Từ vụ đặt mua phải 'chiếc bánh dở tệ', Trung Quốc chấn chỉnh ngành thương mại điện tử

Cuộc điều tra bắt đầu vào mùa hè năm ngoái khi một người đàn ông họ Lưu ở Bắc Kinh (Trung Quốc) nhận được một chiếc bánh sinh nhật được trang trí bằng một bông hoa không ăn được. Ông Lưu đã đặt bánh thông qua một nền tảng giao hàng trực tuyến và không hài lòng với món hàng đã mua. Người này sau đó đã báo cáo thông tin người bán cho chính quyền địa phương.

Những gì các nhà quản lý tìm thấy sau khi mở cuộc điều tra là một chuỗi cửa hàng bán bánh giả mạo, tự hào có gần 400 địa điểm, hoạt động với giấy phép kinh doanh thực phẩm giả mạo mà không có cửa hàng trên thực tế nào.

Vụ việc đã châm ngòi cho một cuộc điều tra quy mô toàn quốc, qua đó phanh phui một chuỗi cung ứng thực phẩm ngầm, trong đó người bán sẽ thu tiền đơn hàng của khách hàng rồi đăng lại đơn hàng lên một nền tảng trung gian để các nhà sản xuất khác đấu thầu. Người trả giá thấp nhất sẽ được chọn để thực hiện đơn hàng, làm ảnh hưởng đến cả chất lượng và an toàn thực phẩm.

Tổng cộng, có hơn 67.000 người bán “ma” như vậy, đã bán hơn 3,6 triệu chiếc bánh, đã bị phát hiện qua cuộc điều tra này, theo Tân Hoa Xã.

Các tài xế giao hàng từ nhiều nền tảng giao hàng theo yêu cầu khác nhau, bao gồm Taobao Flash Buy và Meituan, đang chờ đơn hàng mới tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh chụp vào ngày 12/11/2025. Ảnh: Cheng Xin/Getty Images

Trong một ví dụ được Tân Hoa Xã tiết lộ, một người tiêu dùng đã trả 252 nhân dân tệ (35 đô la Mỹ) cho một chiếc bánh, nhưng đơn hàng đã được âm thầm bán lại thông qua một nền tảng trung gian, nơi các nhà cung cấp đấu giá 100, 90 và thậm chí 80 nhân dân tệ để thực hiện, với người trả giá thấp nhất thắng.

Kết quả là người bán “ma” bỏ túi gần một nửa giá mà người tiêu dùng đã trả, trong khi nền tảng giao hàng thu về 20% phí dịch vụ –– để lại cho người làm bánh thực sự chỉ 30% và một biên lợi nhuận mỏng.

“Đây không phải là một hành vi vi phạm nhỏ, mà là một hình thức hoạt động bất hợp pháp mới — một hình thức đã được công nghiệp hóa và mở rộng quy mô” - ông Han Bing, một quan chức thuộc Cục Quản lý Thị trường Nhà nước nói với Tân Hoa Xã.

Cục Quản lý Thị trường Nhà nước Trung Quốc đã kết luận trong cuộc điều tra trong tháng 4 rằng bảy nền tảng giao hàng lớn, bao gồm cả chủ sở hữu của Temu là PDD, Alibaba, Douyin của ByteDance, Meituan và JD.com đã không bảo vệ khách hàng một cách đầy đủ và xác minh đúng cách giấy phép của những người bán thực phẩm.

Một quảng cáo của PDD Holdings Inc - công ty mẹ của dịch vụ giao hàng Temu tại Thượng Hải, Trung Quốc ngày 26/1/2026 - Ảnh: Qilai Shen/Bloomberg/Getty Images

Cơ quan này đã áp đặt mức phạt kỷ lục 3,6 tỷ nhân dân tệ (528 triệu đô la Mỹ) - mức phạt lớn nhất kể từ khi sửa đổi luật an toàn thực phẩm của đất nước vào năm 2015, theo Tân Hoa Xã. Cuộc điều tra kéo dài 10 tháng nhấn mạnh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc trấn áp cuộc cạnh tranh giá cả khốc liệt, vốn đã đẩy các công ty vào một vòng xoáy tự hủy không bền vững, trong trường hợp này là giảm giá trên các nền tảng giao hàng với cái giá phải trả là an toàn thực phẩm.

Cuộc chiến cạnh tranh giá cả khốc liệt đã lan rộng khắp các ngành công nghiệp trong những năm gần đây, từ xe điện đến tấm pin mặt trời. Xu hướng này đã làm trầm trọng thêm vấn đề giảm phát của Trung Quốc và gây áp lực lên nền kinh tế khi giá cả giảm và sức tiêu dùng suy yếu.

Để đối phó, Bắc Kinh đã khởi động một chiến dịch chống suy thoái nội địa vào năm ngoái, cam kết kiềm chế những hành vi không lành mạnh như vậy trên toàn nền kinh tế. Truyền thông cũng vào cuộc kêu gọi chấm dứt cuộc chiến giá cả ở ngành công nghiệp giao đồ ăn qua ứng dụng.

Anh Duy