Từ lời Bác dạy đến trách nhiệm người nghệ sĩ

Các nghệ sĩ Đoàn Nghệ thuật tỉnh hăng say luyện tập, chuẩn bị các tiết mục biểu diễn phục vụ công chúng.

Gìn giữ những thanh âm quê hương

Ngoài những buổi biểu diễn trên sân khấu, từ sáng sớm, phòng luyện thanh của Đoàn Nghệ thuật tỉnh Điện Biên đã sáng đèn, ngân lên những giai điệu quen thuộc. Bên cây đàn piano, Nghệ sĩ Ưu tú Huy Thông, Trưởng phòng Nghệ thuật, vừa đệm nhạc vừa thị phạm cho các ca sĩ cách xử lý từng câu hát; thời điểm cần nhả chữ, đoạn cần tiết chế, lúc cần đẩy cảm xúc đều được anh hướng dẫn tỉ mỉ, tận tâm. Là người anh cả của Đội ca, kinh nghiệm tích lũy sau hơn 30 năm làm nghề được anh truyền lại cho các ca sĩ trẻ qua từng giờ luyện tập.

Năm 1995, sau khi tốt nghiệp Trường Trung cấp Nghệ thuật tỉnh Thái Bình, Huy Thông về cộng tác với Đoàn Nghệ thuật tỉnh Điện Biên và gắn bó với đơn vị từ đó đến nay. Hơn 30 năm làm nghề cũng là hành trình anh tìm kiếm những thanh âm riêng cho mảnh đất cực Tây Tổ quốc. Hàng trăm ca khúc mang âm hưởng dân gian được viết từ tình yêu với quê hương, con người và đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc Điện Biên. “Về miền hoa ban” là một trong những sáng tác tiêu biểu của anh. Mỗi mùa hoa ban nở, giai điệu ấy lại vang lên, gợi nhắc về một Điện Biên giàu bản sắc qua những thanh âm mộc mạc, gần gũi.

Với nhạc sĩ Huy Thông, để viết về Điện Biên, người nghệ sĩ trước hết phải tìm hiểu đời sống, lắng nghe những câu chuyện văn hóa và hiểu nguồn cội của chất liệu mình sử dụng. Từ những làn điệu dân ca, phong tục, tập quán, phong cảnh thiên nhiên đến con người, mỗi chất liệu đều cần được chắt lọc bằng sự trân trọng. Bởi vậy, những giá trị văn hóa trong sáng tác của anh không dừng ở việc làm nên màu sắc cho tác phẩm, mà được nâng niu, chuyển tải bằng sự hiểu biết và trách nhiệm. Chính sự trung thực với chất liệu văn hóa giúp những ca khúc của Huy Thông giữ được vẻ mộc mạc, dịu dàng, đằm thắm.

Nhạc sĩ, NSƯT Huy Thông: Chúng tôi là những "chiến sĩ trên mặt trận văn hóa", trước hết phải trung thực với công việc của mình.

Nhạc sĩ, NSƯT Huy Thông chia sẻ: “Chúng tôi là những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, trước hết phải trung thực với công việc của mình. Với người làm nghệ thuật, sự trung thực là không chạy theo cái dễ dãi, không làm sai lệch những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Tôi luôn tự nhắc mình phải biết chắt lọc, gìn giữ, nâng niu những gì thuộc về văn hóa truyền thống. Muốn làm được điều đó thì phải chịu khó đi, chịu khó nghe, chịu khó tìm hiểu đời sống của đồng bào, rồi từ những điều mình hiểu mới có thể sáng tạo thành tác phẩm”.

Học Bác ở tinh thần học nữa, học mãi

Với biên đạo múa Quàng Thị Quỳnh Anh, tình yêu văn hóa dân gian được nuôi dưỡng từ chính quê hương Điện Biên. Là người con dân tộc Thái, từ nhỏ chị đã được sống trong không gian văn hóa của cộng đồng, nơi những điệu xòe, tiếng pí và các làn điệu dân vũ gắn bó với đời sống thường nhật. Những trải nghiệm ấy trở thành vốn sống, để khi làm công tác biên đạo tại Đoàn Nghệ thuật tỉnh, chị có thêm nền tảng đưa chất liệu văn hóa truyền thống vào các chương trình nghệ thuật.

