Từ “Những miền âm thanh” đến khát vọng thành phố âm nhạc

Hải Phòng đang triển khai Đề án xây dựng Thành phố Âm nhạc giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới hình thành một hệ sinh thái âm nhạc chuyên nghiệp và từng bước tiếp cận các tiêu chí của Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực âm nhạc.

Điều đáng chú ý là thành phố không chỉ đặt mục tiêu tăng số lượng các chương trình biểu diễn. Trong định hướng của đề án, âm nhạc được gắn với giáo dục, đào tạo tài năng, du lịch, kinh tế sáng tạo, quảng bá hình ảnh thành phố và nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Như vậy, Hải Phòng đang đặt âm nhạc vào một vị trí rộng hơn hoạt động nghệ thuật thuần túy: một nguồn lực của phát triển đô thị.

Nhà hát Hoa Phượng, nơi diễn ra “Những miền âm thanh”, là một trong những cơ sở vật chất quan trọng cho định hướng đó. Khán phòng 1.350 chỗ, được đầu tư hệ thống âm thanh, ánh sáng và thiết bị sân khấu, có khả năng phục vụ từ độc tấu, thính phòng đến giao hưởng, hợp xướng và những chương trình nghệ thuật quy mô lớn.

Nhưng có thiết chế mới chỉ là một điều kiện.

Muốn nhà hát thực sự trở thành nơi diễn ra đời sống âm nhạc thường xuyên, cần có chương trình nghệ thuật có chất lượng, đội ngũ nghệ sĩ, hoạt động đào tạo và một lớp công chúng ổn định. Chính ở điểm này, sự hợp tác với Hội Nhạc cổ điển Việt Nam có ý nghĩa thiết thực.

Hội Nhạc cổ điển Việt Nam: từ biểu diễn đến xây dựng nền tảng

Hội Nhạc cổ điển Việt Nam được thành lập cuối năm 2025, là tổ chức xã hội – nghề nghiệp của những người hoạt động chuyên nghiệp và những người yêu âm nhạc cổ điển, hàn lâm. Bên cạnh hoạt động biểu diễn, Hội xác định các hướng hoạt động gồm đào tạo, hợp tác quốc tế, hỗ trợ tài năng trẻ và xây dựng quỹ phát triển tài năng.

Dù mới thành lập, từ cuối tháng 11/2025 đến tháng 5/2026, Hội đã tổ chức hoặc phối hợp tổ chức nhiều chương trình hòa nhạc, đồng thời triển khai masterclass, giao lưu nghệ thuật và kết nối với các đối tác quốc tế.

Những hoạt động ấy cho thấy Hội không chỉ hướng tới việc tổ chức các buổi biểu diễn riêng lẻ, mà đang tìm cách hình thành một mạng lưới hoạt động rộng hơn cho âm nhạc cổ điển Việt Nam.

Đây cũng là điểm gặp gỡ với nhu cầu của Hải Phòng.

Theo định hướng hợp tác, Hội sẽ tham gia tư vấn chuyên môn, phát triển giáo dục âm nhạc, bồi dưỡng giáo viên, phát hiện và hỗ trợ tài năng trẻ, xây dựng các chương trình học bổng, kết nối nghệ sĩ trong nước và quốc tế, đồng thời góp phần nâng cao đời sống âm nhạc của cộng đồng.

Nếu những nội dung này được triển khai liên tục, giá trị của sự hợp tác sẽ vượt xa một chương trình hòa nhạc.

Bởi điều Hải Phòng cần trong quá trình xây dựng Thành phố Âm nhạc không chỉ là đưa những nghệ sĩ giỏi đến biểu diễn, mà còn là từng bước tạo ra môi trường để tài năng âm nhạc được phát hiện, đào tạo và trưởng thành ngay tại thành phố.

Đó cũng là con đường để hình thành công chúng.

Một thành phố âm nhạc không thể chỉ có người biểu diễn. Nó cần cả người nghe. Công chúng ấy phải được nuôi dưỡng lâu dài từ nhà trường, từ các hoạt động cộng đồng và từ những chương trình nghệ thuật có chất lượng được tổ chức thường xuyên.

Chương trình mở đầu

“Những miền âm thanh – Realms of Sound” được xây dựng như một hành trình qua nhiều không gian âm nhạc, từ Tchaikovsky, Gershwin, Chopin, Liszt đến Kalliwoda và Michael Webster.

Tham gia chương trình là năm nghệ sĩ Đỗ Hiền An, Ngô Phương Vi, Nguyễn Việt Trung, Hoàng Mạnh Lâm và Trần Khánh Quang. Các nghệ sĩ đều được đào tạo chuyên nghiệp trong và ngoài nước, từng giành giải thưởng quốc tế hoặc biểu diễn trên nhiều sân khấu lớn.

Việc lựa chọn một chương trình nhạc cổ điển có chất lượng để mở đầu quá trình hợp tác cũng mang một ý nghĩa riêng.

Nhạc cổ điển đòi hỏi cơ sở biểu diễn tốt, trình độ nghệ sĩ cao và một quá trình xây dựng công chúng lâu dài. Bởi vậy, sự hiện diện thường xuyên của loại hình này có thể trở thành một trong những thước đo về chiều sâu đời sống nghệ thuật của đô thị.

Tất nhiên, một đêm hòa nhạc chưa thể làm nên Thành phố Âm nhạc.

Nhưng nó có thể mở đầu cho một cách làm.

Ở đó, thành phố giữ vai trò kiến tạo chủ trương, cơ chế và thiết chế; tổ chức nghề nghiệp đảm nhiệm phần chuyên môn, kết nối nghệ sĩ, đào tạo và phát triển công chúng; doanh nghiệp tham gia bằng nguồn lực xã hội; người dân trở thành chủ thể thụ hưởng và nuôi dưỡng đời sống âm nhạc.

Trong tài liệu giới thiệu chương trình, “Những miền âm thanh” được xác định là hoạt động mở đầu của chuỗi hợp tác hướng tới xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố Âm nhạc.

Điều đáng chờ đợi vì thế không chỉ là những gì diễn ra trên sân khấu Nhà hát Hoa Phượng tối 29/8.

Quan trọng hơn là sau đêm diễn ấy, sự hợp tác có tạo thành những chương trình thường xuyên hay không; có đi tiếp vào trường học, đào tạo giáo viên, hỗ trợ tài năng trẻ, giao lưu quốc tế và xây dựng công chúng hay không.

Nếu làm được như vậy, “Những miền âm thanh” sẽ không chỉ là tên một chương trình hòa nhạc.

Nó có thể là những âm thanh đầu tiên của một hành trình dài hơn: đưa âm nhạc trở thành một phần trong bản sắc mới của thành phố Hải Phòng.

Lương Xuân Huy