Lo cán bộ xã bận cung cấp thông tin, không còn thời gian làm chuyên môn

Sáng 2-3, tại phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Đáng chú ý, dự thảo luật đã sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến thông tin công dân không được tiếp cận để bảo đảm cụ thể, rõ ràng và thống nhất với quy định của pháp luật có liên quan. Đồng thời, dự thảo bổ sung các thông tin được tiếp cận có điều kiện để thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và Luật Lưu trữ năm 2024.

Cụ thể, việc tiếp cận thông tin thuộc dữ liệu cá nhân thực hiện theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc tiếp cận có điều kiện đối với tài liệu lưu trữ tại lưu trữ lịch sử thực hiện theo quy định về lưu trữ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). Ảnh: Quốc hội

Những thông tin công dân không được tiếp cận

Điều 15 dự thảo quy định thông tin công dân không được tiếp cận gồm thông tin thuộc bí mật nhà nước. Khi thông tin này được giải mật, công dân được tiếp cận theo quy định.

Nhóm này còn có thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo pháp luật dân sự; dữ liệu cá nhân theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân chỉ được tiếp cận khi được người đó đồng ý. Thông tin liên quan đến bí mật gia đình được tiếp cận khi các thành viên gia đình đồng ý.

Bí mật kinh doanh cũng là thông tin công dân không được tiếp cận, trừ trường hợp chủ sở hữu đồng ý. Cùng với đó là thông tin nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến lợi ích Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe cộng đồng; gây nguy hại đến tính mạng hoặc tài sản của người khác.

Trường hợp pháp luật chưa quy định, căn cứ vào thực tiễn, người đứng đầu cơ quan có trách nhiệm xem xét, quyết định việc cung cấp thông tin. Ngoài ra, thông tin thuộc bí mật công tác, thông tin về cuộc họp nội bộ, tài liệu soạn thảo cho công việc nội bộ cũng thuộc diện này.

Thẩm tra nội dung này, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng cần tiếp tục rà soát, bổ sung các thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số để bảo đảm thống nhất với các luật mới. Cơ quan thẩm tra lưu ý cần bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, phù hợp với chủ trương của Đảng về tăng cường kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Mở rộng quyền tiếp cận thông tin phải phù hợp nguồn lực

Nêu gợi ý thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh luật này rất quan trọng, thể hiện quyền được thông tin của người dân. Do vậy, phải xác định rõ danh mục nội dung nào phải cho dân biết, loại nào không được biết và loại nào được tiếp cận có điều kiện.

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Trần Minh Khương. Ảnh: Quốc hội

Một trong những điểm mới là dự thảo điều chỉnh phạm vi thông tin UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp. Theo đó, UBND cấp xã chỉ cung cấp thông tin do mình tạo ra; không cung cấp thông tin do mình nhận được, trừ trường hợp cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe cộng đồng.

Nêu ý kiến, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Trần Minh Khương đề nghị bổ sung trách nhiệm cung cấp các thông tin mà UBND cấp xã nhận được liên quan đến chức năng, nhiệm vụ.

Theo ông, cấp xã gần dân nhất. Nếu người dân đến làm thủ tục mà xã không cung cấp văn bản của cấp trên, yêu cầu dân lên tỉnh hay lên bộ xin là không hợp lý.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng. Ảnh: Quốc hội.

Nêu ý kiến sau đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho hay hiện cấp xã được giao hơn 1.000 đầu việc. "Nếu yêu cầu xã cung cấp cả thông tin của cấp trên thì chắc cán bộ xã suốt ngày chỉ lo cung cấp thông tin mà không còn thời gian làm chuyên môn", ông Dũng nói.

Phó Thủ tướng cho rằng cần mở rộng quyền tiếp cận thông tin nhưng phải phù hợp với nguồn lực và khả năng đáp ứng thực tế. Ông khẳng định các quy định tại dự thảo đã được cân nhắc rất kỹ vì đây là luật nhạy cảm, liên quan đến quyền con người.

ĐỨC MINH