Tử thần rình rập từ món ăn truyền thống

Ngày 20-3, tiếp xúc với chúng tôi trên giường bệnh ở Đà Nẵng, bệnh nhân Y Đính (một trong những nạn nhân ngộ độc mới đây) cho biết cá ủ chua là món ăn truyền thống từ lâu đời tại địa phương. "Từng nghe nhiều người bị ngộ độc sau khi ăn cá ủ chua nhưng cứ nghĩ là do cá từ đồng bằng đưa lên mới bị chứ chế biến từ cá ở suối thì không sao. Món cá ủ chua rất ngon, không ăn thì thèm lắm. Bây giờ sợ lắm rồi, không dám ăn nữa" - bà Đính mếu máo.

Từng có người tử vong

Theo Trung tâm Y tế (TTYT) khu vực Phước Sơn (TP Đà Nẵng), trong 2 ngày 18 và 19-3, đơn vị này đã tiếp nhận 2 bệnh nhân cùng trú tại thôn 3, xã Phước Năng với các triệu chứng nghi ngộ độc sau khi sử dụng cá ủ chua.

Trường hợp thứ nhất là bà Y Hảo (54 tuổi) nhập viện trong tình trạng đau đầu, chóng mặt, nôn nhiều, đau bụng, tiêu chảy sau khi ăn cá ủ chua do người quen cho. Trước đó, ngày 8-3, ông A Xuân (63 tuổi, cùng địa phương) đi rừng bắt được một số loại cá tại sông Thanh và mang về chế biến món cá ủ chua. Ngày 17-3, ông Xuân chia cho nhiều người thân trong gia đình để sử dụng. Bà Y Hảo dùng bữa trưa với cá ủ chua trong ngày 18-3, đến khoảng 19 giờ cùng ngày bắt đầu xuất hiện các biểu hiện bất thường và được đưa đi cấp cứu. Tại TTYT khu vực Phước Sơn, bà được chẩn đoán viêm ruột do vi khuẩn, theo dõi ngộ độc thực phẩm và điều trị bằng truyền dịch, kháng sinh.

Bệnh nhân Y Hảo đang điều trị tại Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn. Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Ca thứ hai là bà Y Đính (55 tuổi), nhập viện lúc 19 giờ ngày 19-3 với triệu chứng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn. Đây cũng là người đã ăn cá ủ chua được chia từ cùng nguồn thực phẩm nói trên. Bà Y Đính nhiều lần ăn cá ủ chua trong các ngày 17 và 18-3; đến chiều 19-3 xuất hiện triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn nên được người nhà đưa đi cấp cứu. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị nhiễm trùng đường ruột do vi khuẩn, theo dõi ngộ độc thực phẩm.

Bệnh nhân Y Đính đang điều trị tại Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn

BSCKI Nguyễn Nhật Minh, TTYT khu vực Phước Sơn, cho biết trong 2 bệnh nhân nghi ngờ ngộ độc sau khi ăn cá ủ chua thì bà Y Hảo ăn ít nhưng lại nặng hơn. Hiện sức khỏe các bệnh nhân đang hồi phục. Từ đầu năm đến nay, trung tâm đã tiếp nhận 7 trường hợp nhập viện nghi bị ngộ độc sau ăn món cá truyền thống nói trên.

Trước đó, ngày 9-3, 6 người trong một gia đình tại xã Phước Năng cũng nhập viện cấp cứu sau khi ăn cá ủ chua, trong đó có 3 ca nặng, nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng phải chuyển lên tuyến trên. Năm 2023, khu vực này cũng từng ghi nhận nhiều ca ngộ độc sau khi ăn cá ủ chua, trong đó có một trường hợp tử vong.

Cầu cứu thuốc giải độc ở nước ngoài

Theo ông Nguyễn Tấn Hải, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng, kết quả xét nghiệm một số mẫu cá ủ chua của hàng loạt vụ ngộ độc nói trên phát hiện có Clostridium botulinum. Ngành y tế TP Đà Nẵng đã phải cầu cứu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hỗ trợ khẩn cấp thuốc giải độc botulinum để cứu người.

Trước đó, ông Hải cùng đoàn công tác Sở Y tế đã trực tiếp đến khảo sát tại xã Phước Năng sau khi xảy ra các vụ ngộ độc. Món cá ủ chua là món ăn truyền thống gắn với phong tục, tập quán sinh hoạt của đồng bào địa phương và được người dân sử dụng phổ biến trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, việc chế biến, bảo quản và sử dụng các thực phẩm ủ chua, lên men truyền thống của người dân vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là khi quy trình chế biến, bảo quản chưa bảo đảm. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn còn chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng ban đầu về nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, dẫn đến việc chậm trễ trong việc tiếp cận cơ sở y tế để được khám và xử trí kịp thời.

Ngoài ra, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân về phòng chống ngộ độc thực phẩm tại địa bàn vẫn còn hạn chế; hệ thống truyền thông trực quan (pa nô, áp phích, tài liệu hướng dẫn...) tại các điểm sinh hoạt cộng đồng và khu vực thôn còn thiếu, khiến người dân khó tiếp cận các khuyến cáo, hướng dẫn bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc thực phẩm.

Liên quan đến sự việc, UBND TP Đà Nẵng đã ra văn bản yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng chống ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum. Yêu cầu các địa phương tổ chức rà soát, nắm tình hình các hộ gia đình có chế biến, dự trữ các loại thực phẩm ủ chua, muối chua, lên men thủ công (đặc biệt là cá ủ chua, thịt heo, da heo tự chế biến) trên địa bàn. Vận động người dân tạm thời không chế biến, sử dụng các loại thực phẩm ủ chua, lên men thủ công không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tại cộng đồng; kịp thời phát hiện, nhắc nhở và xử lý các trường hợp vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo thẩm quyền…

Ngộ độc botulinum rất đáng sợ, thiếu thuốc giải nhưng nhiều người chủ quan. Ảnh: TRẦN THƯỜNG

TRẦN THƯỜNG - HẢI YẾN