Từ Steve Jobs đến Sam Altman: Gu công nghệ là bí kíp tạo ra sản phẩm vĩ đại

Từ Steve Jobs, Paul Graham đến Sam Altman - những người đứng sau các cuộc cách mạng công nghệ - đều nhấn mạnh một yếu tố tưởng chừng rất trừu tượng nhưng lại cực kỳ quan trọng là taste. Nói một cách dễ hiểu, taste chính là gu công nghệ, hay khả năng nhận ra điều gì thực sự có giá trị và đáng để xây dựng.

Đến năm 2026, khi cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát (AI tổng quát hay AGI) trở thành mục tiêu lớn nhất của nhiều công ty, khái niệm gu không còn chỉ liên quan đến thiết kế sản phẩm mà đã trở thành yếu tố có thể quyết định tương lai của AI và cả ngành công nghiệp này.

AGI được xem là siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ đa dạng một cách linh hoạt giống hay vượt trội con người.

Steve Jobs: Sản phẩm vĩ đại bắt đầu từ gu công nghệ

Steve Jobs là một trong những người đầu tiên nói rõ vai trò của gu công nghệ trong việc tạo ra sản phẩm vĩ đại. Trong một cuộc phỏng vấn từ những năm 1990, huyền thoại Apple cho rằng việc tạo ra những sản phẩm tuyệt vời cuối cùng phụ thuộc vào gu công nghệ, tức là khả năng lựa chọn đúng hướng đi và đúng cách thực hiện.

Apple không phải là công ty đầu tiên tạo ra máy tính cá nhân, cũng không phải là hãng đầu tiên phát triển smartphone. Thế nhưng, Apple đã tạo ra sản phẩm thành công nhất trong từng lĩnh vực đó. Macintosh (Mac) giúp phổ biến giao diện đồ họa, còn iPhone mở ra kỷ nguyên smartphone hiện đại.

Sự khác biệt không nằm ở việc Apple có công nghệ vượt trội hoàn toàn so với đối thủ. Sự khác biệt nằm ở việc Steve Jobs biết chính xác nên tạo ra sản phẩm gì, nên đơn giản hóa đến mức nào và nên tập trung vào điều gì.

Steve Jobs từng nhiều lần nhấn mạnh rằng một trong những lý do quan trọng giúp Macintosh trở thành sản phẩm mang tính cách mạng là nhờ đội ngũ phát triển nó không chỉ gồm các kỹ sư và nhà khoa học máy tính. Thay vào đó, nhóm này bao gồm cả những người có nền tảng rất đa dạng như nghệ sĩ, nhà thơ, nhà thiết kế, nhạc sĩ và những người có tư duy sáng tạo. Đây không phải là điều phổ biến trong ngành công nghệ vào thời điểm đó, khi phần lớn công ty chỉ tập trung tuyển dụng các kỹ sư thuần túy.

Chính sự kết hợp giữa kỹ thuật và sáng tạo đã tạo ra sự khác biệt. Những người có nền tảng nghệ thuật không chỉ quan tâm đến việc máy tính có hoạt động chính xác hay không, mà còn quan tâm đến trải nghiệm của người dùng. Họ suy nghĩ về việc chiếc máy tính trông như thế nào, có thân thiện, dễ sử dụng không và mang lại cảm giác thú vị cho người dùng không. Điều này giúp đội ngũ Macintosh không chỉ tập trung vào việc xây dựng cỗ máy mạnh về mặt kỹ thuật, mà còn tạo ra một sản phẩm mà người bình thường cũng có thể sử dụng dễ dàng.

Steve Jobs cho rằng nhiều hãng công nghệ chỉ đặt câu hỏi: “Chúng ta có thể xây được công nghệ này không?”, song đội ngũ Macintosh đi xa hơn với “Chúng ta có nên xây nó không?” và “Nó có thực sự mang lại giá trị cho người dùng không?”. Đây là một cách suy nghĩ hoàn toàn khác.

Trước khi Macintosh xuất hiện, máy tính cá nhân rất khó sử dụng. Người dùng phải gõ các dòng lệnh phức tạp để điều khiển máy. Thế nhưng, đội ngũ Macintosh đã quyết định phát triển giao diện đồ họa với biểu tượng, cửa sổ và chuột, giúp người dùng có thể điều khiển máy tính bằng cách nhấp chuột. Đây không phải là lựa chọn dễ dàng về mặt kỹ thuật, nhưng là lựa chọn đúng về mặt trải nghiệm.

Chính gu công nghệ này đã giúp Apple tạo ra Macintosh, một sản phẩm không chỉ thành công về mặt thương mại mà còn thay đổi toàn bộ cách con người tương tác với máy tính. Đây cũng là triết lý vẫn đang ảnh hưởng đến ngành công nghệ ngày nay, từ smartphone cho đến AI.

Paul Graham: Khi AI có thể tạo ra mọi thứ, “gu công nghệ” trở thành yếu tố khác biệt

Ba thập niên sau thời Steve Jobs, khái niệm này trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Paul Graham, nhà sáng lập Y Combinator - một trong những vườn ươm startup có ảnh hưởng nhất thế giới, đã đưa ra một nhận định đáng chú ý vào đầu năm 2026. Ông cho rằng khi bất kỳ ai cũng có thể tạo ra bất cứ thứ gì nhờ AI, yếu tố khác biệt lớn nhất là khả năng lựa chọn nên xây dựng cái gì.

