Ukraine cảnh báo nguy cơ Nga chuyển hướng tấn công sang hạ tầng nước

Người dân lấy nước uống từ điểm thu gom do một tổ chức phi chính phủ thiết lập tại Pokrovsk, Ukraine. Ảnh: Getty Images

Theo Kyiv Independent, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) cho biết việc lựa chọn mục tiêu của Nga có thể chịu tác động từ yếu tố mùa vụ, trong đó có sự suy giảm tiêu thụ điện năng và gia tăng nhu cầu đối với tài nguyên nước. Theo HUR, các cuộc tấn công tiềm tàng nhằm vào hệ thống cấp nước tại những khu vực đông dân cư có thể nhằm mục đích kích động bất ổn xã hội, làm gia tăng tâm lý bất mãn trong dân chúng.

Trước đó, ngày 3/4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng đã cảnh báo về nguy cơ cơ sở hạ tầng nước trở thành mục tiêu tiếp theo, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp bảo vệ ở mức cao nhất.

Một số diễn biến gần đây phản ánh dấu hiệu ban đầu của xu hướng này. Ngày 14/4, theo Thống đốc tỉnh Kharkiv Oleh Syniehubov, lực lượng Nga đã tiến hành tấn công đập Pechenihy bằng sáu quả bom lượn. Cùng ngày, người đứng đầu chính quyền quân sự khu vực Zaporizhzhia Ivan Fedorov cho biết một cuộc tấn công khác đã làm hư hại thiết bị chuyên dụng phục vụ sửa chữa hệ thống cấp nước tại khu vực này.

Trong khi đó, theo phản ánh của Liên hiệp Người tiêu dùng Điện lực Ukraine với báo chí, công tác chuẩn bị của người dân trước nguy cơ gián đoạn nguồn nước vẫn còn hạn chế. Tổ chức này cho rằng các khuyến nghị từ phía nhà nước chưa được triển khai đồng bộ, thiếu tính hệ thống và chưa hình thành một chiến dịch chuẩn bị quy mô toàn quốc.

Các chuyên gia nhận định, dù các cuộc tấn công của Nga trước đây cũng từng gây gián đoạn nguồn nước tại các khu vực tiền tuyến và vùng bị chiếm đóng, song một chiến dịch nhằm vào hệ thống cấp nước trên phạm vi toàn quốc sẽ đánh dấu bước leo thang đáng kể của xung đột.

Theo bà Viktoriia Yakovlieva, Giám đốc chính sách thông tin của Hiệp hội các Doanh nghiệp Cấp nước và Thoát nước Ukraine (Ukrvodokanalekolohiya), hệ thống cấp nước có mối liên hệ chặt chẽ với hạ tầng năng lượng. Bà nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công vào hệ thống điện thường kéo theo tác động dây chuyền đối với nguồn cung cấp nước.

Đáng chú ý, điểm yếu lớn nhất của hệ thống không nằm ở các hồ chứa nước sạch mà ở cơ sở xử lý nước thải. Trong trường hợp các trạm bơm ngừng hoạt động do mất điện, nguy cơ nước thải chưa xử lý bị xả trực tiếp ra môi trường là rất cao, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra khủng hoảng vệ sinh trên diện rộng.

Tác động đối với đời sống dân cư được dự báo sẽ diễn ra nhanh chóng và nghiêm trọng. Chị Yulia Solonko, một cư dân tại thủ đô Kyiv, cho biết việc mất nước kéo dài trong điều kiện thời tiết ấm lên có thể khiến các gia đình, đặc biệt là những hộ có trẻ nhỏ, rơi vào tình trạng khó khăn chỉ sau một thời gian ngắn. Theo chị, việc không thể duy trì các nhu cầu vệ sinh cơ bản như tắm rửa, giặt giũ hay sử dụng nhà vệ sinh có thể buộc nhiều gia đình phải rời bỏ nơi cư trú.

Báo cáo Đánh giá nhanh về Thiệt hại và Nhu cầu lần thứ tư do Chính phủ Ukraine phối hợp với Ngân hàng Thế giới, Liên minh châu Âu và Liên hợp quốc thực hiện cho thấy lĩnh vực cấp nước và vệ sinh đã chịu thiệt hại nặng nề trong năm 2025. Tổng thiệt hại trực tiếp ước tính lên tới 4,6 tỷ USD, trong khi tổn thất kinh tế đạt 12,7 tỷ USD và nhu cầu phục hồi khoảng 11,25 tỷ USD. Đến tháng 2/2026, nhu cầu của ngành này tiếp tục tăng thêm 55,4%, phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống hạ tầng.

Ngoài ra, khó khăn tài chính cũng là một thách thức lớn. Theo bà Yakovlieva, mức giá điện sinh hoạt hiện tại chưa đủ để bù đắp chi phí vận hành của các doanh nghiệp tiện ích, khiến gánh nặng chi phí đè nặng lên lực lượng lao động vốn đã làm việc trong điều kiện khó khăn kéo dài.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng việc bảo vệ cơ sở hạ tầng không chỉ dừng lại ở ngăn chặn các cuộc tấn công trực tiếp mà còn cần bảo đảm khả năng duy trì vận hành sau khi bị tấn công. Những điểm yếu mang tính hệ thống bao gồm sự phụ thuộc lớn vào nguồn điện, thiếu hụt ngân sách kéo dài, thiếu phụ tùng thay thế và tình trạng quá tải nhân lực.

Ông Sergii Sukhomlyn, người đứng đầu Cơ quan Nhà nước về Phục hồi và Phát triển Cơ sở hạ tầng Ukraine, cho biết các cơ quan chức năng đã xây dựng một số biện pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ các công ty cấp nước trước các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Đồng thời, các phương án dự phòng cũng đã được lên kế hoạch nhằm đảm bảo cung cấp nước cho các đô thị lớn trong trường hợp một cơ sở cấp nước bị tê liệt.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cảnh báo rằng khả năng chống chịu của hệ thống vẫn có giới hạn. Theo bà Yakovlieva, nếu không có nguồn tài chính đủ lớn, trang thiết bị dự phòng, hỗ trợ quốc tế và các giải pháp phân cấp nguồn nước một cách có hệ thống, việc duy trì hoạt động ổn định trong dài hạn sẽ rất khó khăn.

Ở góc độ người dân, một số cư dân tại Kyiv đã bắt đầu chủ động xây dựng các phương án ứng phó. Một cựu binh sống tại quận Obolon cho biết anh có thể tạm thời sử dụng nguồn nước từ sông Dnipro trong trường hợp khẩn cấp, song thừa nhận không phải khu vực nào cũng có điều kiện tương tự.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc