Trưởng thành cùng lực lượng

Trong những năm qua, cùng với sự trưởng thành của đội ngũ, văn học nghệ thuật của lực lượng Công an nhân dân (CAND) gồm có các bộ phận chính như Văn học, Điện ảnh, Sân khấu, Âm nhạc đã trở thành dòng chảy rõ nét, bền bỉ phản ánh chân thực công cuộc chiến đấu, xây dựng và trưởng thành của lực lượng CAND; là vũ khí sắc bén để đấu tranh chống lại cái xấu, cái ác; phản ánh những cống hiến, hy sinh của người chiến sĩ Công an trên mặt trận bảo vệ an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống, góp phần xây dựng lực lượng CAND ngày càng vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời là “cầu nối” quan trọng giữa lực lượng Công an với quần chúng nhân dân.

Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục truyền thông CAND và nhà thơ Nguyễn Bình Phương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam (giữa) cùng các tác giả được vinh danh trong cuộc thi viết về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống lần thứ V.

Có thể nói, văn học nghệ thuật CAND từ những buổi đầu sơ khai đã bám sát quá trình xây dựng và trưởng thành của lực lượng CAND, từ công cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước và bảo vệ an ninh Tổ quốc. Với truyện vừa “Chiếc vali trên tàu Amyot D’inville” của nhà văn Nguyễn Đình Lạp và ký sự “Thủ phạm vụ án Ôn Như Hầu” của nhà văn Lê Tri Kỷ ra đời năm 1960 đã trở thành những viên gạch đầu tiên của ngôi nhà văn học nghệ thuật về lực lượng công an sau này. Trong đó, văn học luôn là bộ môn nghệ thuật đi đầu, là “nghệ thuật gốc” để các bộ môn khác như sân khấu, điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật cùng phát triển và tỏa sáng.

Để có được thành tựu văn học nghệ thuật trong CAND ngay từ những năm đất nước còn chiến tranh chia cắt đầy khó khăn, phải nói đến vai trò đặt nền móng quan trọng của cố Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn - người anh cả của lực lượng CAND - để có được bề dày, sự vững chãi và những thành tựu đáng kể như ngày hôm nay. Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với tầm nhìn xa trông rộng đã có sự quan tâm đặc biệt, với những chỉ đạo quan trọng có tính chất “mở đường” cho văn học nghệ thuật CAND có điều kiện phát triển. Từ năm 1966, Bộ Công an đã đầu tư thực hiện bộ phim điện ảnh đầu tiên về lực lượng an ninh và đã gây được tiếng vang lớn, đó là “Cuộc chiến đấu vẫn còn tiếp diễn” (Kịch bản: Nguyễn Doãn Quế - Đạo diễn: Nguyễn Khắc Lợi). Bộ phim đã được đích thân Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn sửa, duyệt kịch bản văn học và kịch bản phân cảnh, chỉ đạo tuyển chọn diễn viên, chỉ đạo các cán bộ nghiệp vụ cố vấn cho phim, dự ra mắt phim… Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn là người trực tiếp đổi tên cho phim từ “Tiếng pháo đêm giao thừa” thành “Cuộc chiến đấu vẫn còn tiếp diễn”, là người đặt tên cho phim “Tội và tình” và “Không nơi ẩn nấp”. Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn cũng là người ký quyết định số 370-CA/QĐ ngày 14/3/1970 thành lập Điện ảnh CAND, mở ra một chặng đường mới cho điện ảnh CAND và cũng là người “mở đường” cho phương thức làm phim mới là phối hợp giữa điện ảnh cơ sở và điện ảnh Nhà nước.

Đến năm 1972, Bộ Công an đã quyết định thành lập Phòng Sáng tác văn nghệ, trực thuộc Cục Tuyên huấn (nay là Cục Công tác Chính trị, Bộ Công an) do nhà văn Lê Tri Kỷ là Quyền trưởng phòng, đồng thời điều động một số cây viết sôi nổi lúc bấy giờ về bộ phận này như: Văn Phan, Ngôn Vĩnh, Tôn Ái Nhân, Thu Trang, Phùng Thiên Tân... Sau đó, với sự ra đời của NXB Công an nhân dân (10/2/1981) và Đoàn Kịch nói Công an nhân dân (27/4/1982), gương mặt của văn học nghệ thuật CAND đã hiện lên rõ nét và tương đối đầy đủ những thế mạnh cần thiết để tạo nên dấu ấn đặc biệt, riêng có của mình. Trong đó, lĩnh vực văn học đã thể hiện, khẳng định được thế mạnh và sứ mệnh đặc biệt, có sức lan tỏa rộng rãi và lâu bền.

Theo thống kê sơ bộ, từ khi hình thành đến nay, riêng lĩnh vực văn học đã có khoảng 1.000 tác phẩm của trên 100 nhà văn trong và ngoài lực lượng công an được in ấn, phổ biến. Nhiều tác phẩm đã khắc họa thành công những hình tượng các anh hùng liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp như Nguyễn Thị Lợi, Võ Thị Sáu, Bùi Thị Cúc, Trần Thành Ngọ… như “Câu lạc bộ chính khách” của Lê Tri Kỷ, “Tiếng nổ trên chiến hạm Amyot D’inville” của Văn Phan, “Võ Thị Sáu con người và huyền thoại” của Nguyễn Đình Thống, “Tình đất đỏ” của Lê Văn Thiện…

Thời kỳ chống Mỹ cứu nước và xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc đã xuất hiện nhiều tác phẩm phản ánh chân thực chiến công của lực lượng công an trong chống gián điệp, biệt kích, bảo vệ an toàn hậu phương miền Bắc, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước như: “Bên kia cổng trời”, “Fulro” của nhà văn Ngôn Vĩnh, “Yêu tinh” của Hồ Phương, “Mật danh AZ” của Phạm Thanh Khương, “CM12 - Phía sau kế hoạch phản gián” của Nguyễn Khắc Đức…

Qua các tác phẩm văn học nghệ thuật về đề tài lực lượng công an từ khi mới ra đời đến nay, bạn đọc, khán giả và người dân cả nước thấu hiểu, chia sẻ được phần nào những khó khăn vất vả, hy sinh và những chiến công oanh liệt của lực lượng CAND trong suốt chiều dài lịch sử 81 năm xây dựng và trưởng thành, đồng hành cùng đất nước. Từ đó, lan tỏa tình cảm, sự tin yêu, giúp đỡ, đồng hành để lực lượng Công an hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ được Đảng và nhân dân giao phó.

Cảnh trong vở “Người thứ 3” của Nhà hát kịch CAND.

Nhóm Phóng viên