Truyền nhân Trương Vô Kỵ: Thiên hạ vô địch nhưng kết cục bi thảm

Trong thế giới võ hiệp của Kim Dung, có những nhân vật khiến người đọc tiếc nuối không phải vì họ có một kết thúc bi thương, mà bởi câu chuyện về họ dường như vẫn còn bỏ ngỏ. Trương Vô Kỵ trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký là một trường hợp như vậy.

So với những nhân vật như Tiêu Phong hay Quách Tĩnh, hành trình của Trương Vô Kỵ không có một cái kết thật sự rõ ràng. Kim Dung từng viết trong phần hậu ký của Ỷ Thiên Đồ Long Ký rằng Trương Vô Kỵ cuối cùng không xác định rõ người sẽ kết hôn. Ông để ngỏ nhiều khả năng cho tương lai của nhân vật, từ việc cùng Triệu Mẫn đến Mông Cổ, sang Ba Tư tìm Tiểu Chiêu, trở lại Trung Nguyên vì Minh giáo hay thậm chí gặp lại Ân Ly.

Trương Vô Kỵ từng truyền lại bí kíp và tư tưởng võ học cho những người kế tục Minh giáo. Ảnh: Sohu

Điều đó có nghĩa, việc Trương Vô Kỵ cùng Triệu Mẫn lui về Mông Cổ không nhất thiết là dấu chấm hết tuyệt đối cho cuộc đời nhân vật. Nếu ông đã rời khỏi giang hồ, câu chuyện về những người kế thừa sự nghiệp của Trương Vô Kỵ lại trở thành một hướng thú vị để khám phá.

Ở cuối nguyên tác, Trương Vô Kỵ giao việc Minh giáo cho Dương Tiêu, Phạm Dao và Bành Oánh Ngọc tạm thời quản lý trước khi cùng Triệu Mẫn rời Trung Nguyên. Xét về sự truyền thừa trong Minh giáo, những nhân vật này đều có thể được xem là người kế tiếp Trương Vô Kỵ.

Tuy nhiên, nếu nói về một nhân vật thực sự tiếp nhận di sản quan trọng từ Trương Vô Kỵ và sau đó tạo dựng sự nghiệp lớn, cái tên đáng chú ý nhất lại là Từ Đạt.

Trương Vô Kỵ trao Võ Mục Di Thư cho Từ Đạt

Từ Đạt là nhân vật có vai trò quan trọng trong giai đoạn cuối của Ỷ Thiên Đồ Long Ký. Ảnh: Sohu

Từ Đạt vốn là một nhân vật có nguyên mẫu lịch sử. Giống với cách xây dựng nhiều nhân vật dựa trên người thật, Kim Dung giữ lại phần lớn số phận lịch sử của Từ Đạt nhưng bổ sung thêm màu sắc võ hiệp, qua đó đưa ông trở thành một mắt xích quan trọng trong giai đoạn cuối của Ỷ Thiên Đồ Long Ký.

Trong nguyên tác, Trương Vô Kỵ đã trao Võ Mục Di Thư cho Từ Đạt. Đây chính là binh thư nổi tiếng được giấu trong Đồ Long đao, vốn được nhiều thế lực trong giang hồ tìm cách tranh đoạt.

Trương Vô Kỵ tin rằng Từ Đạt có thể sử dụng binh thư để giúp thiên hạ thoát khỏi cảnh chiến loạn. Ông cũng nhắc người bạn của mình rằng sức mạnh quân sự dù lớn đến đâu vẫn không thể trở thành lý do để một người lạm quyền, bởi khi quyền lực biến thành bạo lực, sẽ luôn có người đứng lên chống lại kẻ cai trị tàn bạo.

Điều thú vị là Võ Mục Di Thư từng khiến nhiều cao thủ phải tranh giành cuối cùng lại rơi vào tay Từ Đạt, một nhân vật không xuất hiện quá nhiều trong tiểu thuyết.

Sau đó, những gì xảy ra với Từ Đạt gần như đi theo dòng lịch sử. Ông trở thành một trong những danh tướng quan trọng giúp Chu Nguyên Chương gây dựng nhà Minh.

