Từ 'Sử dụng điện sang quản trị năng lượng': Cuộc cách mạng trong tư duy

Đây là một trong những nội dung quan trọng được thảo luận tại Chương trình thời sự với chủ đề: "Hà Nội chuyển từ sử dụng điện sang quản trị năng lượng”, do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội thực hiện tối 6-5.

Áp lực thiếu điện và “lời giải” thay đổi mô hình điều hành

Số liệu thống kê từ Trung tâm Điều độ hệ thống điện thành phố Hà Nội cho thấy, chỉ trong tuần đầu tháng 4-2026, công suất tiêu thụ điện đã tăng tới 7% so với cùng kỳ năm 2025, chạm ngưỡng 80% mức cực đại của cả năm trước.

Các khách mời tham gia chương trình thời sự tối 6-5. Ảnh: Phạm Hùng

Áp lực này không chỉ dừng ở hoạt động dân sinh mà còn tác động trực tiếp đến sự ổn định của nền kinh tế. Tại Công ty cổ phần In và văn hóa phẩm Hà Nội, doanh nghiệp từng tiêu tốn khoảng 80 triệu đồng tiền điện mỗi tháng, tư duy quản trị đã bắt đầu mang lại hiệu quả rõ rệt.

Thay vì sử dụng điện một cách thụ động, doanh nghiệp đã ký cam kết điều chỉnh phụ tải điện phi thương mại, đưa các máy in công suất lớn sang vận hành vào khung giờ thấp điểm. Kết quả là chi phí năng lượng hằng tháng giảm được từ 3% đến 5%. Đây chính là minh chứng sống động cho việc tiết kiệm điện không còn là giải pháp tình thế mà đã trở thành công cụ điều hành hệ thống hiệu quả.

Với tiềm năng hơn 1.700 giờ nắng mỗi năm, Hà Nội đang nỗ lực chuyển dịch sang năng lượng xanh, thúc đẩy điện mặt trời áp mái tự sản tự tiêu kết hợp hệ thống lưu trữ BESS. Ảnh: Phạm Hùng

Sự thay đổi này đồng nhất với định hướng của thành phố khi triển khai Chỉ thị số 09/CT-TTg và 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Thành phố đặt ra các mục tiêu định lượng: Cơ quan nhà nước phải tiết kiệm ít nhất 5% điện năng hằng năm, chiếu sáng công cộng tiết kiệm 30%, và các cơ sở dịch vụ giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo. Mục tiêu cao nhất là giảm ít nhất 120 MW phụ tải trong các giờ cao điểm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng bền vững.

Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa nguồn cung tại chỗ đang trở thành một phần không thể thiếu trong cấu trúc quản trị mới. Tại Khu công nghiệp Thăng Long, hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện đáp ứng khoảng 4% tổng mức tiêu thụ điện của toàn khu.

Thống kê từ Trung tâm Điều độ hệ thống điện thành phố Hà Nội cho thấy, chỉ trong tuần đầu tháng 4-2026, công suất tiêu thụ điện đã tăng tới 7% so với cùng kỳ năm 2025, chạm ngưỡng 80% mức cực đại của cả năm trước. Ảnh: Phạm Hùng

Việc sử dụng năng lượng tái tạo đã trở thành trách nhiệm và là yêu cầu bắt buộc từ khách hàng quốc tế, đặc biệt trong ngành điện tử. Với tiềm năng hơn 1.700 giờ nắng mỗi năm, Hà Nội đang nỗ lực chuyển dịch sang năng lượng xanh, thúc đẩy điện mặt trời áp mái tự sản tự tiêu kết hợp hệ thống lưu trữ BESS. Theo báo cáo của EVNHANOI, hiện đã có hơn 200.000 khách hàng tham gia chương trình quản lý nhu cầu điện với sản lượng điện tiết kiệm cam kết đạt hơn 290 triệu kWh.