Trước mỗi chương trình, chị dành thời gian tìm hiểu chất liệu văn hóa, chắt lọc những nét đặc trưng để chuyển tải vào ngôn ngữ múa phù hợp với sân khấu. Từ trang phục, âm nhạc, động tác đến đội hình đều được cân nhắc kỹ. Có những động tác phải chỉnh sửa nhiều lần cho đúng ý nghĩa văn hóa truyền thống. Khi đó, mỗi động tác, cử chỉ mới có thể chuyển tải được giá trị văn hóa đến với công chúng. Để làm nghề tốt hơn, chị dành nhiều thời gian tự bồi đắp kiến thức thông qua việc quan sát đời sống, gặp gỡ và lắng nghe các nghệ nhân, những người am hiểu văn hóa trước khi đưa chất liệu lên sân khấu. Trong nhịp sống hiện đại, công nghệ phát triển, người nghệ sĩ có nhiều cơ hội tìm tòi những cách thể hiện mới, nhưng sự sáng tạo cần bắt đầu từ hiểu biết và sự tôn trọng những giá trị truyền thống.

Biên đạo múa Quỳnh Anh chia sẻ: “Tôi học ở Bác tinh thần học nữa, học mãi. Với người làm nghệ thuật, càng làm nghề càng thấy mình còn nhiều điều phải học. Trong nhịp sống hiện đại, công nghệ phát triển, người nghệ sĩ có nhiều cơ hội tìm tòi những cách thể hiện mới, nhưng sự sáng tạo cần bắt đầu từ hiểu biết và sự tôn trọng những giá trị truyền thống. Tôi nghĩ, học Bác là học cách luôn tự hoàn thiện mình, để thực hiện và làm tốt hơn công việc được giao. và có trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà mình đang góp phần truyền lại”.

Giao rõ người, rõ việc, rõ tiến độ

Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, Đoàn Nghệ thuật tỉnh Điện Biên có 67 cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên, thực hiện nhiệm vụ tổ chức các chương trình biểu diễn nghệ thuật ca múa nhạc chuyên nghiệp, phục vụ đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân.

Thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới", Đoàn Nghệ thuật tỉnh đã cụ thể hóa từ những việc làm trong công việc hằng ngày. Mỗi chương trình đều xác định rõ nội dung, yêu cầu, tiến độ và phân công trách nhiệm đến từng bộ phận, cá nhân. Trong quá trình thực hiện, người phụ trách thường xuyên theo dõi, kiểm tra; những phần việc chưa đạt yêu cầu được góp ý, điều chỉnh, hoàn thiện trước khi đưa lên sân khấu. Với các tiết mục sử dụng chất liệu văn hóa truyền thống, việc tìm hiểu nguồn gốc, đặc trưng văn hóa được thực hiện ngay từ khâu xây dựng chương trình, nhằm bảo đảm sự chính xác và phù hợp trong thể hiện.

Trưởng đoàn Nghệ thuật tỉnh Điện Biên, nhạc sĩ Phạm Mạnh Cường cho hay: “Bác Hồ từng căn dặn “Nghệ thuật chân chính cốt là để phục vụ Nhân dân”, nên chúng tôi quan tâm nhất là sản phẩm cuối cùng có đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và phục vụ tốt Nhân dân hay không! Từng bộ phận, từng cá nhân phải xác định rõ nhiệm vụ của mình, thời gian hoàn thành và chất lượng cụ thể. Trong quá trình thực hiện, người phụ trách phải theo sát, có vấn đề thì trao đổi, chưa đạt thì làm lại. Khi cán bộ, nghệ sĩ làm việc có trách nhiệm, chủ động và tạo ra kết quả cụ thể, thì khi đó, việc thực hành theo Bác mới thực sự đi vào công việc”.

Nhạc sĩ Phạm Mạnh Cường (áo trắng): Từng bộ phận, từng cá nhân phải xác định rõ nhiệm vụ của mình, thời gian hoàn thành và chất lượng cụ thể.

Từ phòng luyện thanh, phòng tập múa đến sân khấu biểu diễn, tinh thần “chiến sĩ trên mặt trận văn hóa” được các thế hệ nghệ sĩ Đoàn Nghệ thuật tỉnh Điện Biên thể hiện bằng những công việc cụ thể. Người nghệ sĩ trau dồi nghề nghiệp, người biên đạo tìm hiểu văn hóa để sáng tạo, người quản lý cụ thể hóa nhiệm vụ bằng cách giao việc, kiểm tra và đánh giá kết quả. Học Bác từ công việc, thực hành theo Bác bằng trách nhiệm với nghề, những người làm nghệ thuật ở Điện Biên đang góp phần đưa câu hát, điệu múa mang bản sắc quê hương đến gần hơn với công chúng; đồng thời gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp qua từng chương trình nghệ thuật.

Bài, ảnh: Bùi Quang