Tuyên truyền lý luận chính trị trước những biến đổi của không gian số

Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng”

Ngày 20.8, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng”.

Hội thảo do PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và PGS.TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền chủ trì.

Tham dự Hội thảo có đại diện một số ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Học viện Báo chí và Tuyên truyền; cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý của các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan báo chí, xuất bản.

Không gian mạng làm thay đổi cách tiếp nhận lý luận chính trị

Trong những năm gần đây, quá trình chuyển đổi số cùng sự phát triển nhanh chóng của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.

Không gian mạng ngày càng trở thành môi trường quan trọng để trao đổi thông tin, chia sẻ tri thức, hình thành nhận thức và tương tác xã hội, đồng thời tác động ngày càng rõ nét đến công tác tư tưởng, lý luận và truyền thông chính sách.

Trong bối cảnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị có thêm những điều kiện thuận lợi để mở rộng phạm vi tiếp cận, đa dạng hóa phương thức truyền tải và tăng cường tương tác với các nhóm công chúng.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của thông tin, cạnh tranh giữa các nguồn tin, cơ chế phân phối nội dung dựa trên thuật toán và sự phát triển của các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, cũng đặt ra những yêu cầu mới.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm khẳng định, thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng đã có những chuyển biến tích cực

Công chúng hiện nay không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn đồng thời bình luận, chia sẻ, diễn giải, tái cấu trúc và tiếp tục phân phối nội dung.

Một nội dung lý luận chính trị sau khi được công bố có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức như bài báo, sách điện tử, video, podcast, infographic, dữ liệu trực quan, nội dung mạng xã hội, kết quả tìm kiếm hoặc câu trả lời do hệ thống trí tuệ nhân tạo tổng hợp.

Điều này khiến quá trình tiếp nhận không còn diễn ra theo một tuyến truyền dẫn tương đối ổn định mà trở thành mạng lưới tương tác liên tục giữa nhiều chủ thể, nền tảng và cộng đồng.

Sự thay đổi không chỉ làm biến đổi phương thức phân phối thông tin mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới cách thức tổ chức nội dung và thiết kế trải nghiệm tiếp nhận lý luận chính trị của công chúng.

Đáng chú ý, trên không gian mạng, giữa nguồn phát và người tiếp nhận xuất hiện một tầng trung gian đặc biệt quan trọng là nền tảng và thuật toán.

Nội dung nào được hiển thị, hiển thị cho ai, với tần suất nào không chỉ phụ thuộc vào ý chí của chủ thể truyền thông mà còn chịu sự chi phối của thuật toán đề xuất, hành vi người dùng và cơ chế kinh doanh của các nền tảng.

Bà Phạm Thị Kim Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) phát biểu

Vì vậy, bài toán tuyên truyền lý luận chính trị không còn dừng ở việc “có nội dung đúng” hay “đưa nội dung lên mạng”, mà phải đồng thời giải quyết các vấn đề về khả năng phát hiện, tiếp cận, tương tác, lan tỏa và duy trì sự hiện diện của thông tin chính thống trong môi trường cạnh tranh sự chú ý ngày càng gay gắt.

Từ những biến đổi của môi trường truyền thông số, Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng” đặt ra yêu cầu chuyển cách tiếp cận từ truyền thông lý luận chính trị đơn tuyến sang hệ sinh thái truyền thông lý luận chính trị trên không gian mạng.

Yêu cầu đổi mới không chỉ nằm ở phương tiện mà còn bao gồm tư duy, nội dung, phương thức tổ chức và cách thức tiếp cận công chúng, gắn với năng lực ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu, tăng cường tương tác và nâng cao hiệu quả lan tỏa thông tin.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm khẳng định, thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng đã có những chuyển biến tích cực.

Cùng với quá trình chuyển đổi số quốc gia, các ngành tuyên giáo, cơ quan báo chí, xuất bản, cơ sở đào tạo, nghiên cứu đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động tuyên truyền, mở rộng phạm vi thông tin, đa dạng hóa hình thức truyền tải và nâng cao khả năng tương tác với công chúng.

Nội dung tuyên truyền được thực hiện theo hướng gắn với những vấn đề thực tiễn của đất nước, kịp thời phản ánh chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những vấn đề xã hội quan tâm.

Hoạt động xuất bản lý luận, chính trị, truyền thông chính sách, phổ biến pháp luật và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng được triển khai với nhiều hình thức phong phú.

