Từng bước đưa giáo dục AI vào trường phổ thông

Trường Tiểu học Tân Dân đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy học.

Giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông đang đặt ra yêu cầu mới đối với nhà trường, giáo viên và phương pháp tổ chức dạy học. Không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực số, mở rộng tri thức, giáo dục AI còn hướng các em đến việc sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Tại Phú Thọ, sau một năm triển khai thí điểm, các cơ sở giáo dục đã ghi nhận những kết quả bước đầu. Từ thực tiễn này, ngành Giáo dục xác định những điều kiện cần thiết về chương trình, đội ngũ, học liệu và hạ tầng để từng bước mở rộng giáo dục AI trong những năm học tiếp theo.

Tích hợp AI vào môn học, hoạt động trải nghiệm

Năm học 2025 - 2026 vừa qua, thực hiện khung nội dung thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Phú Thọ lựa chọn 18 trường triển khai, gồm 6 trường tiểu học, 6 trường THCS và 6 trường THPT. Toàn tỉnh có 406 lớp với 19.344 học sinh tham gia.

Điểm đáng chú ý là giáo dục AI không được tổ chức như một nội dung tách rời. Các trường chủ động tích hợp vào kế hoạch giáo dục, kế hoạch dạy học và hoạt động STEM phù hợp với điều kiện thực tế. Nội dung AI bước đầu được lồng ghép trong các môn học, hoạt động trải nghiệm và giáo dục STEM, STEAM.

Cách tiếp cận cũng được phân theo cấp học. Ở tiểu học, học sinh chủ yếu hình thành nhận thức ban đầu về AI thông qua trải nghiệm, khám phá và thực hành đơn giản.

Ở THCS và THPT, nội dung được mở rộng theo hướng ứng dụng AI trong học tập, nghiên cứu và giải quyết những vấn đề thực tiễn, phù hợp yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Qua tổng hợp từ các cơ sở giáo dục, đa số học sinh tham gia tích cực, bước đầu nhận biết AI và hiểu một số ứng dụng của công nghệ này trong học tập, đời sống. Cùng với kiến thức, học sinh được định hướng sử dụng công nghệ số an toàn, có trách nhiệm.

Việc thí điểm cũng tạo thêm động lực để giáo viên đổi mới phương pháp. Nhiều giáo viên chủ động sử dụng AI hỗ trợ xây dựng kế hoạch bài dạy, thiết kế học liệu số, tạo hình ảnh, video minh họa, câu hỏi, bài tập và hỗ trợ kiểm tra, đánh giá. Qua đó, giảm thời gian chuẩn bị bài, tăng tính trực quan và dành thêm thời gian tổ chức hoạt động học tập cho học sinh.

Tại Trường Tiểu học Tân Dân (phường Việt Trì), nhà trường thường xuyên tổ chức sinh hoạt chuyên đề về chuyển đổi số, ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng và xây dựng học liệu số.

Hiện 100% giáo viên của Trường Tiểu học Tân Dân sử dụng các nền tảng số trong quản lý lớp học, trao đổi chuyên môn và hỗ trợ học sinh học tập. Nhiều tiết học được thiết kế bằng học liệu điện tử, tăng tính tương tác và phát huy năng lực tự học.

Bà Nguyễn Thị Minh Thịnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tân Dân cho biết, từ những kỹ năng cơ bản ban đầu, nhiều giáo viên đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin và AI vào giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giờ học. Quan trọng hơn, học sinh được tiếp cận công nghệ phù hợp, từng bước hình thành kỹ năng học tập và tương tác an toàn trên môi trường số ngay từ bậc tiểu học.

Trường THCS Hùng Vương triển khai thí điểm giáo dục AI cho toàn bộ học sinh từ tháng 3/2026.

Từ thí điểm đến từng bước mở rộng giáo dục AI

Ở cấp THCS, việc triển khai được cụ thể hóa theo từng môn học. Trường THCS Hùng Vương (phường Âu Cơ) triển khai thí điểm giáo dục AI cho toàn bộ học sinh từ tháng 3/2026, sau khi hoàn thành tập huấn giáo viên. Mỗi môn học lựa chọn tối thiểu 3 chủ đề tích hợp AI; đồng thời, trường thành lập Câu lạc bộ AI để phát triển các dự án STEM.

Nội dung tại trường tập trung vào 4 trụ cột gồm tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật - ứng dụng AI và thiết kế hệ thống AI, bảo đảm phù hợp Chương trình GDPT 2018. Toàn bộ học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 được tiếp cận nội dung này với mục tiêu trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng sử dụng công nghệ và ý thức đạo đức trong môi trường số.

Để chuẩn bị đội ngũ, nhà trường tổ chức tập huấn cho 36 cán bộ quản lý, giáo viên thuộc nhiều bộ môn như Toán, Ngữ văn, Khoa học tự nhiên, Lịch sử - Địa lí, Tin học… Đây là cơ sở để giáo viên từng bước tích hợp nội dung AI vào giảng dạy.

Theo bà Trần Thị Bình - Hiệu trưởng Trường THCS Hùng Vương, đưa AI vào dạy học không chỉ giúp học sinh tiếp cận công nghệ mới mà còn góp phần hình thành tư duy số, năng lực giải quyết vấn đề và ý thức trách nhiệm khi sử dụng công nghệ. Nhà trường xác định đây là bước chuẩn bị để học sinh thích ứng với tương lai.

Trường THCS Phú Hộ (phường Phong Châu) đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy và học.

Kết quả bước đầu cho thấy giáo dục AI cần được triển khai gắn với điều kiện thực tế của từng cấp học, từng nhà trường. Qua quá trình thí điểm, Sở GD&ĐT Phú Thọ đề xuất tiếp tục hoàn thiện khung nội dung giáo dục AI theo đặc điểm tâm sinh lý, năng lực nhận thức của học sinh; xây dựng lộ trình theo từng khối lớp, xác định rõ mục tiêu, yêu cầu cần đạt và mức độ kiến thức phù hợp từng độ tuổi, bảo đảm tính liên thông giữa các cấp học.

Cùng với đó, cần xây dựng bộ tiêu chí và công cụ đánh giá kết quả học tập đối với nội dung giáo dục AI theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, phù hợp Chương trình GDPT 2018.

Cùng với chương trình và đội ngũ, hạ tầng là điều kiện quan trọng. Sở GD&ĐT Phú Thọ đề xuất tỉnh ưu tiên nguồn lực nâng cấp phòng máy tính, hạ tầng Internet băng thông rộng cho các trường phổ thông, nhất là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Thực tiễn thí điểm tại 18 trường cho thấy, đưa AI vào giáo dục phổ thông không chỉ là câu chuyện trang bị kiến thức về một công nghệ mới. Yêu cầu đặt ra là giúp học sinh hiểu, biết sử dụng và từng bước làm chủ công nghệ phù hợp với lứa tuổi, đồng thời hình thành ý thức an toàn, trách nhiệm trong môi trường số.

Minh Sơn - Long Anh