Ukraine có thể ngăn chặn tên lửa Iskander của Nga?

Giới hạn phòng không Ukraine

Đêm 17/4, Nga triển khai một trong những đợt tập kích đường không lớn nhất nhằm vào Kiev kể từ khi xung đột bùng phát, sử dụng kết hợp UAV cảm tử, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo. Theo Không quân Ukraine, tổng cộng gần 700 UAV tấn công một chiều được phóng đi, đi kèm khoảng 25 tên lửa hành trình và 19 tên lửa đạn đạo, trong đó phần lớn hướng vào thủ đô.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết lực lượng phòng không đã đánh chặn được hơn 600 UAV cùng một phần số tên lửa. Tuy nhiên, một số đòn tấn công vẫn lọt qua, gây thiệt hại tại các khu vực ở Kiev, Odessa và Dnipro.

Tên lửa iskander. Ảnh NI

Các cuộc tập kích quy mô lớn với mật độ cao đang đặt hệ thống phòng không Ukraine dưới áp lực chưa từng có. Trong khi UAV cảm tử có thể bị bắn hạ với chi phí thấp hơn, chúng lại đóng vai trò “bão hòa phòng thủ”, buộc các tổ hợp phòng không phải hoạt động liên tục. Điều này tạo điều kiện để các loại tên lửa nguy hiểm hơn, đặc biệt là tên lửa đạn đạo, tăng khả năng xuyên thủng lưới phòng thủ.

Thực tế cho thấy, dù Ukraine đã cải thiện đáng kể năng lực đánh chặn so với giai đoạn đầu xung đột, nhưng việc phải cùng lúc đối phó hàng trăm mục tiêu bay vẫn là thách thức lớn. Các hệ thống phòng không phải ưu tiên bảo vệ mục tiêu chiến lược như trung tâm đô thị, cơ sở năng lượng, kho hậu cần, khiến nhiều khu vực khác trở nên dễ bị tổn thương.

Năng lực tấn công tầm xa

Theo cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine, Nga hiện đang tăng mạnh sản xuất tên lửa đạn đạo chiến thuật 9K720 Iskander-M với sản lượng khoảng 60 quả mỗi tháng, tương đương hơn 700 quả mỗi năm. Con số này cho thấy Moskva đã vượt qua giai đoạn khó khăn về nguồn cung và từng bước tái thiết năng lực công nghiệp quốc phòng.

Iskander-M có tầm bắn khoảng 500 km và mang đầu đạn nổ mạnh gần 700 kg, đủ sức gây thiệt hại lớn đối với các mục tiêu kiên cố. Đặc điểm đáng chú ý của hệ thống này là khả năng bay với quỹ đạo biến đổi và tốc độ rất cao, khiến việc đánh chặn trở nên phức tạp. Ngoài ra, nó còn có thể mang nhiều loại đầu đạn khác nhau, gia tăng tính linh hoạt trong tác chiến.

Để đối phó với mối đe dọa này, Ukraine phải dựa vào các hệ thống phòng không hiện đại như MIM-104 Patriot hay IRIS-T SLM. Tuy nhiên, số lượng các tổ hợp này còn hạn chế, trong khi phạm vi lãnh thổ cần bảo vệ lại rộng lớn, khiến việc bố trí lực lượng trở thành bài toán khó.

Một yếu tố quan trọng giúp Nga phục hồi năng lực tên lửa là sự xuất hiện của UAV giá rẻ. Ban đầu được nhập khẩu, sau đó được sản xuất trong nước, các UAV này đã giúp giảm nhu cầu sử dụng tên lửa trong giai đoạn trước, tạo “khoảng nghỉ” để ngành công nghiệp quốc phòng Nga tăng tốc sản xuất. Khi nguồn dự trữ được tái lập, Moskva có thể kết hợp UAV và tên lửa trong các đòn tập kích quy mô lớn, nâng cao hiệu quả tác chiến.

Tên lửa Iskander của Nga. Ảnh The Independent

Bài toán dài hạn

Diễn biến hiện tại cho thấy cán cân giữa bên tấn công và phòng thủ đang dần thay đổi. Nếu như trước đây Nga gặp hạn chế về số lượng tên lửa, thì nay Ukraine lại đối mặt với tình trạng thiếu hụt hệ thống đánh chặn hiện đại. Sự chênh lệch này đặc biệt rõ khi phải đối phó với các tên lửa đạn đạo có tốc độ cao như Iskander.

Trong bối cảnh đó, Ukraine buộc phải tối ưu hóa cách sử dụng nguồn lực phòng không, từ việc ưu tiên mục tiêu đến phối hợp giữa các lớp phòng thủ khác nhau. Tuy nhiên, với nhịp độ sản xuất và triển khai hiện tại của Nga, áp lực lên hệ thống phòng không Ukraine được dự báo sẽ còn gia tăng trong thời gian tới.

Xung đột vì thế không chỉ là cuộc đối đầu trên chiến trường mà còn là cuộc đua về năng lực công nghiệp và khả năng duy trì sức ép lâu dài. Khi Moskva từng bước củng cố lại sức mạnh tên lửa, câu hỏi đặt ra cho Kiev không chỉ là làm thế nào để đánh chặn, mà còn là làm thế nào để duy trì hiệu quả phòng thủ trong một cuộc đối đầu kéo dài và tiêu hao.

Lê Hưng (National Interest)