Tuy nhiên, môi trường truyền thông số đang thay đổi nhanh chóng về công nghệ và phương thức phân phối thông tin.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo tạo sinh, dữ liệu lớn và các hệ thống đề xuất nội dung dựa trên thuật toán đang làm biến đổi môi trường truyền thông, trong khi nhu cầu và thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng cũng thay đổi.

Điều đó đòi hỏi công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị phải có những cách tiếp cận phù hợp hơn.

PGS.TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, làm rõ sự biến đổi trong kỷ nguyên số

Cùng với đó, đội ngũ làm công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị cần được nâng cao năng lực, cập nhật và bổ sung những kiến thức mới, nhất là về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu, quản lý, báo chí, xuất bản và các tổ chức liên quan cũng cần tiếp tục được hoàn thiện nhằm phát huy hiệu quả các nguồn lực hiện có và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông số.

Xây dựng hệ sinh thái truyền thông trên không gian mạng

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng, truyền thông chính sách, phát triển xuất bản số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; đồng thời chủ động phòng, chống thông tin giả, sai lệch và các hoạt động lợi dụng công nghệ để tuyên truyền, xuyên tạc thông tin, chống phá Đảng, Nhà nước.

Các tham luận cũng đề cập những góc nhìn khác nhau về yêu cầu đổi mới.

Bà Phạm Thị Kim Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao), nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của việc đưa chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với kiều bào. Qua đó củng cố vững chắc khối đại đoàn kết dân tộc và định hướng tư tưởng chính thống cho người Việt Nam ở nước ngoài.

PGS.TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, làm rõ sự biến đổi trong kỷ nguyên số khi internet và các nền tảng mạng xã hội không chỉ là công cụ giải trí mà đã trở thành trận địa nhận thức và không gian tư tưởng cốt lõi.

Vì thế, theo PGS.TS. Nguyễn Thị Trường Giang, nếu công tác phổ biến lý luận chính trị không chủ động đổi mới công nghệ và phương thức tiếp cận, sẽ có nguy cơ đánh mất lợi thế định hướng dư luận, vô tình tạo ra khoảng trống thông tin để các thế lực thù địch lợi dụng, xuyên tạc.

TS. Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC (Bộ VHTTDL) tiếp cận vấn đề truyền thông tri thức, truyền thông văn hóa gắn với bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số

Với kinh nghiệm và góc nhìn của một người làm thực tiễn hoạt động báo chí, truyền hình, TS. Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC (Bộ VHTTDL) đã tiếp cận vấn đề truyền thông tri thức, truyền thông văn hóa gắn với bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số.

TS. Chu Tiến Đạt cho rằng chủ quyền quốc gia trên không gian số, hay chủ quyền mạng, là một bộ phận hợp thành cấu trúc của chủ quyền quốc gia toàn vẹn, mang ý nghĩa sống còn và diễn biến vô cùng phức tạp.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nêu rõ, các tham luận và ý kiến trao đổi đã làm rõ tính tất yếu của việc đổi mới công tác tuyên truyền lý luận chính trị trên không gian mạng, đồng thời phân tích những cơ hội, thách thức khi không gian mạng trở thành “môi trường tác chiến thứ năm”.

Nhiều ý kiến đề xuất các giải pháp đổi mới phương thức truyền thông lý luận, phát huy sức mạnh của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tăng cường tương tác, đối thoại và vận dụng kỹ năng kể chuyện (storytelling) để kết nối lý luận với thực tiễn, nâng cao sức thuyết phục và khả năng lan tỏa trong công chúng số.

Đồng thời, các tham luận nhấn mạnh việc xây dựng “hệ miễn dịch trí tuệ” cho công dân, phát huy “thế trận lòng dân” trên nền tảng công nghệ; thiết lập kỷ luật thực thi, xây dựng hệ sinh thái truyền thông lành mạnh, hiện đại; phát triển đội ngũ cán bộ, chuyên gia có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Đặc biệt, Hội thảo đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy phòng thủ sang chủ động tiến công trước sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội và các nền tảng số xuyên biên giới.

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm

Những kết quả của Hội thảo góp phần làm phong phú thêm cơ sở khoa học và thực tiễn của công tác phổ biến, tuyên truyền lý luận chính trị, đồng thời gợi mở những định hướng, giải pháp thiết thực nhằm phát triển và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

MINH HÀ