Từ ngày thống nhất đến trách nhiệm dựng xây đất nước

Từ ngày thống nhất đến trách nhiệm dựng xây đất nước

PGS. TS. Bùi Hoài SơnNgày 30/4/1975 là một mốc son của độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và khát vọng hòa bình của Nhân dân Việt Nam. Từ ký ức thiêng liêng của mùa Xuân 1975, chúng ta càng nhận thức rõ hơn trách nhiệm của thế hệ hôm nay: biến niềm tự hào thành hành động, biến hòa bình thành phát triển, biến di sản của cha ông thành sức mạnh dựng xây một Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Chân lý về một dân tộc không thể chia cắt

Trong bài viết nhân kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 2025 với tiêu đề “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh rằng, thời khắc lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 là sự kiện trọng đại, là “biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của ý chí độc lập, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”.

Xe tăng của Quân Giải phóng húc đổ cánh cổng tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30/4/1975. Ảnh tư liệu

Nhìn lại lịch sử, chúng ta thấy đó không chỉ là thắng lợi quân sự, là kết quả của một chiến dịch lịch sử, mà là kết tinh của một nền văn hóa yêu nước được bồi đắp qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Đó là văn hóa biết đặt Tổ quốc lên trên hết, hy sinh vì cái chung; văn hóa không khuất phục trước cường quyền; văn hóa đoàn kết để vượt qua mọi thử thách sinh tử. Đó cũng là nền tảng tinh thần làm nên sức mạnh Việt Nam hôm nay.

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã viết: “Đó là chiến thắng của niềm tin, của ước nguyện độc lập, tự do và thống nhất đất nước; chiến thắng của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam; chiến thắng của chân lý Không có gì quý hơn độc lập, tự do”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Câu nói ấy khẳng định một điều căn bản: mọi chiến thắng lớn của dân tộc Việt Nam trước hết đều bắt đầu từ niềm tin. Niềm tin vào chính nghĩa, niềm tin vào Nhân dân, niềm tin vào tương lai, niềm tin rằng một dân tộc dù nhỏ về quy mô địa lý nhưng nếu biết đoàn kết, biết đứng trên nền tảng văn hóa và đạo lý của mình thì có thể vượt qua những thử thách tưởng chừng không thể vượt qua.

Chúng ta tri ân quá khứ không phải để dừng lại trong hào quang chiến thắng, mà để tự hỏi: đất nước đã thống nhất về lãnh thổ, cần làm gì để củng cố niềm tin, khát vọng, hệ giá trị và trách nhiệm công dân? Cha ông đã chiến đấu để đất nước được độc lập, thống nhất; thế hệ hôm nay phải lao động, sáng tạo, cống hiến để đất nước giàu mạnh, văn minh, nhân văn và có vị thế xứng đáng trên trường quốc tế.

Lời hiệu triệu mới

Mỗi thời đại có một yêu cầu lịch sử riêng. Thế hệ cha anh đã hoàn thành sứ mệnh giành độc lập, thống nhất đất nước. Thế hệ hôm nay đứng trước sứ mệnh không kém phần lớn lao: đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ, hội nhập sâu rộng, có năng lực cạnh tranh cao và không đánh mất bản sắc của mình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói chuyện với các tầng lớp nhân dân tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Đặc biệt Đền Hùng. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Chính trong mạch suy nghĩ ấy, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đền Hùng trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt. Từ không gian thiêng của cội nguồn dân tộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đền Giếng: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”; đồng thời khẳng định: “Dựng nước là công lao của tổ tiên. Giữ nước và phát triển đất nước là trách nhiệm của các thế hệ hôm nay và mai sau”.

“Giữ nước” không còn được hiểu chỉ trong phạm vi bảo vệ biên cương, chủ quyền, lãnh thổ, dù đó luôn là nhiệm vụ thiêng liêng, cốt tử. Giữ nước hôm nay còn là giữ văn hóa, giữ đạo lý, giữ niềm tin, giữ lòng tự trọng dân tộc; là làm cho đất nước ngày càng giàu mạnh, Nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: giữ nước còn là “giữ rừng, giữ nguồn nước, giữ xã hội bình yên, giữ nền nếp gia phong, giữ tiếng nói và phong tục tốt đẹp của mỗi dân tộc, giữ sự trong sạch của đội ngũ cán bộ, giữ niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và tương lai đất nước”.

