Từ xưởng điêu khắc ở Milan đến biểu tượng bất tử của World Cup: Những câu chuyện thú vị về chiếc cúp vàng danh giá

Ít ai biết rằng chiếc cúp World Cup hiện tại được tạo nên trong một xưởng điêu khắc nhỏ ở thành phố Milan (Italy), từ ý tưởng của cố nghệ sĩ nổi tiếng Silvio Gazzaniga.

Ý tưởng biến chiếc cúp thành biểu tượng của chiến thắng

Sau khi Brazil trở thành đội tuyển đầu tiên ba lần vô địch World Cup vào năm 1970 và được quyền sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp Jules Rimet, FIFA quyết định tổ chức cuộc thi quốc tế để thiết kế chiếc cúp mới cho giải đấu.

Trong số hơn 50 bản thiết kế gửi về, Silvio Gazzaniga là người duy nhất chế tác cả mô hình hoàn chỉnh, giúp ban giám khảo hình dung rõ câu chuyện mà ông muốn truyền tải.

Thiết kế chiến thắng mô tả hai hình người vươn lên theo đường xoắn ốc, cùng nâng đỡ quả địa cầu ở phía trên.

Theo Giorgio Gazzaniga, con trai của nhà điêu khắc người Italy, cha ông muốn gói gọn ba cung bậc cảm xúc lớn nhất của thể thao trong cùng một tác phẩm: Sự nỗ lực của vận động viên, niềm hân hoan của người hâm mộ và khoảnh khắc chiến thắng.

"Ở đó có hình ảnh của thế giới, có sự khổ luyện của cầu thủ, có những cơ thể sần sùi vì đã chiến đấu hết mình. Còn đôi cánh vươn lên tượng trưng cho chiến thắng và niềm vui bùng nổ của các cổ động viên", ông cho biết.

Silvio Gazzaniga qua đời năm 2016. Trong sự nghiệp của mình, ông còn thiết kế nhiều danh hiệu nổi tiếng khác như Cúp UEFA hay Siêu cúp châu Âu.

Chiếc cúp Jules Rimet từng hai lần bị đánh cắp

Trước chiếc cúp hiện nay, FIFA sử dụng cúp Jules Rimet từ kỳ World Cup đầu tiên năm 1930. Danh hiệu này khắc họa nữ thần chiến thắng Nike của Hy Lạp và được đặt theo tên Chủ tịch FIFA Jules Rimet - người khai sinh ra World Cup.

Ít ai biết chiếc cúp nổi tiếng này từng hai lần bị đánh cắp. Lần đầu diễn ra trước World Cup 1966 tại Anh khi chiếc cúp bị lấy mất ngay trong một cuộc triển lãm. Vài ngày sau, nó được tìm thấy nhờ chú chó Pickles, khi đang nằm dưới một hàng rào ở phía Nam của London.

Sau khi Brazil được giữ vĩnh viễn chiếc cúp vì lần thứ ba vô địch World Cup, Jules Rimet tiếp tục bị trộm lấy khỏi trụ sở Liên đoàn Bóng đá Brazil vào năm 1983.

Đến nay, chiếc cúp này vẫn chưa bao giờ được tìm lại và nhiều khả năng đã bị nấu chảy.

Nhà vô địch không được giữ chiếc cúp thật

Chiếc cúp World Cup hiện nay cao 36 cm, được chế tác bằng vàng 18 cara và đặt trên phần đế làm từ đá malachite màu xanh, tượng trưng cho mặt sân bóng đá.

Điều thú vị là đội tuyển vô địch không được sở hữu chiếc cúp gốc.

Sau lễ trao giải, FIFA sẽ đưa chiếc cúp trở lại trụ sở tại Zurich (Thụy Sỹ), nơi đồ vật này được bảo quản cho đến kỳ World Cup tiếp theo. Đội vô địch chỉ mang về bản sao được mạ vàng.

Khác với trước đây, FIFA cũng không còn áp dụng quy định cho phép đội tuyển ba lần vô địch được giữ vĩnh viễn chiếc cúp.

World Cup 2026 đánh dấu lần thứ 14 chiếc cúp do Giorgio Gazzaniga thiết kế được sử dụng và FIFA đã xác nhận biểu tượng này sẽ tiếp tục đồng hành cùng giải đấu ít nhất đến World Cup 2038.

Giorgio Gazzaniga vẫn nhớ như in đêm chung kết World Cup 1974, khi Tây Đức đánh bại Hà Lan trên sân nhà.

"Khi các cầu thủ Tây Đức nâng chiếc cúp lên và cả sân vận động bùng nổ trong tiếng reo hò, đó là khoảnh khắc một tác phẩm nghệ thuật trở thành biểu tượng bất tử", nhà thiết kế Gazzaniga cho hay.

World Cup 2026 lần đầu trao nhẫn vô địch

Không chỉ cạnh tranh chiếc cúp vàng danh giá, Argentina hoặc Tây Ban Nha còn trở thành đội tuyển đầu tiên trong lịch sử World Cup nhận nhẫn vô địch do FIFA trao tặng.

Đây là truyền thống rất phổ biến trong các giải thể thao chuyên nghiệp tại Mỹ như NBA, NFL, MLB hay NHL, nhưng chưa từng xuất hiện ở World Cup.

Theo FIFA, sau trận chung kết, đội trưởng và HLV của nhà vô địch sẽ được trao những chiếc nhẫn đầu tiên ngay trên sân. Sau đó, toàn đội sẽ nhận tổng cộng 30 chiếc nhẫn được thiết kế riêng.

Một mặt nhẫn khắc hình chiếc cúp World Cup, mặt còn lại sẽ được cá nhân hóa để phản ánh bản sắc của đội tuyển đăng quang.

Đặc biệt, FIFA chỉ sản xuất 2.026 chiếc nhẫn, tương ứng với năm tổ chức World Cup. Mỗi chiếc đều có số seri riêng, được chế tác theo đúng kích cỡ người sở hữu và đi kèm giấy chứng nhận.

Trong số này, chỉ 30 chiếc dành cho đội vô địch, còn 1.996 chiếc sẽ được bán ra công chúng dưới dạng phiên bản sưu tầm. FIFA hiện chưa công bố mức giá chính thức.

Việc bổ sung nhẫn vô địch được xem là dấu ấn đặc biệt của kỳ World Cup đầu tiên có trận chung kết diễn ra tại Mỹ, đồng thời là sự kết hợp giữa truyền thống bóng đá thế giới với nét văn hóa thể thao lâu đời của Bắc Mỹ.

Minh Hoàng