'Thông tin đúng, trúng nhưng chậm thì liệu có thể làm xoay chuyển được dư luận'

Trong những năm gần đây, quá trình chuyển đổi số cùng sự phát triển nhanh chóng của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.

Trong bối cảnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị đứng trước những điều kiện thuận lợi mới để mở rộng phạm vi tiếp cận, đa dạng hóa phương thức truyền tải và tăng cường tương tác với các nhóm công chúng.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật

Sự gia tăng nhanh chóng của thông tin, cạnh tranh giữa các nguồn tin, cơ chế phân phối nội dung dựa trên thuật toán và sự phát triển của các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, cũng đặt ra những yêu cầu mới. Nội dung lý luận chính trị không những phải bảo đảm tính chính xác, khoa học mà còn cần được thể hiện bằng những phương thức phù hợp với đặc điểm của môi trường số và nhu cầu tiếp nhận ngày càng đa dạng của công chúng.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho biết, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng đã có những chuyển biến tích cực.

Cùng với quá trình chuyển đổi số quốc gia, các ngành tuyên giáo, cơ quan báo chí, xuất bản, cơ sở đào tạo, nghiên cứu đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động tuyên truyền, mở rộng phạm vi thông tin, đa dạng hóa hình thức truyền tải và nâng cao khả năng tương tác với công chúng.

Tuy nhiên, PGS.TS Vũ Trọng Lâm cho rằng, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng đang đứng trước những yêu cầu mới.

Nhu cầu và thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng thay đổi, đòi hỏi công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị phải có những cách tiếp cận phù hợp hơn. Bên cạnh đó, đội ngũ làm công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị cần được nâng cao năng lực, cập nhật và bổ sung những kiến thức mới, nhất là về ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số.

Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu, quản lý, báo chí, xuất bản và các tổ chức liên quan cũng cần tiếp tục được hoàn thiện để phát huy hiệu quả các nguồn lực hiện có và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông số.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng, truyền thông chính sách, phát triển xuất bản số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; chủ động phòng, chống thông tin giả, sai lệch và các hoạt động lợi dụng công nghệ để tuyên truyền, xuyên tạc thông tin, chống phá Đảng, Nhà nước.

"Đúng, trúng, hay và nhanh"

PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền dẫn chứng về một phiên livestream gần đây trên nền tảng TikTok của một cá nhân thu hút đến 2 triệu người xem, theo dõi, bình luận và tiếp tục lan truyền.

"Trước đây, việc kéo công chúng cùng một lúc ngồi trước màn hình để xem một trận túc cầu hay những câu chuyện trực tiếp thì chỉ diễn ra ở trên các phương tiện truyền thông đại chúng và có sức mạnh như truyền hình, nhưng bây giờ đã khác", PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang đặt vấn đề.

Thông tin chính thống không còn giữ vị trí gần như độc quyền mà phải cạnh tranh trực tiếp với nhiều thông tin khác.

"Ngày trước, trong truyền thông đại chúng, báo chí giữ vị trí độc quyền trong việc đưa thông tin thời sự và chưa kể lượt người xem trên các nền tảng khác... Nhưng bây giờ, nếu đo với tốc độ, đo với tần suất, đo với số lượng, đo với sự phong phú thì báo chí đúng là không có cửa để cạnh tranh với truyền thông xã hội...", PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang phân tích.

PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Chuyển đổi số với công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị không thể chỉ được hiểu là đưa những nội dung vốn có lên môi trường mạng. Nhiều nội dung có giá trị khoa học và thực tiễn nhưng vẫn được thể hiện dưới dạng văn bản dài, cách diễn đạt còn nặng tính hàn lâm, trong khi công chúng ngày càng quen với video ngắn, podcast, infographic, đồ họa tương tác và các hình thức truyền thông trực quan.

Bà nhấn mạnh các từ khóa "đúng, trúng, hay và nhanh", "những thông tin mà chúng ta nói rằng đúng và trúng nhưng lại chậm, không để ý đến tốc độ thì liệu có thể làm xoay chuyển được dư luận...".

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang, cần chuyển mạnh từ tư duy truyền đạt sang tư duy kiến tạo nhận thức, định hướng giá trị và xây dựng đồng thuận xã hội; từ môi trường truyền thông một chiều sang định hướng tăng cường đối thoại, tương tác với công chúng.

Nội dung vẫn phải bảo đảm tính đảng, tính khoa học, tính định hướng nhưng cần được chuyển tải bằng một ngôn ngữ ngắn gọn, súc tích, hấp dẫn, dễ hiểu và phù hợp với công chúng mạng hơn, khi mà thời gian thực của họ lướt ở trên không gian mạng đã thay đổi.

Người làm công tác này không chỉ cần có một nền tảng lý luận chính trị vững vàng mà còn phải có tư duy số, kỹ năng truyền thông đa phương tiện, khả năng sử dụng công nghệ, khai thác, quản trị nền tảng và ứng dụng AI.

Trần Thường