Trưởng ban Tổ chức Trung ương đề nghị liên thông dữ liệu để ngăn 'doanh nghiệp ma', chống thất thu thuế

Chiều 17/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Nhiều đại biểu đánh giá việc sửa đổi toàn diện luật vào thời điểm này là cần thiết, song cho rằng các chính sách hỗ trợ phải xuất phát từ những khó khăn thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt là vấn đề tiếp cận vốn và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Cần liên thông dữ liệu để minh bạch hoạt động doanh nghiệp

Phát biểu tại phiên thảo luận, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc bày tỏ băn khoăn về mục tiêu đến năm 2030, cả nước có 2 triệu DNNVV và đến năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp, trong khi số doanh nghiệp hiện nay mới hơn 1 triệu.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, số liệu về tình hình hoạt động của doanh nghiệp cũng đặt ra nhiều vấn đề cần suy ngẫm. Trong 9 tháng năm 2026, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới 172.000, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới là 149.000.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc. Ảnh: Quốc hội.

Từ thực tế này, ông đề nghị rà soát dự thảo Luật Phát triển DNNVV với hệ thống pháp luật chuyên ngành để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất. Đồng thời, cần quy định rõ nguyên tắc sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ, bảo đảm nguồn lực này phục vụ hoạt động nghiên cứu, đổi mới và phát triển doanh nghiệp, thay vì dùng để trả lương hoặc chi trả các khoản quản lý thường xuyên.

Một vấn đề khác được Trưởng ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh là tăng cường kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa cơ quan quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Theo ông, minh bạch hóa thông tin thông qua dữ liệu liên thông sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời ngăn chặn tình trạng lập “doanh nghiệp ma” để mua bán hóa đơn, chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng và trục lợi các chính sách ưu đãi.

Việc hoàn thiện cơ chế quản lý dữ liệu cũng có ý nghĩa trong việc kiểm soát quá trình tiếp cận và thụ hưởng chính sách hỗ trợ, bảo đảm nguồn lực của Nhà nước được sử dụng đúng đối tượng, đúng mục đích.

Gỡ điểm nghẽn vốn, hoàn thiện chính sách hỗ trợ

Bên cạnh yêu cầu minh bạch dữ liệu, vấn đề tiếp cận vốn của DNNVV nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu. Ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết, khu vực này chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức mới đạt khoảng 10-20%.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, đoàn Quảng Trị, cũng dẫn báo cáo thẩm tra cho thấy khó khăn lớn của doanh nghiệp hiện nay là tiếp cận vốn vay do thiếu tài sản bảo đảm.

Theo ông Vũ, pháp luật hiện hành đã thiết kế ba công cụ hỗ trợ trực tiếp gồm bảo lãnh tín dụng thông qua Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV; cho vay, tài trợ thông qua Quỹ Phát triển DNNVV; và cấp bù lãi suất cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo luật không còn quy định cụ thể ba công cụ này mà chủ yếu đưa ra các nguyên tắc mang tính định hướng như Nhà nước có chính sách hoặc khuyến khích thực hiện.

Dù thừa nhận hoạt động của các quỹ thời gian qua còn hạn chế, ông Vũ cho rằng cần hoàn thiện cơ chế vận hành thay vì loại bỏ các công cụ chia sẻ rủi ro tín dụng. Ông đề nghị luật quy định rõ nguyên tắc của cơ chế này, đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các hợp đồng bảo lãnh và hợp đồng cho vay đang thực hiện.

Cùng quan tâm đến bài toán vốn, đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang thiếu vốn, trong khi việc cân đối lãi suất huy động và cho vay vẫn là thách thức đối với ngành ngân hàng.

Ông đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong huy động, quản lý nguồn vốn và phát triển ngân hàng số nhằm giảm chi phí vận hành, tăng khả năng thu hút nguồn tiền nhàn rỗi trong dân cư và cung ứng vốn kịp thời cho doanh nghiệp. Đại biểu cũng kiến nghị Quốc hội và Chính phủ cho phép thí điểm ngân hàng số.

Ngoài ra, ông Nguyễn Văn Thân đề xuất nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ kinh doanh từ 1 tỷ đồng lên 2 tỷ đồng/năm. Theo ông, việc điều chỉnh ngưỡng này sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, tạo thêm nguồn lực để người dân tái đầu tư sản xuất, kinh doanh và tiết kiệm chi phí quản lý hành chính.

Ở góc độ ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, đoàn Hải Phòng, đề nghị nghiên cứu phương án tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế, nhưng giới hạn tối đa 6 năm kể từ ngày cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Theo đại biểu, cách tiếp cận này có thể giúp chính sách ưu đãi sát thực tế hơn, nhất là với những doanh nghiệp cần thời gian đầu tư dài trước khi có lãi.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy việc sửa đổi Luật Phát triển DNNVV không chỉ cần hướng tới mục tiêu gia tăng số lượng doanh nghiệp, mà còn phải giải quyết những rào cản về vốn, hoàn thiện chính sách ưu đãi và tăng cường minh bạch dữ liệu. Đây là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp, hạn chế thất thoát nguồn lực và thúc đẩy khu vực doanh nghiệp phát triển bền vững.

Như Quỳnh