bổ sung trường hợp đình chỉ này.

Liên quan phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các đại biểu đề nghị giữ lại quy định “Phòng họp được bố trí thân thiện, an toàn” để bảo đảm lợi ích tốt nhất của người bị đề nghị. Các ý kiến cho rằng, đây là quy định quan trọng, cần thiết để bảo đảm Tòa án xem xét, quyết định vụ việc tại phòng họp cho người chưa thành niên được bố trí thân thiện, phù hợp lứa tuổi.

Tại phiên họp, các ý kiến tán thành với hướng quy định rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định vụ việc nhằm thực hiện ngày càng tốt hơn yêu cầu của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại; đẩy nhanh tiến độ Tòa án xem xét, giải quyết vụ việc; góp phần khắc phục một số khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn đối với việc quản lý người bị đề nghị trong thời gian chờ Tòa án xem xét, ra quyết định. Bên cạnh đó, đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát các thời hạn trong dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm tính khả thi.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy cho biết, các đại biểu đánh giá cao hồ sơ dự án Pháp lệnh do Tòa án nhân dân tối cao trình; cơ bản tán thành với dự thảo Báo cáo ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Nhiều ý kiến tại Phiên họp quan tâm đến nội dung quy định “Phòng họp được bố trí thân thiện, an toàn” và đề nghị tiếp tục kế thừa quy định này của Pháp lệnh số 01 để các đối tượng người chưa thành niên từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi được áp dụng quy định về phòng họp thân thiện, an toàn. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng bày tỏ quan tâm đến điều khoản chuyển tiếp và đồng tình với điều khoản này.

Tuy nhiên, đề nghị cần rà soát kỹ để bảo đảm không có khoảng trống pháp lý sau khi ban hành Pháp lệnh này.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy đề nghị Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp thu các ý kiến phát biểu tại Phiên họp, tiếp tục phối hợp Tòa án nhân dân tối cao sớm hoàn thiện dự án Pháp lệnh để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua.

H.N