'Tung lò mò' - món ẩm thực độc đáo của người Chăm ở An Giang

Phụ nữ Chăm phơi "tung lò mò"

Món ăn mang đậm bản sắc văn hóa Chăm

An Giang là nơi có đông đồng bào Chăm sinh sống lâu đời. Cùng với nghề dệt thổ cẩm, kiến trúc thánh đường và lễ hội truyền thống, ẩm thực Chăm tạo nên nét riêng, nổi bật nhất là "tung lò mò".

Trong tiếng Chăm, “tung” nghĩa là ruột, “lò mò” là thịt bò. Do người Chăm Islam không dùng thịt heo, món ăn được chế biến 100% từ thịt bò tươi, kết hợp tỏi, tiêu, ớt, muối và đặc biệt là thính gạo rang tạo mùi thơm rất riêng.

Thịt sau khi tẩm ướp được nhồi thủ công vào ruột bò, buộc thành đoạn 10cm rồi phơi nắng 2-3 ngày để lên men tự nhiên. Chính công đoạn này tạo vị chua thanh đặc trưng, khác biệt hoàn toàn với lạp xưởng các vùng miền khác.

Khi thưởng thức, "tung lò mò" được nướng trên than hồng hoặc chiên với ít dầu. Lạp xưởng chín tỏa hương thơm hấp dẫn, vỏ dai nhẹ, nhân mềm béo mà không ngấy. Món thường được cắt khoanh, ăn kèm rau sống, dưa leo, chấm muối tiêu chanh hoặc tương ớt, để lại dư vị đậm đà khó quên.

"Tung lò mò" được phơi nắng nhiều ngày cho săn lại

Khác với nhiều loại lạp xưởng vị ngọt, "tung lò mò" giữ trọn vị mặn, béo và chua nhẹ nhờ lên men tự nhiên. Người Chăm không dùng chất bảo quản hay đường, nên món ăn vẫn nguyên bản và an toàn.

Từ món ăn chỉ xuất hiện dịp lễ, Tết hay sum họp gia đình, "tung lò mò" nay đã thành đặc sản du khách nhất định phải thử khi về An Giang.

Nghệ nhân Mo Ha Mad ở ấp Phũm Xoài, xã Châu Phong là người nhiều năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm Chăm chia sẻ: “Nhiều du khách đến làng không chỉ mua thổ cẩm mà còn nhất định phải ăn 'tung lò mò'. Có người còn nói, đến Châu Phong mà chưa ăn 'tung lò mò' thì coi như chưa cảm hết hồn ẩm thực Chăm”.

Bữa cơm gia đình người Chăm luôn có món ăn "tung lò mò"

Từ bếp nhà đến thương hiệu OCOP

Trước đây, "tung lò mò" chủ yếu làm theo quy mô hộ gia đình tại làng Chăm Châu Phong. Sản phẩm chưa có bao bì, nhãn mác, hạn sử dụng nên đầu ra còn hạn chế.

Nhận thấy tiềm năng phát triển của món ăn truyền thống, năm 2012, ông Hứa Hoàng Vũ, tên tiếng Chăm là Sa Leh đã thành lập cơ sở “Tung lò mò Anas”, đầu tư máy móc, xây quy trình đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, từng bước đưa đặc sản Chăm ra thị trường rộng hơn.

Món "tung lò mò" được ăn kèm với nhiều gia vị khác nhau

Không dừng ở sản xuất, ông Vũ còn vận động nhiều hộ Chăm liên kết, hình thành làng nghề "tung lò mò" tại ấp Phũm Xoài. Cơ sở tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương, đặc biệt là phụ nữ Chăm, góp phần giữ nghề truyền thống.

Nhờ đầu tư bài bản, "Tung lò mò Anas" đã đạt chuẩn OCOP 3 sao, trở thành sản phẩm đặc trưng của An Giang. Sau khi có chứng nhận, sản phẩm vào hệ thống cửa hàng OCOP, tham gia hội chợ, triển lãm và thành quà tặng đặc sản địa phương.

Đến nay, "tung lò mò" không chỉ được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng mà còn góp phần quảng bá văn hóa Chăm An Giang đến du khách.

Sản phẩm "tung lò mò" được giới thiệu tại hội chợ thương mại

Ẩm thực gắn với du lịch cộng đồng

Cùng với du lịch trải nghiệm, nhiều cơ sở "tung lò mò" kết hợp hộ dân làng Chăm tổ chức tour tham quan quy trình làm lạp xưởng bò, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tìm hiểu đời sống văn hóa Chăm Islam.

Từ món ăn dân dã, "tung lò mò" đã thành sản phẩm du lịch đặc sắc, tạo sinh kế cho người dân, bảo tồn giá trị văn hóa và quảng bá hình ảnh An Giang.

Mỗi chiếc "tung lò mò" không chỉ gói trọn hương vị vùng đất mà còn kể câu chuyện về sự cần cù, khéo léo và bản sắc của cộng đồng Chăm đã gắn bó với An Giang qua nhiều thế hệ.

Nếu có dịp về An Giang, hãy ghé làng Chăm xã Châu Phong, thưởng thức "tung lò mò" nóng hổi bên bếp than hồng để cảm nhận trọn vẹn hương vị độc đáo và nét đẹp văn hóa dân tộc Chăm.

THẾ HẠNH