Từ mục tiêu 'xã, phường xã hội chủ nghĩa' đến kiến tạo những không gian đáng sống

Một góc nông thôn mới Hà Nội. Ảnh: Tùng Nguyễn.

Kế thừa thành quả nông thôn mới

Sau hơn 15 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, Hà Nội đã khẳng định vị thế của một trong những địa phương đi đầu cả nước với những kết quả cụ thể, thuyết phục.

Ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới Hà Nội cho biết, tính đến thời điểm ngày 1-7-2025, 100% số xã, huyện trước sáp nhập của thành phố đã về đích nông thôn mới.

Hà Nội đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp tỉnh trước 1 năm so với mục tiêu nghị quyết Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVII (nhiệm kỳ 2020-2025) đề ra; được Thủ tướng Chính phủ trao Bằng công nhận vào năm 2024.

Tính đến đầu năm 2026, thu nhập bình quân đầu người dân tính riêng khu vực nông thôn đã đạt hơn 83 triệu đồng/năm. Thành phố không còn hộ nghèo. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao.

Nhưng những thành quả xây dựng nông thôn mới của thành phố, theo ông Ngọ Văn Ngôn, không chỉ nằm ở những con số nổi bật nêu trên, mà đó còn nằm ở việc Hà Nội đã và đang từng bước xây dựng được nên những miền quê đáng sống.

Cùng với quá trình đô thị hóa nhanh chóng, các xã, phường trên địa bàn thành phố cũng có những bước chuyển mình, phù hợp với quy hoạch, bảo đảm vừa gìn giữ được bản sắc nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị văn minh, hiện đại.

Đời sống vật chất, tinh thần của người dân Hà Nội không ngừng được nâng cao. Ảnh: Tùng Nguyễn.

Mặc dù vậy, nông thôn Hà Nội vẫn còn đó nhiều vấn đề cần tiếp tục được quan tâm. Nổi cộm là bài toán về tổ chức không gian phát triển; nỗi lo ô nhiễm môi trường, nhất là ở một số làng nghề; sự biến đổi trong đời sống văn hóa làng, xã…

Những khó khăn, thách thức nêu trên vừa là rào cản, vừa là động lực để Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội được xây dựng và triển khai, hướng tới kiến tạo những không gian đáng sống, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.

Việc thành phố lựa chọn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm để triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa cũng được đánh giá là rất phù hợp. Đây là hai xã thuộc huyện Đông Anh trước đây - nơi vẫn luôn được xem là một trong những “điểm sáng” về xây dựng nông thôn mới của Hà Nội.

Hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm có sự đan xen giữa phát triển đô thị và hiện vẫn giữ được nhiều đặc trưng, những nét văn hóa làng, xã truyền thống. Cũng bởi vậy, việc thí điểm thành công xã, phường xã hội chủ nghĩa tại hai địa phương này sẽ có ý nghĩa lan tỏa rất lớn đến các xã, phường khác trên địa bàn Thủ đô.

Tạo sự đồng thuận xã hội

Việc thông qua Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội là mục tiêu chính trị rất lớn của thành phố Hà Nội, khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong xây dựng các mô hình quản trị mới.

Cụ thể hóa Đề án trên, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa. Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cũng đã ký Quyết định số 3489/QĐ-UBND về việc ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn Hà Nội.

Xã Phúc Thịnh được thành phố Hà Nội lựa chọn thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa. Ảnh: CTV.

Trước đó, ngày 26-6-22026, Ban Thường vụ Thành ủy cũng đã ban hành Chương trình số 14-CTr/TU về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 219-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2045.

Đây là những cơ sở pháp lý, tiền đề quan trọng để cụ thể hóa định hướng phát triển xã, phường xã hội chủ nghĩa, hướng đến mục tiêu kiến tạo những không gian đáng sống, xanh, sạch, đẹp, an toàn, văn minh, hiện đại; từ đó tiếp tục nâng cao hơn nữa chất lượng cuộc sống cho người dân.

Để kiến tạo nên những không gian sống xanh, an toàn và bền vững, thành phố định hướng chuyển từ quản lý môi trường theo xử lý hậu quả sang tổ chức môi trường sống ngay từ không gian phát triển, gắn quy hoạch đất đai, hạ tầng, dân cư với yêu cầu xanh, sạch, an toàn và thích ứng.

Các giải pháp của Hà Nội thời gian tới cũng sẽ hướng đến tổ chức lại không gian xã, phường theo hướng tăng mật độ không gian xanh, hạ tầng xanh và các khu chức năng thân thiện môi trường, bảo đảm người dân tiếp cận thuận tiện với môi trường sống chất lượng.

Sự vào cuộc chủ động của thành phố trong triển khai Đề án được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng và phát triển mô hình “làng trong phố, phố trong làng”, phát huy giá trị di sản, cải thiện môi trường sống xanh, thông minh, thúc đẩy lối sống xanh và phát triển bền vững Thủ đô.

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận xã hội, nhất là về những lợi ích và tính ưu việt của mô hình. Điều đó đặt ra yêu cầu cần tăng cường công khai, minh bạch thông tin; khuyến khích người dân tham gia góp ý, phản biện trong quá trình thực hiện Đề án.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng khẳng định, sự đồng thuận của người dân là chìa khóa then chốt cho việc thực hiện các xã, phường xã hội chủ nghĩa của thành phố Hà Nội. Đồng thời, mong muốn người dân các địa phương đồng hành với Đảng bộ, chính quyền địa phương thực hiện hiệu quả mục tiêu Đề án đặt ra.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cũng đề nghị UBND thành phố tiếp tục hướng dẫn các xã, phường căn cứ vào bộ tiêu chí để rà soát, xác định những nội dung phù hợp triển khai ngay tại địa phương mình trên cơ sở cách làm sáng tạo, mô hình hiệu quả; qua đó góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển Thủ đô và đất nước.

Xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” hướng tới phát triển hài hòa, đồng bộ giữa kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường, bảo đảm sự cân bằng giữa tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, giữa phát triển vật chất với nâng cao đời sống tinh thần, giữa khai thác nguồn lực với bảo vệ môi trường. Trong đó, văn hóa và con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh, “hệ điều tiết” của quá trình phát triển; môi trường sống xanh, sạch, an toàn và văn minh sinh thái là một cấu phần thiết yếu của chất lượng sống.
Quan điểm mục tiêu tại “Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Trọng Tùng