Từ tăng trưởng thần tốc đến bài toán bền vững: Nvidia ở ngã rẽ

Nhưng cũng chính ở đỉnh cao đó, công ty đang đối mặt với một câu hỏi lớn hơn: Tăng trưởng có còn đủ để thuyết phục thị trường? Các phân tích gần đây từ The Economist và Wall Street Journal đều cho thấy tâm lý thận trọng đang gia tăng.

CEO của Nvidia Jensen Huang trong một sự kiện công nghệ. Nguồn: VCG

Tại hội nghị GTC tuần này, CEO Jensen Huang tiếp tục đẩy cao kỳ vọng khi cho rằng, hai dòng chip chủ lực có thể mang về tối thiểu 1.000 tỷ USD doanh thu trong ba năm tới. Con số này chưa bao gồm các sản phẩm mới như chip suy luận AI phát triển từ công nghệ của startup Groq, cho thấy tham vọng còn lớn hơn nữa.

Dù vượt kỳ vọng của giới phân tích, phản ứng của thị trường lại khá dè dặt. Cổ phiếu Nvidia gần như đi ngang trong những ngày diễn ra hội nghị, giảm hơn 2% từ đầu năm và thấp hơn khoảng 13% so với mức đỉnh gần nhất. Đáng chú ý, lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ, hệ số định giá dự phòng của công ty thấp hơn chỉ số S&P 500.

Sự dè dặt này phản ánh lo ngại ngày càng lớn về tính bền vững của làn sóng đầu tư AI. Các tập đoàn công nghệ lớn, vốn là khách hàng chính của Nvidia, đang tiêu tốn phần lớn dòng tiền tự do để mua chip và xây dựng hạ tầng. Tuy nhiên, chính các khoản chi tiêu khổng lồ này lại gây áp lực lên lợi nhuận của họ, khiến giới đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu chu kỳ đầu tư AI còn dư địa tăng trưởng đáng kể hay không.

Vấn đề không chỉ nằm ở nhu cầu, mà còn ở sự thay đổi trong cấu trúc ngành. Trong giai đoạn đầu, AI chủ yếu tập trung vào huấn luyện mô hình - lĩnh vực mà GPU của Nvidia gần như thống trị. Nhưng khi thị trường chuyển sang giai đoạn suy luận, tức xử lý truy vấn và vận hành mô hình, yêu cầu công nghệ cũng thay đổi. Hoạt động này cần nhiều CPU hơn, chi phí thấp hơn và mở ra cơ hội cho các đối thủ từ AMD, Intel đến các startup chuyên biệt, như các phân tích ngành gần đây đã chỉ ra.

Đáng chú ý hơn, những đối thủ tiềm tàng lớn nhất lại chính là khách hàng của Nvidia. Chỉ riêng ba tập đoàn công nghệ lớn đã chiếm hơn một nửa các khoản phải thu của công ty, nhưng đồng thời cũng đang phát triển chip nội bộ. Việc tự thiết kế bộ xử lý không chỉ giúp giảm chi phí tới hơn 50% mà còn tối ưu hiệu suất theo nhu cầu riêng, làm suy yếu lợi thế truyền thống của Nvidia.

Áp lực cạnh tranh còn gia tăng từ yếu tố địa chính trị. Các hạn chế xuất khẩu của Mỹ đối với Trung Quốc đã thúc đẩy các nhà sản xuất nội địa phát triển hệ sinh thái riêng, với dự báo thị phần có thể tăng mạnh trong vài năm tới.

Trước những thay đổi đó, Nvidia không còn lựa chọn nào khác ngoài việc mở rộng vai trò của mình. Thay vì chỉ là nhà sản xuất chip, công ty đang chuyển hướng thành một nền tảng toàn diện cho nền kinh tế AI, tìm cách kiểm soát nhiều lớp trong chuỗi giá trị.

Jensen Huang mô tả ngành này như một “chiếc bánh năm tầng”, gồm năng lượng, chip, hạ tầng mạng, mô hình và ứng dụng. Nvidia không chỉ thống trị tầng chip mà còn đang mở rộng sang hạ tầng kết nối và phát triển các mô hình AI chuyên biệt. Riêng mảng hạ tầng mạng đã mang về khoảng 11 tỷ USD doanh thu trong quý gần nhất, cho thấy tốc độ mở rộng nhanh chóng.

Chiến lược này cũng thể hiện rõ qua việc công ty xây dựng các “nhà máy AI” - những trung tâm dữ liệu tích hợp phần cứng và phần mềm. Một phần trong số đó được cung cấp trực tiếp cho chính phủ trong các dự án “AI có chủ quyền”, với doanh thu vượt 30 tỷ USD trong năm tài chính gần nhất, chiếm khoảng 15% tổng doanh thu AI.

Song song, Nvidia đẩy mạnh đầu tư để củng cố hệ sinh thái. Kể từ năm 2020, công ty đã thực hiện khoảng 200 khoản đầu tư với tổng giá trị hơn 65 tỷ USD, từ các công ty phần mềm đến robot và ứng dụng AI. Chiến lược này không chỉ tạo thêm nhu cầu cho sản phẩm của Nvidia mà còn giúp bảo đảm chuỗi cung ứng trong bối cảnh ngành bán dẫn thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt linh kiện.

Nguồn lực tài chính cũng là lợi thế lớn. Với biên lợi nhuận gộp vượt 70%, Nvidia có khả năng đầu tư mạnh tay để duy trì vị thế dẫn đầu, từ việc đặt trước nguồn cung bộ nhớ đến đầu tư vào các công nghệ truyền dữ liệu mới. Tuy nhiên, chính mức lợi nhuận cao này cũng khiến công ty trở thành mục tiêu hấp dẫn cho các đối thủ cạnh tranh về giá.

Trong ngắn hạn, Nvidia vẫn là trung tâm của làn sóng AI toàn cầu. Nhưng khi quy mô đã lên tới hàng nghìn tỷ USD, câu hỏi không còn là công ty có tiếp tục tăng trưởng hay không, mà là liệu mức định giá hiện tại đã phản ánh hết tiềm năng đó hay chưa.

Ngọc Lâm