Ưu đãi 5% trong đấu thầu dự án: Nhà đầu tư phải chứng minh năng lực công nghệ ra sao?

Công nghệ được lượng hóa thành mức ưu đãi

Từ ngày 21/8/2026, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh chính thức có hiệu lực.

Sản xuất tại Chi nhánh Hưng Yên- Công ty cổ phần Daikin Air Conditioning Việt Nam(Khu công nghiệp Thăng Long II).

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là cơ chế ưu đãi dành cho nhà đầu tư có năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo hoặc cam kết chuyển giao công nghệ.

Theo quy định, nhà đầu tư có giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường hoặc kỹ thuật hiện có tốt nhất nhằm giảm thiểu ô nhiễm được hưởng mức ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ dự thầu.

Tuy nhiên, mức ưu đãi này không áp dụng cho tất cả dự án. Điều kiện được đặt ra là dự án phải thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao theo pháp luật về bảo vệ môi trường. Như vậy, với nhóm dự án này, giải pháp công nghệ không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn có thể tạo ra lợi thế trực tiếp trong quá trình cạnh tranh.

Mức ưu đãi 5% cũng được áp dụng đối với nhà đầu tư là doanh nghiệp khoa học và công nghệ; doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền công nhận; trung tâm đổi mới sáng tạo; doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, cơ sở ươm tạo công nghệ cao và cơ sở ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ hoặc thực hiện hoạt động công nghệ cao đối với công nghệ, sản phẩm thuộc các danh mục do pháp luật quy định được hưởng mức ưu đãi 2% khi đánh giá hồ sơ dự thầu. Nhà đầu tư nước ngoài cam kết chuyển giao công nghệ cho nhà đầu tư hoặc đối tác trong nước cũng được hưởng mức ưu đãi 2%.

Các mức ưu đãi trên cho thấy tiêu chí công nghệ đã được đặt vào quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu bằng tỷ lệ cụ thể. Đây là bước chuyển đáng chú ý khi lợi thế cạnh tranh của nhà đầu tư không chỉ được xác định qua năng lực tài chính, kinh nghiệm hoặc phương án thực hiện dự án, mà còn gắn với chất lượng công nghệ và khả năng tạo giá trị trong nước.

Nghị định áp dụng đối với việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện nhiều nhóm dự án, như dự án có sử dụng đất; công trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt; công trình cấp nước; chợ; trạm dừng nghỉ; cảng hàng không mới; dự án điện lực; cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư và một số dự án xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường.

Doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực công nghệ

Cơ chế ưu đãi mở ra cơ hội cho doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư theo đuổi mô hình phát triển xanh. Tuy nhiên, việc được hưởng ưu đãi không chỉ dựa trên tuyên bố đưa công nghệ mới vào dự án.

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định mình thuộc nhóm đối tượng nào: Nhà đầu tư có giải pháp công nghệ đáp ứng yêu cầu; doanh nghiệp đã được công nhận theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; hay nhà đầu tư có cam kết chuyển giao công nghệ.

Đối với trường hợp áp dụng giải pháp công nghệ, hồ sơ dự thầu cần thể hiện rõ tên, nguồn gốc, mức độ tiên tiến và khả năng vận hành của công nghệ. Hiệu quả giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải hoặc hạn chế ô nhiễm cần được lượng hóa bằng thông số và tài liệu kiểm chứng phù hợp.

Doanh nghiệp thuộc nhóm được ưu đãi theo tư cách pháp lý cần rà soát hiệu lực của giấy chứng nhận hoặc quyết định công nhận. Việc có hoạt động liên quan đến công nghệ nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận có thể chưa đủ căn cứ để hưởng ưu đãi.

Đối với cam kết chuyển giao công nghệ, nhà đầu tư cần làm rõ đối tượng tiếp nhận, nội dung chuyển giao, tiến độ, nhân lực, kinh phí và kết quả dự kiến. Cam kết càng chung chung, khả năng được đánh giá và giám sát càng khó khăn. Những nội dung đã được đề xuất trong hồ sơ cũng có thể trở thành căn cứ đàm phán, hoàn thiện và ký kết hợp đồng dự án.

Về dài hạn, cơ chế mới được kỳ vọng khuyến khích nhà đầu tư tăng nguồn lực cho nghiên cứu, đổi mới và chuyển giao công nghệ. Để tận dụng chính sách ưu đãi, doanh nghiệp cần có năng lực thực chất và tài liệu chứng minh rõ ràng, minh bạch.

Nghị định số 274/2026/NĐ-CP không chỉ bổ sung cơ chế ưu đãi mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công nghệ trong quá trình đánh giá, lựa chọn nhà đầu tư.

Bình Nguyên