UAE rời OPEC và OPEC+, cú giáng mạnh vào liên minh dầu mỏ toàn cầu

UAE tuyên bố sẽ rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ - OPEC sau hơn năm thập kỷ tham gia. Quyết định này có hiệu lực từ ngày 1/5.

Thông báo được đưa ra trong bối cảnh OPEC chuẩn bị họp tại Vienna vào 29/4. UAE cũng sẽ rời khỏi liên minh mở rộng OPEC+.

OPEC là tổ chức liên chính phủ điều phối các chính sách dầu mỏ giữa các quốc gia thành viên nhằm đảm bảo giá dầu ổn định, nguồn cung hiệu quả cho người tiêu dùng và lợi nhuận công bằng cho các nhà sản xuất.

Việc mất đi UAE - một thành viên lâu năm của OPEC - có thể gây ra sự rối loạn và làm suy yếu tổ chức.

Bối cảnh là các nhà sản xuất vùng Vịnh thuộc OPEC gần đây gặp khó khăn khi vận chuyển hàng xuất khẩu qua eo biển Hormuz, điểm nghẽn hẹp giữa Iran và Oman, nơi khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới thường đi qua. Tình trạng này xuất phát từ các mối đe dọa và các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền liên quan đến xung đột Mỹ - Iran.

(Ảnh minh họa: Reuters)

Tuy nhiên, việc UAE rời OPEC có thể là "chiến thắng" đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng chỉ trích tổ chức này đẩy giá dầu lên cao, trong khi Mỹ hỗ trợ quân sự cho khu vực Vùng Vịnh.

Trước khi tuyên bố rời OPEC không lâu, UAE cũng chỉ trích các quốc gia Ả Rập khác vì không hành động đủ để bảo vệ họ trước nhiều cuộc tấn công khi xung đột Iran leo thang.

Ông Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, chỉ trích phản ứng của các nước Ả Rập và Vùng Vịnh rằng dù họ "đã hỗ trợ lẫn nhau về mặt hậu cần", nhưng chưa đủ về chính trị và quân sự.

“Tôi không ngạc nhiên với lập trường yếu từ Liên đoàn Ả Rập, nhưng tôi không nghĩ điều đó lại xảy ra với Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh”, ông nói.

Sự ra đi của thành viên sáng lập

“Hành động này được đưa ra sau khi rà soát toàn diện chính sách sản xuất của UAE cũng như năng lực hiện tại và tương lai, dựa trên lợi ích quốc gia và cam kết đóng góp hiệu quả để đáp ứng nhu cầu cấp bách của thị trường”, hãng thông tấn nhà nước UAE - WAM cho biết.

“Mặc dù biến động ngắn hạn, bao gồm gián đoạn tại Vịnh Ả Rập và eo biển Hormuz, vẫn đang ảnh hưởng đến nguồn cung, nhưng xu hướng cơ bản cho thấy nhu cầu năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trưởng trong trung và dài hạn", WAM bình luận thêm.

Theo WAM, quyết định rời OPEC “phản ánh sự điều chỉnh mang tính chính sách trong cách tiếp cận của UAE, giúp tăng tính linh hoạt để phản ứng với biến động thị trường, đồng thời vẫn đóng góp vào sự ổn định một cách thận trọng và có trách nhiệm”.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh UAE đang đẩy mạnh đa dạng hóa nền kinh tế, trong đó khu vực phi dầu mỏ hiện chiếm khoảng 75% GDP. Tuy nhiên, nước này vẫn bày tỏ mong muốn tăng sản lượng từ 3,4 triệu thùng/ngày lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

“Chúng tôi tái khẳng định sự trân trọng đối với những nỗ lực của OPEC và liên minh OPEC+, đồng thời chúc họ thành công”, tuyên bố của WAM nêu rõ.

“Trong thời gian là thành viên, chúng tôi đã có những đóng góp đáng kể và cả những hy sinh lớn hơn vì lợi ích chung. Tuy nhiên, đã đến lúc tập trung vào những gì lợi ích quốc gia đòi hỏi, cũng như cam kết với các nhà đầu tư, khách hàng, đối tác và thị trường năng lượng toàn cầu. Đây sẽ là trọng tâm của chúng tôi trong thời gian tới".

Chiến sự Iran đã khiến sản lượng của OPEC giảm 7,88 triệu thùng/ngày trong tháng 3, tạo ra mức sụt giảm nguồn cung lớn nhất của nhóm này trong nhiều thập kỷ. Sản lượng của OPEC giảm 27% xuống còn 20,79 triệu thùng/ngày trong tháng 3.

Cú sốc nguồn cung này vượt qua mức cắt giảm 6,28 triệu thùng/ngày vào tháng 5/2020 sau khi đại dịch COVID-19 làm suy giảm nhu cầu dầu toàn cầu. Nó cũng lớn hơn mức sụt giảm trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970 và Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991.

UAE là một thành viên sáng lập của OPEC, gia nhập nhóm các nước xuất khẩu dầu vào năm 1967, bốn năm trước khi quốc gia này được thành lập.

UAE, cùng với các nhà sản xuất chủ chốt khác ở Vùng Vịnh như Ả Rập Xê Út và Kuwait, đã đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dầu từ Trung Đông – khu vực chiếm khoảng 30% sản lượng toàn cầu.

Việc UAE rời đi cũng nối tiếp Qatar, quốc gia rời OPEC vào năm 2019 với lý do vị thế là nhà sản xuất khí đốt hàng đầu khiến tư cách thành viên không còn phù hợp. Hai quốc gia vùng Vịnh khác là Bahrain và Oman vẫn đứng ngoài OPEC nhưng vẫn phối hợp với nhóm trong các nỗ lực quản lý nguồn cung.

Phương Anh (Nguồn: The National, Reuters )