Từ công lý đến hành động

Công nhân làm việc tại Công ty TNHH Wooin Vina (Khu công nghiệp Tháp - Hồng - Kỷ, huyện Diễn Châu, Nghệ An). Ảnh minh họa: Xuân Tiến/TTXVN

Trên phạm vi toàn cầu, phụ nữ hiện chỉ được hưởng khoảng 64% các quyền pháp lý so với nam giới. Gần một nửa số quốc gia vẫn tồn tại những hạn chế pháp lý cản trở phụ nữ làm các công việc tương tự nam giới. Khoảng 2,7 tỷ phụ nữ trên thế giới vẫn gặp khó khăn về mặt pháp lý trong việc lựa chọn nghề nghiệp như nam giới.

Bạo lực đối với phụ nữ tiếp tục là vấn đề nghiêm trọng khi khoảng 30% phụ nữ trên thế giới từng trải qua bạo lực thể chất hoặc bạo lực tình dục. Đáng chú ý, 47 quốc gia vẫn chưa có chế tài xử phạt hành vi cưỡng hiếp trong hôn nhân, trong khi 45 quốc gia chưa có luật cụ thể chống bạo lực gia đình. Gần 75% quốc gia vẫn thiếu các quy định pháp lý đầy đủ nhằm ngăn chặn nạn tảo hôn, khiến nhiều phụ nữ và trẻ em gái tiếp tục đối mặt với sự phân biệt đối xử trên nhiều phương diện. Trong nhiều lĩnh vực của đời sống – từ việc làm, quyền sở hữu tài sản đến an toàn cá nhân và tự do đi lại – hệ thống pháp luật tại nhiều quốc gia vẫn tồn tại những quy định hoặc cách thức thực thi bất lợi đối với phụ nữ

Nếu tiến bộ trong bình đẳng giới tiếp tục diễn ra với tốc độ hiện nay, thế giới có thể phải mất tới 286 năm nữa mới xóa bỏ hoàn toàn khoảng cách bảo vệ pháp lý giữa nam và nữ. Con số này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải thúc đẩy những hành động mạnh mẽ và bền vững hơn nhằm dỡ bỏ các quy định mang tính phân biệt đối xử, đồng thời bảo đảm hệ thống tư pháp hoạt động hiệu quả và công bằng hơn đối với phụ nữ.

Bất bình đẳng giới cũng thể hiện rõ trong đời sống kinh tế – xã hội. Theo Ngân hàng Thế giới, chỉ khoảng 50% phụ nữ trong độ tuổi lao động tham gia lực lượng lao động toàn cầu, trong khi tỷ lệ này ở nam giới gần 75%. Khoảng cách thu nhập vẫn tồn tại khi trung bình phụ nữ chỉ nhận được khoảng 77% mức lương của nam giới cho công việc tương đương.

Ngoài ra, phụ nữ còn gánh vác phần lớn công việc chăm sóc gia đình không được trả lương. Trung bình mỗi ngày họ dành thêm khoảng 2,4 giờ cho các công việc như chăm sóc con cái, người thân và việc nhà so với nam giới. Gánh nặng này khiến nhiều phụ nữ gặp khó khăn trong việc tham gia đầy đủ vào thị trường lao động và các hoạt động xã hội.

Trong lĩnh vực chính trị, phụ nữ hiện chỉ chiếm khoảng 27% số ghế trong các quốc hội trên thế giới. Điều đó cho thấy tiếng nói của phụ nữ trong quá trình hoạch định chính sách vẫn còn hạn chế, dù họ chiếm một nửa dân số toàn cầu.

Trong bối cảnh xung đột và căng thẳng chính trị đang làm suy yếu nền pháp quyền ở nhiều nơi trên thế giới, ý nghĩa của Ngày Quốc tế Phụ nữ càng trở nên sâu sắc. Năm nay, Liên hợp quốc (LHQ) lựa chọn chủ đề “Quyền – Công lý – Hành động cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái”, nhấn mạnh rằng việc bảo vệ quyền của phụ nữ không chỉ dừng lại ở việc ban hành luật pháp mà còn phải bảo đảm những quyền đó được thực thi trong thực tế.

