Ukraine mở lại đường ống Druzhba, kỳ vọng gỡ nút thắt khoản vay của EU

Trong tuyên bố trên mạng xã hội ngày 21/4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev đã hoàn tất việc sửa chữa đường ống dẫn dầu Druzhba và hệ thống này sẵn sàng vận hành trở lại, theo Kyiv Independent. Ông nhấn mạnh rằng các chuyên gia Ukraine đã đảm bảo các điều kiện cơ bản để khôi phục hoạt động của hệ thống đường ống và thiết bị liên quan.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Facebook/Volodymyr Zelensky

Dù vậy, Tổng thống Zelensky cũng lưu ý rằng Ukraine chưa thể đảm bảo các cơ sở hạ tầng này không tiếp tục trở thành mục tiêu tấn công. Trong bối cảnh đó, nhà lãnh đạo Ukraine bày tỏ hy vọng Liên minh châu Âu (EU) sẽ sớm giải ngân khoản vay 90 tỷ Euro (106 tỷ USD) cho Kiev trong những ngày tới, cho rằng mọi trở ngại đã được tháo gỡ.

“Ukraine đã đáp ứng yêu cầu của Liên minh châu Âu,” ông Zelensky nói, đồng thời cho biết ông đã thảo luận với Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa về việc mở khóa gói hỗ trợ tài chính này.

Trước đó, đường ống dẫn dầu Druzhba đã ngừng hoạt động từ cuối tháng 1 sau khi Ukraine cáo buộc cơ sở hạ tầng này bị hư hại bởi cuộc không kích của Nga. Việc gián đoạn trung chuyển dầu mỏ đã làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine với Slovakia và Hungary - hai quốc gia phụ thuộc lớn vào tuyến vận chuyển này để đảm bảo nguồn cung năng lượng.

Việc khôi phục đường ống được coi là bước ngoặt then chốt, trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến đường ống Druzhba đã khiến Hungary và Slovakia trì hoãn phê duyệt gói vay 90 tỷ Euro (106 tỷ USD) của EU dành cho Ukraine. Hai quốc gia này yêu cầu việc khôi phục dòng chảy dầu là điều kiện tiên quyết để dỡ bỏ quyền phủ quyết.

Theo nguồn thạo tin được Reuters trích dẫn, Ukraine dự kiến sẽ nối lại việc trung chuyển dầu qua đường ống Druzhba vào ngày 22/4. Nguồn tin cho biết một công ty dầu của Hungary đã nộp yêu cầu vận chuyển đầu tiên, với các lô hàng ban đầu dự kiến được phân bổ đồng đều giữa Hungary và Slovakia.

Sau cuộc họp Hội đồng Ngoại giao EU tại Luxembourg cùng ngày, Ngoại trưởng Slovakia Juraj Blanar cho biết nước này đã nhận được tín hiệu rằng nguồn cung dầu có thể được nối lại, song nói rằng "hiện chưa có xác nhận cụ thể về các chuyến giao hàng thực tế".

Ông Blanar cũng cho biết Slovakia sẵn sàng ủng hộ các biện pháp trừng phạt tiếp theo của EU đối với Nga, bao gồm cả một gói mới, “vì theo đánh giá của chúng tôi, điều đó sẽ không gây tác động đáng kể đến nền kinh tế Slovakia”, nhưng chỉ khi dầu Nga được khôi phục qua đường ống.

Cùng ngày, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết một “quyết định tích cực” về khoản vay có thể được đưa ra "trong vòng 24 giờ tới". Theo người phát ngôn của Cyprus - nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, chương trình nghị sự của cuộc họp các đại diện thường trực ngày 22/4 hiện đã bao gồm bước cuối cùng cần thiết để tiến hành giải ngân.

Hungary và Slovakia, đều là các quốc gia không giáp biển, là những thành viên EU duy nhất vẫn nhận dầu thô Nga qua nhánh phía nam của đường ống trước khi xảy ra gián đoạn. Tuyến này chiếm khoảng 86-92% lượng dầu nhập khẩu của Hungary và gần như toàn bộ nguồn cung của Slovakia.

Trong một bức thư đề ngày 20/4 gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, Thủ tướng Hungary sắp mãn nhiệm Viktor Orban cho biết Budapest đã nhận được tín hiệu từ Brussels rằng Ukraine sẵn sàng khôi phục việc trung chuyển dầu. Ông khẳng định Hungary sẽ dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với khoản vay “ngay lập tức” khi dòng chảy dầu được nối lại.

Đỗ Thảo