Bắc Ninh: Mở lối thoát nghèo từ liên kết sản xuất

Nâng giá trị nông sản

Những ngày này, khu chuồng nuôi chim cu gáy trắng của gia đình ông Nguyễn Mạnh Phong, thôn Nghĩa Hòa, xã Tiên Lục luôn rộn ràng tiếng chim. Ít ai nghĩ vùng quê vốn gắn với cây lúa, rau màu nay lại hình thành một nghề mới mang lại thu nhập cao cho nhiều hộ dân. Sau thời gian tìm hiểu thị trường, năm 2019, ông Phong quyết định chuyển từ nuôi chim bồ câu sang nuôi chim cu gáy trắng. Từ khoảng 200 đôi chim bố mẹ ban đầu, đến nay phát triển lên gần 3 nghìn đôi. Bình quân mỗi tháng, gia đình xuất bán khoảng 1,4 nghìn đôi chim thương phẩm, thu lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng mỗi năm.

Tại phường Mão Điền, người dân liên kết thành các hợp tác xã nuôi cá lồng trên sông.

Thành công của hộ ông Phong đã lan tỏa tới nhiều hộ trong thôn. Hiện thôn Nghĩa Hòa có gần 20 hộ phát triển mô hình này, điển hình như hộ ông Nguyễn Đình Quy nuôi 3,5 nghìn đôi chim bố mẹ và 6 nghìn chim con. Hội Nông dân xã đã thành lập Chi hội Nông dân nghề nghiệp nuôi chim cu gáy. Theo ông Nguyễn Văn Thùy, Chi hội trưởng, các thành viên sinh hoạt định kỳ để trao đổi kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi, đồng thời kết nối đầu ra cho sản phẩm. Gia đình chị Đồng Thị Hạnh vốn kinh tế khó khăn. Mấy năm trở lại đây, chị làm việc tại trang trại của gia đình ông Quy nên có thu nhập ổn định, cuộc sống bớt vất vả hơn.

Không chỉ tại Tiên Lục, nhiều địa phương trong tỉnh đang phát huy hiệu quả các mô hình liên kết sản xuất. Tại phường Mão Điền, chính quyền tích cực tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người dân tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác và liên kết theo chuỗi giá trị. Hiện địa phương có hơn 20 hộ nuôi gần 200 lồng cá trên sông.

Tiêu biểu là Hợp tác xã Chăn nuôi thủy sản Trường Mạnh với 9 thành viên, 85 lồng nuôi cá lăng chấm, chép giòn, diêu hồng theo tiêu chuẩn VietGAP, sản lượng đạt khoảng 400-500 tấn mỗi năm. Không chỉ thống nhất quy trình sản xuất, Hợp tác xã còn chủ động con giống, từng bước hình thành chuỗi sản xuất khép kín, góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Theo anh Nguyễn Xuân Sơn, thành viên Hợp tác xã, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP giúp sản lượng ổn định, chất lượng nâng lên, thu nhập của các thành viên cũng cao hơn so với thời điểm sản xuất riêng lẻ.

Giảm nghèo hiệu quả

Với hàng trăm nghìn ha đất nông nghiệp, Bắc Ninh có nhiều lợi thế phát triển nông nghiệp hàng hóa. Toàn tỉnh hiện có gần 183 nghìn con trâu, bò, dê; 1,15 triệu con lợn và khoảng 26 triệu con gia cầm, thủy cầm. Đây cũng là nền tảng để tỉnh mở rộng các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, giúp người dân nâng cao thu nhập, tạo việc làm ổn định và từng bước giảm nghèo bền vững.

Tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh năm 2025 còn 0,56%, giảm 2,91% so với năm 2021, thuộc nhóm địa phương có tỷ lệ hộ nghèo thấp trong cả nước. Năm 2026 có gần 7,8 nghìn hộ nghèo được thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Theo ông Bùi Quang Phát, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trên cơ sở lợi thế của từng địa phương, tỉnh ưu tiên phát triển các hợp tác xã, tổ hợp tác, chi hội nghề nghiệp; hỗ trợ người dân tiếp cận khoa học kỹ thuật, nguồn vốn và thị trường tiêu thụ. Mục tiêu không chỉ dừng ở việc hỗ trợ vốn hay con giống mà quan trọng hơn là giúp người dân tham gia các chuỗi liên kết sản xuất, có đầu ra ổn định, từng bước nâng cao thu nhập và chủ động vươn lên thoát nghèo.

Định hướng đó đã được cụ thể hóa bằng nhiều dự án hỗ trợ phát triển sản xuất. Giai đoạn 2021-2024, toàn tỉnh triển khai 113 dự án trong lĩnh vực nông nghiệp với 1.916 hộ tham gia, trong số đó có 713 hộ nghèo, 745 hộ cận nghèo và 209 hộ mới thoát nghèo. Cùng đó tích cực tuyên truyền, thay đổi tư duy, nhận thức sản xuất của nông dân để xây dựng chuỗi sản xuất giá trị. Nhờ vậy, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh hằng năm giảm, tỷ lệ tái nghèo rất thấp. Điều đó cho thấy kết quả giảm nghèo bền vững.

Bám sát phương châm này, nhiều địa phương đã có cách làm sáng tạo trong việc thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, hạn chế tái nghèo. Như tại xã Hiệp Hòa, mô hình “Tổ cộng đồng giúp nhau thoát nghèo” đang được nhân rộng. Thành viên của các tổ là hộ nghèo và các hộ có kinh nghiệm trong xây dựng mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương. Mô hình này góp phần phát huy nội lực trong cộng đồng, giúp hộ nghèo luôn được đồng hành, tăng thu nhập, giảm nghèo bền vững. Sau khi hộ nghèo được cấp cây, con giống, các thành viên trong tổ sẽ phân công nhau thường xuyên nắm bắt tình hình sản xuất, hỗ trợ thêm vốn nếu hộ có nhu cầu; chia sẻ kinh nghiệm giúp hộ nghèo phát huy hiệu quả đồng vốn ban đầu.

Tại xã Đại Sơn, công tác giảm nghèo được triển khai trên cơ sở rà soát hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, bảo đảm đúng đối tượng, đúng nhu cầu. Địa phương chú trọng hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp và mở rộng liên kết tiêu thụ nông sản. Nhờ đó, nhiều vùng chuyên canh táo, ổi từng bước được hình thành, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Cùng với việc triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, thời gian tới, tỉnh tiếp tục tập trung tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết, phát huy vai trò của hợp tác xã, tổ hợp tác và các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị; khuyến khích doanh nghiệp đồng hành với nông dân trong xây dựng vùng nguyên liệu, bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo điều kiện để người dân nâng cao thu nhập, chủ động phát triển sinh kế và vươn lên thoát nghèo bền vững.

Bài, ảnh: Khôi Nguyên