Ứng dụng công nghệ số để xây dựng nghề cá bền vững

Tàu thuyền liên tục cập bến sau những chuyến biển dài ngày.

Ngư dân làm quen với “hành trình số”

Những ngày này, tại cảng cá Lạch Trường, tàu thuyền liên tục cập bến sau những chuyến biển dài ngày. Bên cạnh những khoang cá đầy, điều dễ nhận thấy là hầu hết các chủ tàu đều chủ động kiểm tra thiết bị giám sát hành trình, hoàn tất các thủ tục theo quy định trước khi chuẩn bị cho chuyến biển tiếp theo. Những công việc vốn trước đây còn khá xa lạ nay đã trở thành thói quen của nhiều ngư dân.

Vừa trở về sau hơn nửa tháng khai thác trên biển, anh Lê Viết Hoàng, chủ tàu cá ở xã Hoằng Tiến cho biết: Trước mỗi chuyến vươn khơi, lực lượng biên phòng đều trực tiếp hướng dẫn các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, kiểm tra giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình và phổ biến ranh giới các vùng biển được phép khai thác.

“Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý tàu cá giúp ngư dân dễ dàng thực hiện các quy định hơn, đồng thời yên tâm khi hoạt động trên biển”, theo anh Hoàng.

Kiểm tra thiết bị giám sát hành trình của ngư dân trước khi xuất bến.

Không chỉ riêng anh Hoàng, nhiều chủ tàu khai thác xa bờ trên địa bàn tỉnh cũng từng bước thích ứng với phương thức quản lý mới. Thiết bị giám sát hành trình VMS không chỉ giúp cơ quan chức năng theo dõi hoạt động tàu cá mà còn hỗ trợ ngư dân kịp thời xử lý những sự cố phát sinh trong quá trình khai thác.

Chủ tàu Trương Đình Diệu, xã Hoằng Tiến chia sẻ: "Nếu thiết bị giám sát hành trình gặp sự cố, chúng tôi liên hệ ngay với trạm bờ để được hướng dẫn xử lý, duy trì kết nối. Có hệ thống này, bà con yên tâm hơn khi hoạt động trên biển".

Để công nghệ số thực sự phát huy hiệu quả, cùng với đầu tư hạ tầng, các lực lượng chức năng duy trì việc hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ ngư dân ngay từ cửa lạch. Tại khu vực Lạch Trường, cán bộ Đồn Biên phòng Hoằng Trường thường xuyên kiểm tra thiết bị giám sát hành trình, hồ sơ tàu cá và hướng dẫn chủ tàu thực hiện đầy đủ các thủ tục trước khi xuất bến.

Đại úy Nguyễn Đình Hoàn, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Lạch Trường cho biết: Việc tuyên truyền, kiểm tra được thực hiện thường xuyên. Đến nay phần lớn chủ tàu, thuyền viên đã chủ động duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình, thực hiện đầy đủ các quy định trong hoạt động khai thác thủy sản.

Số hóa để minh bạch từng chuyến biển

Nếu như trên mỗi con tàu, công nghệ số giúp ngư dân thay đổi thói quen khai thác thì ở góc độ quản lý, các nền tảng số đang tạo nên một hệ thống giám sát đồng bộ, kết nối từ tàu cá, cảng cá đến cơ quan quản lý.

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, đến nay 2.890 tàu cá thuộc diện đăng ký của tỉnh đã được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase) và đồng bộ với dữ liệu trên VNeID, đạt tỷ lệ 100%. Đây là cơ sở quan trọng để quản lý thống nhất đội tàu, theo dõi tình trạng pháp lý của từng phương tiện và phục vụ hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác.

Cùng với đó, việc ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản eCDT đang từng bước thay đổi phương thức quản lý tàu cá tại các cảng. Đến nay, 2.838/2.890 tàu cá đã cập nhật, đăng nhập hệ thống, đạt 98,2%.

Kiểm tra màn hình hiển thị bản đồ số với vị trí tàu.

Hiệu quả của chuyển đổi số còn được thể hiện qua hệ thống giám sát hành trình VMS. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình khi hoạt động trên biển giảm 96% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này không chỉ phản ánh ý thức chấp hành của ngư dân ngày càng được nâng lên mà còn cho thấy hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo và hỗ trợ quản lý tàu cá theo thời gian thực.

Ông Lê Văn Sáng, Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa khẳng định: Việc đồng bộ các nền tảng như Vnfishbase, VMS và eCDT giúp cơ quan quản lý kịp thời phát hiện các trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình, hoạt động sai vùng, không thực hiện đầy đủ thủ tục ra vào cảng, đồng thời nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để thực hiện các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), từng bước hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá.

Thúy Lượng