Qủan trị năng lượng thông minh, lời giải cho bài toán tiết kiệm điện

Để tư duy "quản trị" thực sự thấm sâu, công nghệ số được xác định là "xương sống" của toàn bộ lộ trình chuyển đổi. Trao đổi về vấn đề này, ông Vũ Thế Thắng, Phó Trưởng ban Kinh doanh EVNHANOI nhấn mạnh, chuyển đổi số sẽ "tiếp sức" cho mục tiêu tiết kiệm điện và quản trị năng lượng của thành phố.

Ông Vũ Thế Thắng, Phó Trưởng ban Kinh doanh EVNHANOI. Ảnh: Phạm Hùng

Theo ông Thắng, ngành điện Thủ đô đã xây dựng thành công một hệ sinh thái số toàn diện từ Website, ứng dựng di động (App) đến hệ thống tổng đài thông minh. Thông qua các nền tảng này, dữ liệu tiêu thụ không còn là những con số khô khan trên hóa đơn cuối tháng, mà được phân tích trực quan để tư vấn cho khách hàng về giải pháp sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả nhất.

"Thời gian tới, ngành điện sẽ đẩy mạnh tư vấn khách hàng quản trị năng lượng hiệu quả. Qua các kênh số, khách hàng được cung cấp thông tin, tư vấn về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, từ đó góp phần thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ và Chỉ thị số 06 của UBND thành phố Hà Nội", Ông Vũ Thế Thắng nêu.

Ông Nguyễn Việt Đức (người mặc áo trắng), Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương Hà Nội). Ảnh: Phạm Hùng

Đồng hành với nỗ lực của ngành điện, Sở Công Thương Hà Nội cũng xác định quản trị năng lượng dựa trên 5 nội dung cốt lõi. Ông Nguyễn Việt Đức, Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương Hà Nội), phân tích, quản trị năng lượng hiện đại bao gồm: Dự báo nhu cầu điện theo mùa, khu vực và nhóm khách hàng; Điều tiết phụ tải giờ cao điểm nhằm giảm áp lực lên lưới điện; Nâng cao hiệu quả qua kiểm toán năng lượng và thay thế thiết bị hiệu suất cao; Phát triển nguồn tại chỗ như điện mặt trời mái nhà và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cùng công nghệ số.

Theo ông Nguyễn Việt Đức, quản trị năng lượng không đồng nghĩa với việc thắt chặt hay hạn chế sử dụng điện, mà là sử dụng điện một cách thông minh và hiệu quả hơn. Mục tiêu là tạo ra nhiều giá trị hơn cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời giảm chi phí, giảm phát thải và bảo đảm hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định.

Ông Nguyễn Việt Đức, Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương Hà Nội). Ảnh: Phạm Hùng

Nhìn xa hơn, thành phố Hà Nội đang hướng tới mô hình đô thị sử dụng năng lượng hiệu quả với 6 nhóm tiêu chí trọng tâm. Thành phố đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 2% tổng điện năng tiêu thụ hằng năm và tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng. Đặc biệt, tiêu chí năng lượng sẽ được lồng ghép chặt chẽ vào quy hoạch đô thị, từ xây dựng công trình xanh đến phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện. Trách nhiệm này được gắn chặt với người đứng đầu các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước thông qua yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% điện năng hằng năm.

Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 2% tổng điện năng tiêu thụ hằng năm và tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng. Ảnh: Phạm Hùng

Thực tế cho thấy, bước chuyển từ "sử dụng điện" sang "quản trị năng lượng" của Hà Nội là một hành trình dài hạn, phù hợp với xu thế phát triển bền vững toàn cầu. Sự phối hợp chặt chẽ giữa tư duy điều hành của chính quyền, sự hỗ trợ công nghệ và sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp chính là chìa khóa để Thủ đô giữ vững an ninh năng lượng.

Đây không chỉ là lời giải cho những tháng cao điểm nắng nóng năm 2026 mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng Hà Nội xanh, thông minh và hiện đại theo đúng tinh thần Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5-5-2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Hương Ly