Bảo vệ Tổ quốc không chỉ là bảo vệ đường biên giới hữu hình, mà còn là bảo vệ những đường biên vô hình của văn hóa, đạo đức, niềm tin, môi trường, kỷ cương và phẩm giá quốc gia. Một đất nước có thể mạnh hơn khi kinh tế tăng trưởng, hạ tầng hiện đại, công nghệ phát triển; nhưng đất nước ấy chỉ thật sự bền vững khi con người có niềm tin, xã hội có đạo lý, văn hóa có sức điều tiết, cán bộ có liêm chính, Nhân dân có đồng thuận và mọi chính sách đều hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn của người dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các tầng lớp nhân dân tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Đặc biệt Đền Hùng. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ lớn, nhưng cũng không ít thách thức. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, già hóa dân số, dịch chuyển chuỗi cung ứng, yêu cầu phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng, xây dựng năng lực tự chủ chiến lược… đang đặt ra những bài toán phức tạp hơn nhiều so với trước. Trong bối cảnh ấy, tinh thần ngày 30/4 phải được hiểu như một lời hiệu triệu mới: nếu đã từng chiến thắng trong chiến tranh bằng ý chí và đoàn kết, chúng ta phải biết chiến thắng trong hòa bình bằng trí tuệ, kỷ luật, sáng tạo, cải cách và khát vọng vươn lên!

Tự hào phải đi cùng hành động

Một quốc gia muốn đi nhanh cần nguồn lực; muốn đi xa cần văn hóa; muốn đi vững cần niềm tin. Bài học ngày 30/4 cho thấy khi dân tộc biết quy tụ mọi nguồn lực vào một mục tiêu lớn, biết biến khát vọng thành hành động, biết đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, thì không thử thách nào là không thể vượt qua. Bài học ấy hôm nay cần được chuyển hóa vào quản trị quốc gia, vào từng chính sách, từng dự án, từng cơ chế, từng việc làm cụ thể của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp, trí thức, văn nghệ sĩ, công nhân, nông dân, thanh niên và mỗi người dân Việt Nam.

Chiến thắng trong chiến tranh cần những con người dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hy sinh. Chiến thắng trong hòa bình cần những con người có tri thức, kỹ năng, kỷ luật, lòng tự trọng, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm xã hội và năng lực hội nhập. Không thể có một đất nước hùng cường nếu thiếu những công dân tử tế. Không thể có một nền kinh tế sáng tạo nếu thiếu những con người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Không thể có một xã hội văn minh nếu thiếu văn hóa ứng xử trong gia đình, nhà trường, công sở, doanh nghiệp, cộng đồng và không gian mạng.

Chương trình nghệ thuật chính luận “Âm vang Tổ quốc” tối 28/4/2026 tại Sân vận động Mỹ Đình tái hiện chiều sâu lịch sử, giá trị văn hóa và khơi gợi niềm tự hào dân tộc. Ảnh: Tuấn Huy

Đó cũng là lý do văn hóa phải được đặt ở vị trí trung tâm trong sự nghiệp phát triển đất nước hôm nay. Văn hóa không chỉ là ký ức, di sản, lễ hội, nghệ thuật, phong tục; văn hóa còn là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh, là hệ điều tiết phát triển, là sức mạnh mềm quốc gia. Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất, thì văn hóa tạo ra ý nghĩa, niềm tin, bản sắc và năng lực gắn kết xã hội. Nếu công nghệ giúp đất nước đi nhanh hơn, thì văn hóa giúp đất nước không lạc hướng. Nếu thể chế mở đường cho nguồn lực, thì văn hóa bảo đảm cho nguồn lực ấy được sử dụng vì con người, vì cộng đồng, vì tương lai bền vững.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nói rất giản dị mà sâu sắc tại Đền Hùng: “Chúng ta tự hào về lịch sử, nhưng tự hào phải đi cùng hành động. Chúng ta yêu nước, nhưng yêu nước phải thể hiện bằng việc làm mỗi ngày”. Yêu nước trong kỷ nguyên mới không chỉ là cảm xúc dâng trào trong những ngày lễ lớn; yêu nước là làm tốt công việc của mình, sống có trách nhiệm hơn, học tập tốt hơn, lao động sáng tạo hơn, ứng xử văn minh hơn, bảo vệ môi trường hơn, tôn trọng pháp luật hơn, giữ gìn bản sắc hơn, góp phần tạo ra những giá trị mới cho cộng đồng và đất nước.

Mỗi thế hệ phải viết tiếp lịch sử bằng phần việc của mình. Thế hệ hôm qua viết nên trang sử toàn thắng bằng máu xương, lòng quả cảm và ý chí thống nhất. Thế hệ hôm nay phải viết tiếp trang sử hòa bình bằng đổi mới, sáng tạo, kỷ cương, văn hóa, nhân ái và khát vọng vươn lên.

Sức mạnh Việt Nam không chỉ nằm ở khả năng vượt qua chiến tranh, mà còn ở khả năng tái thiết, hàn gắn, phát triển và vươn mình sau chiến tranh. Và mọi hành trình phát triển đều phải bắt đầu từ cội nguồn, từ đạo lý, từ hai tiếng “đồng bào”, từ ý thức rằng đất nước này là mái nhà chung của mọi người Việt Nam trong và ngoài nước. Nhìn về tương lai, chúng ta càng có trách nhiệm làm cho mái nhà ấy vững chãi hơn, ấm áp hơn, giàu đẹp hơn, văn minh hơn.

PGS. TS. Bùi Hoài Sơn