Ứng dụng công nghệ số, tạo điều kiện thuận lợi tiếp cận thông tin

Đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin

Thực hiện phiên họp thứ 55, ngày 2/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, việc xây dựng Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) thay thế Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 nhằm tiếp tục thể chế hóa các đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, xây dựng cơ chế, chính sách để thực hiện hiệu quả phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, nâng cao tính công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động cung cấp thông tin.

Đồng thời, việc ban hành Luật nhằm giải quyết các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn tổ chức thi hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 và phù hợp với mô hình tổ chức và hoạt động của các cơ quan sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Mục đích ban hành, quan điểm xây dựng Luật đó là tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy rộng rãi dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân; tăng cường trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, góp phần phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Cùng với đó, đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng cao của công dân; đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin gắn với bối cảnh đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, công dân số và mô hình tổ chức của các cơ quan sau sắp xếp.

Bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; tính thống nhất, đồng bộ với các luật, nghị quyết có liên quan, nhất là các luật, nghị quyết mới được Quốc hội ban hành trong thời gian qua; đồng thời, đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng luật và kỹ thuật lập pháp hiện nay.

Ngoài ra, bảo đảm tính khả thi của Luật trong điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam; nghiên cứu tiếp thu có chọn lọc các kinh nghiệm phù hợp của pháp luật nước ngoài trong quá trình xây dựng dự án Luật.

Đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng tăng

Đáng chú ý, về thông tin công dân không được tiếp cận dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các quy định để bảo đảm cụ thể, đầy đủ, rõ ràng hơn và thống nhất, đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng.

Dự thảo Luật bổ sung các thông tin được tiếp cận có điều kiện để bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và Luật Lưu trữ năm 2024. Cụ thể: việc tiếp cận thông tin thuộc dữ liệu cá nhân thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; việc tiếp cận có điều kiện đối với tài liệu lưu trữ tại lưu trữ lịch sử thực hiện theo quy định của pháp luật về lưu trữ.

Về thông tin phải được công khai (Điều 17): Điều 17 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các thông tin phải được công khai rộng rãi để bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành trong các lĩnh vực (như y tế, giáo dục, văn hóa, an toàn thực phẩm, môi trường, tài chính, đất đai, xây dựng, đấu thầu, lao động...) và tạo thuận lợi cho người dân được tiếp cận với các thông tin liên quan mật thiết đến đời sống, sản xuất, kinh doanh, lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng; đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng tăng của người dân.

Về đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin (Chương III): Dự thảo Luật quy định kết hợp linh hoạt giữa phương thức truyền thống và ứng dụng công nghệ số nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong tiếp cận thông tin.

Điều 18 dự thảo Luật quy định hình thức đăng tải công khai thông tin trên công dữ liệu, cổng dữ liệu mở, các kênh truyền thông xã hội chính thức. Điều 24 dự thảo Luật bổ sung các hình thức cung cấp thông tin theo yêu cầu như qua cổng dữ liệu, Cổng dịch vụ công quốc gia, ứng dụng di động hoặc các nền tảng số khác do cơ quan có thẩm quyền công bố.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Tiếp cận thông tin.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung thêm một số đối tượng khác (như người cao tuổi, người khuyết tật) cũng được áp dụng các quy định đặc thù nêu tại Điều 7 của dự thảo Luật nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Tiếp tục rà soát, bổ sung các thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số, các thông tin công dân không được tiếp cận và các thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện bảo đảm thống nhất với các luật mới được ban hành và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, phù hợp với yêu cầu, chủ trương của Đảng về tăng cường kiểm soát quyền lực, đẩy mạnh công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đồng thời, quy định chặt chẽ đối với các thông tin được cung cấp theo yêu cầu tại Điều 23 của dự thảo Luật theo hướng người yêu cầu cung cấp thông tin phải cam kết rõ việc yêu cầu cung cấp thông tin và sử dụng thông tin được cung cấp vào mục đích hợp pháp.

Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) quy định về việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, nguyên tắc, trình tự, thủ tục thực hiện quyền tiếp cận thông tin, trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Quỳnh Nga