Trước đây, việc tạo ra sản phẩm công nghệ đòi hỏi nguồn lực lớn, đội ngũ kỹ sư đông và nhiều năm phát triển. Tuy nhiên, AI đã thay đổi điều đó. Một cá nhân giờ đây có thể tạo ứng dụng, viết phần mềm, thiết kế hình ảnh hoặc xây dựng dịch vụ mới với sự hỗ trợ của các công cụ AI tiên tiến.

Điều này khiến việc tạo ra sản phẩm trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Song cũng vì vậy, một vấn đề mới xuất hiện. Khi mọi người đều có thể tạo ra sản phẩm, số lượng sẽ tăng mạnh, song phần lớn trong số đó sẽ không có giá trị thực sự.

Trong bối cảnh đó, điều quan trọng nhất nằm ở khả năng nhận ra sản phẩm nào thực sự đáng để tạo ra. Đó chính là gu công nghệ.

Paul Graham cho rằng trong thời đại AI, thành công không thuộc về người làm nhiều nhất mà thuộc về người chọn đúng nhất.

Steve Jobs và Sam Altman đều cho rằng bí kíp để tạo ra sản phẩm vĩ đại là gu công nghệ - Ảnh: MTG

Sam Altman: “Gu công nghệ” có thể giúp tạo ra AGI

Sam Altman, Giám đốc điều hành OpenAI, đã đưa khái niệm này lên một tầm cao mới. Không chỉ áp dụng cho sản phẩm, ông cho rằng gu công nghệ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển AGI.

Theo Sam Altman, ngay cả những người không có nền tảng kỹ thuật vẫn có thể đóng góp vào việc phát triển AGI, đặc biệt là trong việc xây dựng đội ngũ nghiên cứu. Ông tin rằng những đội ngũ tốt nhất không chỉ được tạo ra từ trình độ kỹ thuật, mà từ khả năng nhận ra ai là người thực sự xuất sắc và hướng đi nào có tiềm năng nhất.

Nói cách khác, để tạo ra công nghệ quan trọng hàng đầu lịch sử nhân loại, cần những người có khả năng đưa ra quyết định đúng thay vì viết mã xuất sắc.

“Chúng tôi tin rằng những đội ngũ nghiên cứu tốt nhất được xây dựng dựa trên bối cảnh, taste và khả năng thực sự cảm nhận được lĩnh vực này sẽ đi về đâu tiếp theo. Tuyển dụng nghiên cứu là việc tìm kiếm những người có thể đẩy ranh giới tiến lên, chứ không chỉ đơn thuần lấp đầy các vị trí”, Sam Altman viết.

Ông nói thêm rằng Tifa Chen, trưởng bộ phận tuyển dụng nghiên cứu của OpenAI, đang “tìm kiếm những nhà tuyển dụng xuất sắc từ các nền tảng phi truyền thống, đặc biệt là những người từng là nhà sáng lập”.

Đây là một sự thay đổi lớn trong cách ngành công nghệ nhìn nhận giá trị của con người. Trong nhiều thập niên, kỹ năng kỹ thuật được xem là yếu tố quan trọng nhất. Song trong thời đại AI, khả năng phán đoán và định hướng đang trở nên quan trọng không kém, thậm chí còn quan trọng hơn trong một số trường hợp.

AI càng mạnh, “gu công nghệ” càng trở nên quan trọng

Sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra một nghịch lý thú vị. AI giúp con người xây dựng sản phẩm nhanh hơn và dễ hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, chính điều này lại khiến khả năng lựa chọn trở nên quan trọng hơn.

AI có thể viết phần mềm, tạo hình ảnh và video, thậm chí các ý tưởng kinh doanh. Song, AI không thực sự hiểu ý tưởng nào sẽ có tác động lớn nhất đến thế giới. AI có thể tạo ra hàng nghìn lựa chọn, nhưng con người vẫn là người quyết định lựa chọn nào đáng để theo đuổi.

Điều này khiến gu công nghệ trở thành một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong kỷ nguyên mới.

Những người có gu công nghệ tốt có thể nhìn vào hàng trăm ý tưởng và nhận ra ý tưởng nào có tiềm năng thay đổi ngành công nghiệp. Họ có thể nhận ra xu hướng trước khi nó trở nên phổ biến. Họ có thể nhìn thấy giá trị trong những thứ mà người khác chưa nhận ra.

Đây chính là quan điểm chung giữa Steve Jobs, Paul Graham và Sam Altman.

Từ Apple đến OpenAI: Cùng một nguyên tắc

Từ thời Steve Jobs đến thời Sam Altman, một nguyên tắc vẫn không thay đổi.

Steve Jobs sử dụng gu công nghệ để tạo ra những sản phẩm thay đổi thế giới như iPhone và Macintosh. Paul Graham sử dụng gu công nghệ để hỗ trợ những startup có thể trở thành các hãng công nghệ lớn. Sam Altman cho biết OpenAI đang tìm kiếm những người có gu thẩm mỹ tốt để làm việc về AGI.

“Gu công nghệ” không phải là khái niệm mơ hồ mà đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định ai sẽ tạo ra tương lai của ngành công nghệ và ai sẽ bị bỏ lại phía sau.

Nếu nhìn vào những gì đã xảy ra trong quá khứ, có thể thấy rằng chính những người có gu công nghệ tốt đã tạo ra các sản phẩm mang tính cách mạng và làm thay đổi thế giới.

Sơn Vân