Chiến dịch của LHQ năm nay hướng tới việc vượt ra ngoài “quyền trên giấy tờ”, bảo đảm luật pháp được áp dụng hiệu quả và mang lại sự bảo vệ cụ thể cho phụ nữ và trẻ em gái.

Các chuyên gia cho rằng bảo đảm tiếp cận công lý cho phụ nữ là yếu tố then chốt để đạt được bình đẳng giới và phát triển bền vững. Công lý cho phụ nữ không chỉ dừng lại ở việc xử lý các hành vi vi phạm mà còn phải tạo ra những thay đổi mang tính chuyển hóa, giúp phụ nữ tham gia đầy đủ hơn vào đời sống xã hội và được bảo vệ các quyền con người của mình.

Trong Chương trình nghị sự Phát triển bền vững đến năm 2030 của LHQ, các Mục tiêu phát triển bền vững số 5 về bình đẳng giới và số 16 về hòa bình, công lý và thể chế mạnh mẽ đều đặt trọng tâm vào việc bảo đảm pháp quyền và tiếp cận công lý cho mọi người, trong đó có phụ nữ và trẻ em gái.

Tăng cường nguồn lực cho hệ thống bảo vệ quyền của phụ nữ không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân phụ nữ mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội. Khi phụ nữ được tiếp cận bình đẳng với hệ thống pháp lý, giáo dục và cơ hội kinh tế, họ có thể đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng và sự ổn định xã hội. Ông Indermit Gill, Nhà kinh tế trưởng của Nhóm Ngân hàng Thế giới, nhận định: “Phụ nữ có sức mạnh thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu đang trì trệ. Thu hẹp khoảng cách giới có thể giúp tăng GDP toàn cầu hơn 20%, tương đương với việc tăng gấp đôi tốc độ tăng trưởng trong thập niên tới”.

Đối với Việt Nam, thúc đẩy bình đẳng giới và bảo vệ quyền của phụ nữ luôn được xác định là một mục tiêu quan trọng trong quá trình phát triển. Hệ thống pháp luật đã từng bước được hoàn thiện với nhiều văn bản như Luật Bình đẳng giới, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, các chiến lược quốc gia về bình đẳng giới, cùng nhiều chính sách mới đã được ban hành nhằm mở rộng cơ hội và trao quyền cho phụ nữ.

Với việc triển khai Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021–2030, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động duy trì khoảng 63%, thuộc nhóm cao trong khu vực. Tại Quốc hội khóa XV (2021–2026), tỷ lệ đại biểu nữ đạt trên 30%, nằm trong nhóm cao ở Đông Nam Á.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng vẫn còn những thách thức cần tiếp tục giải quyết như khoảng cách thu nhập, áp lực cân bằng giữa công việc và gia đình, hay tình trạng bạo lực trên cơ sở giới. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức xã hội, tăng cường hỗ trợ pháp lý cho phụ nữ và thúc đẩy sự tham gia của nam giới trong các nỗ lực bình đẳng giới vẫn là những yếu tố quan trọng. Những vấn đề này cũng sẽ là trọng tâm thảo luận tại hội nghị thường niên của Ủy ban Địa vị phụ nữ của LHQ, dự kiến diễn ra tại trụ sở LHQ ở New York (Mỹ) từ ngày 9–19/3.

Có thể thấy, Ngày Quốc tế Phụ nữ không chỉ là dịp để nhìn lại những tiến bộ đã đạt được trong việc thúc đẩy quyền và địa vị của phụ nữ, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp tục hành động nhằm bảo đảm các quyền của phụ nữ và trẻ em gái được thực thi đầy đủ trong đời sống. Như Tổng Thư ký LHQ António Guterres nhấn mạnh: “Khi chúng ta không bình đẳng trước pháp luật, chúng ta hoàn toàn không bình đẳng”. Đưa công lý trở thành hiện thực cho phụ nữ và trẻ em gái vì thế không chỉ là mục tiêu của riêng một quốc gia, mà là trách nhiệm chung của toàn thế giới hướng tới một xã hội công bằng, bao trùm và phát triển bền vững.

Phan An (TTXVN)