Từ Đạt có thể xem là người mạnh nhất thời hậu Ỷ Thiên ? 

Sau khi được trao Võ Mục Di Thư, Từ Đạt trở thành một trong những nhân vật quan trọng của thời hậu Ỷ Thiên. Ảnh: Sohu

Nếu xét trên phương diện võ công thuần túy, Từ Đạt không phải cao thủ được Kim Dung mô tả với những tuyệt kỹ như Trương Vô Kỵ, Trương Tam Phong hay Trương Vô Kỵ.

Nhưng nếu đặt nhân vật trong bối cảnh hậu Ỷ Thiên Đồ Long Ký, vị thế của Từ Đạt lại đặc biệt đáng chú ý. Ông tiếp nhận Võ Mục Di Thư từ Trương Vô Kỵ, sau đó trở thành một danh tướng góp phần quyết định cục diện thiên hạ. Vì vậy, nếu gọi Từ Đạt là một trong những người kế thừa quan trọng nhất của Trương Vô Kỵ thì có lẽ chính xác hơn việc xem ông là “đệ tử võ công”.

Điểm thú vị nằm ở chỗ Trương Vô Kỵ từng sở hữu Cửu Dương Thần Công, Càn Khôn Đại Na Di và nhiều tuyệt kỹ khác, nhưng người tiếp nhận một phần di sản quan trọng của ông lại không đi theo con đường võ lâm mà bước vào cuộc chiến tranh giành thiên hạ.

Từ Đạt còn có một cuộc đời đáng chú ý hơn Trương Vô Kỵ

Nếu nhìn vào nguyên mẫu lịch sử, cuộc đời Từ Đạt thậm chí còn có nhiều điểm khiến người ta phải chú ý. Trong tiểu thuyết, Trương Vô Kỵ vướng vào mối quan hệ tình cảm phức tạp với Tiểu Chiêu, Ân Ly, Chu Chỉ Nhược và Triệu Mẫn. Cuối cùng, sau rất nhiều lựa chọn và giằng co, người ở bên anh được xác định là Triệu Mẫn.

Từ Đạt thì lại có một cuộc sống gia đình khác hẳn. Theo các ghi chép lịch sử được nhắc đến trong nguồn tư liệu này, ông có người vợ đầu là Trương thị, sau đó là Tạ thị, cùng hai người thiếp là Tôn thị và Giả thị. Nếu chỉ xét về phương diện gia đình, ông từng có một cuộc sống được xem là khá viên mãn.

Tuy nhiên, địa vị càng cao cũng đồng nghĩa với việc nguy hiểm càng lớn. Từ một người nhận binh thư từ Trương Vô Kỵ, Từ Đạt trở thành công thần khai quốc của nhà Minh và nắm giữ vị trí mà không phải ai cũng có thể lay chuyển. Nhưng giống nhiều công thần từng góp sức dựng nên một triều đại, kết cục của ông lại không hoàn toàn đẹp đẽ.

Cái chết của Từ Đạt trong lịch sử đến nay vẫn tồn tại nhiều cách lý giải. Có những truyền thuyết cho rằng ông bị Chu Nguyên Chương nghi kỵ, nhưng những câu chuyện này không phải đều có căn cứ lịch sử chắc chắn.

Dẫu vậy, trong thế giới Kim Dung, sự liên kết giữa Trương Vô Kỵ và Từ Đạt vẫn là một chi tiết thú vị. Một người là giáo chủ Minh giáo sở hữu võ công tuyệt thế nhưng lựa chọn rời khỏi giang hồ; người còn lại tiếp nhận Võ Mục Di Thư và bước vào con đường chinh chiến, cuối cùng trở thành danh tướng khai quốc.

Có lẽ đây cũng là một trong những cách thú vị nhất để nhìn lại Ỷ Thiên Đồ Long Ký: di sản của Trương Vô Kỵ không nhất thiết phải được tiếp nối bởi một cao thủ võ lâm. Nó có thể được trao cho một người dùng trí lược và binh pháp để thay đổi cả thời cuộc.

Khánh Tường