Tăng tự chủ năng lượng nhờ pin lưu trữ

Định hướng từ Chính phủ

Tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg và số 10/CT-TTg, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.

Một trong những điểm đáng chú ý là khuyến khích sử dụng hệ thống pin lưu trữ ở nhiều quy mô khác nhau nhằm điều tiết lưới điện, giảm áp lực cho hệ thống vào giờ cao điểm. Đồng thời, việc kết hợp điện mặt trời mái nhà với hệ thống pin lưu trữ (BESS) được xem là giải pháp giúp nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện, đảm bảo cung - cầu trong bối cảnh giai đoạn 2026 - 2028 tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối năng lượng.

Giới chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng và hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc gia tăng tỷ trọng điện mặt trời và điện gió đang đặt ra thách thức lớn về vận hành an toàn, ổn định hệ thống điện.

Trước yêu cầu đó, các giải pháp lưu trữ năng lượng, đặc biệt là hệ thống BESS được xác định là hạ tầng quan trọng, với quy mô phát triển đã được đưa vào quy hoạch nhằm phục vụ nhu cầu của hệ thống điện và hỗ trợ quá trình phát triển năng lượng tái tạo.

Ưu điểm lớn nhất của BESS nằm ở khả năng tối ưu hóa việc sử dụng điện. Cụ thể, hệ thống này cho phép tích trữ điện vào giờ thấp điểm (khi giá điện rẻ), sau đó sử dụng vào giờ cao điểm. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể chi phí tiền điện. Đồng thời, với các hệ thống điện mặt trời, BESS giúp tận dụng tối đa nguồn điện tạo ra, nâng cao đáng kể tỷ lệ sử dụng thay vì bị dư thừa vào ban ngày.

BESS đang dần trở thành thành tố quan trọng trong hệ sinh thái năng lượng xanh.

Không chỉ dừng ở tiết kiệm chi phí, BESS còn đóng vai trò như một nguồn điện dự phòng an toàn, thay thế một phần cho các hệ thống phát điện truyền thống. Điều này đặc biệt quan trọng với các nhà máy sản xuất, trung tâm dữ liệu, ngân hàng hay khách sạn - những nơi không thể chấp nhận rủi ro mất điện.

Ông Bùi Xuân Bình - Chủ tịch kiêm CEO Công ty GG Power cho biết, trong các đợt nắng nóng khi nhu cầu điện tăng đột biến, hệ thống điện dễ rơi vào tình trạng quá tải cục bộ. Khi đó, BESS có thể “cắt đỉnh” phụ tải bằng cách xả điện vào giờ cao điểm, góp phần giảm áp lực lên lưới điện quốc gia.

Theo chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và tăng trưởng xanh, các chính sách gần đây của Chính phủ, đặc biệt là Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà đã nhấn mạnh việc khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản - tự tiêu, kết hợp các giải pháp lưu trữ năng lượng. Đây được xem là hướng đi giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong nguồn cung điện, nhất là trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện do thời tiết cực đoan.

Thị trường tăng trưởng mạnh, mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam

Từ góc nhìn doanh nghiệp, đại diện JA Solar Việt Nam cho rằng năng lượng hiện không còn là yếu tố đầu vào đơn thuần, mà đã trở thành biến số chiến lược trong hoạt động sản xuất.

Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, giá nhiên liệu hóa thạch biến động mạnh, các doanh nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo kết hợp lưu trữ có lợi thế rõ rệt trong việc kiểm soát chi phí và duy trì ổn định sản xuất. Đây cũng là cách để nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Thực tiễn cho thấy, việc tích hợp năng lượng tái tạo sẽ không hiệu quả nếu thiếu hệ thống lưu trữ. BESS chính là “mảnh ghép” giúp hoàn thiện mô hình này, đặc biệt tại các khu công nghiệp xanh - nơi đang ngày càng thu hút các nhà đầu tư quốc tế có yêu cầu cao về tiêu chuẩn ESG.

Trên thế giới, ngành lưu trữ năng lượng đang tăng trưởng với tốc độ rất cao, tương tự như sự bùng nổ của điện thoại thông minh những năm 2010. Dự báo đến năm 2030, công suất lắp đặt BESS toàn cầu có thể tăng gấp 15 lần, với quy mô thị trường đạt 120 - 150 tỷ USD.

Hiện nay, thị trường này chủ yếu do một số quốc gia dẫn dắt như Trung Quốc, Mỹ, EU, Hàn Quốc và Nhật Bản. Trong khi đó, tại Việt Nam, theo ước tính, quy mô thị trường BESS có thể đạt khoảng 10 tỷ USD vào năm 2030 - vẫn còn khá khiêm tốn nhưng giàu tiềm năng.

Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, hệ thống lưu trữ năng lượng đã được đưa vào định hướng phát triển, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho doanh nghiệp. Việt Nam dự kiến cần khoảng 10 - 16 GW BESS trong giai đoạn tới.

Đại diện GG Power cho biết, các định hướng tại Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quy hoạch điện VIII đã đặt ra lộ trình cấp thiết về việc phát triển nguồn năng lượng phân tán và lắp đặt hệ thống BESS để giảm áp lực phụ tải giờ cao điểm. Nỗ lực nội địa hóa của GG Power được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch từ quốc gia tiêu thụ sang làm chủ công nghệ, đảm bảo an ninh năng lượng và đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xanh toàn cầu.

Để thị trường lưu trữ năng lượng trong nước phát triển hiệu quả và bền vững, Chủ tịch GG Power cho rằng, cần sớm làm rõ vai trò của BESS trong hệ thống điện, đồng thời xây dựng cơ chế giá phù hợp và hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc nhân rộng các mô hình thí điểm và nâng cao năng lực cung ứng trong nước sẽ là những yếu tố quan trọng thúc đẩy thị trường phát triển.

Hiện doanh nghiệp đã có đơn hàng đầu tiên tại Ấn Độ và đang mở rộng sang thị trường Trung Đông - nơi nhu cầu năng lượng sạch tăng nhanh. Dù chi phí và rủi ro khi ra thị trường quốc tế cao hơn, nhưng đây là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Tại sự kiện ra mắt Nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng GG Power mới đây tại Hưng Yên, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh, để năng lượng tái tạo phát triển bền vững, pin lưu trữ là yếu tố không thể thiếu. Trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng, đặc biệt vào các giai đoạn cao điểm, BESS không chỉ là giải pháp công nghệ mà còn là công cụ chính sách quan trọng, giúp hiện thực hóa mục tiêu tiết kiệm năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh.

Từ định hướng của Chính phủ đến thực tiễn triển khai của doanh nghiệp, có thể thấy BESS đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái năng lượng mới. Việc đẩy nhanh phát triển và ứng dụng hệ thống lưu trữ năng lượng không chỉ giúp Việt Nam giảm áp lực lên hệ thống điện, mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng toàn cầu, hướng tới một nền kinh tế xanh, bền vững và tự chủ hơn trong tương lai.

Minh Thu