Trung tâm dữ liệu trở thành động lực mới cho chuyển đổi số tại Saudi Arabia

Trung tâm dữ liệu RUH1 Riyadh ở Saudi Arabia. Ảnh: datacenters.com

Theo dự báo của Renub Research, thị trường trung tâm dữ liệu của Saudi Arabia sẽ tăng từ 2,75 tỷ USD năm 2024 lên 6,5 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) là 10,02%, khi ứng dụng điện toán đám mây, hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và các khoản đầu tư theo chương trình Tầm nhìn 2030 đang tái định hình nền kinh tế nước này.

Thị trường trung tâm dữ liệu của Saudi Arabia không còn chỉ là một bộ phận hỗ trợ của nền kinh tế số. Lĩnh vực này đang trở thành một trong những hạ tầng quan trọng nhất của Saudi Arabia, nằm ở giao điểm của điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, các quy định về chủ quyền dữ liệu và quá trình chuyển đổi kinh tế quốc gia. Thị trường hiện đang mở rộng nhanh chóng và quy mô đầu tư hiện nay cho thấy đây vẫn mới là giai đoạn đầu của chu kỳ tăng trưởng. Renub Research ước tính quy mô thị trường đạt 2,75 tỷ USD vào năm 2024 và dự báo sẽ đạt 6,5 tỷ USD vào năm 2033, phản ánh triển vọng tăng trưởng dài hạn mạnh mẽ.

Câu chuyện tăng trưởng này đã thể hiện rõ trên thực tế. Bộ Truyền thông và Công nghệ Thông tin Saudi Arabia cho biết vào tháng 4/2026 rằng, nước này hiện có hơn 60 trung tâm dữ liệu do hơn 20 công ty phát triển, tổng vốn đầu tư vượt 16 tỷ riyal Saudi Arabia (SAR), cho thấy năng lực ngày càng tăng trong việc đáp ứng nhu cầu về điện toán đám mây và AI. Bộ này cũng nhấn mạnh nền kinh tế số của Saudi Arabia đã trở thành một trụ cột quan trọng của tăng trưởng quốc gia, trong đó các trung tâm dữ liệu ngày càng gắn liền với chiến lược phát triển công nghệ rộng lớn hơn của đất nước.

Nhu cầu tăng nhanh vì sao?

Nhiều yếu tố đang đồng thời thúc đẩy thị trường. Đầu tiên là quá trình chuyển đổi số. Chương trình Tầm nhìn 2030 của Saudi Arabia đã tạo ra môi trường chính sách thuận lợi cho ứng dụng điện toán đám mây, phát triển hạ tầng số có chủ quyền và đầu tư công nghệ quy mô lớn. Chính sách “Cloud First” của chính phủ yêu cầu các cơ quan dân sự ưu tiên các giải pháp điện toán đám mây cho các khoản đầu tư công nghệ thông tin mới, đồng thời hạn chế xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu mới trong nhiều trường hợp, qua đó thúc đẩy nhu cầu đối với các hệ sinh thái điện toán đám mây và dịch vụ cho thuê chỗ đặt máy chủ.

Động lực thứ hai là quy mô của chính nền kinh tế số Saudi Arabia. Bộ Truyền thông và Công nghệ Thông tin cho biết năm 2025, nền kinh tế số của nước này đã đạt khoảng 495 tỷ SAR, đóng góp 15% GDP, trong khi thị trường công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) vượt 180 tỷ SAR trong năm 2024. Bộ này cũng cho biết công suất trung tâm dữ liệu tăng 42% trong năm 2023 lên 290,5 MW, độ phủ cáp quang tiếp tục mở rộng và tỷ lệ sử dụng Internet tiến gần 99%. Những con số này rất quan trọng bởi mỗi bước tiến trong quá trình số hóa đều làm gia tăng nhu cầu về năng lực tính toán, lưu trữ, sao lưu, kết nối liên thông và xử lý dữ liệu có độ trễ thấp.

Động lực thứ ba là vai trò ngày càng lớn của AI. Saudi Arabia đang định vị mình là trung tâm AI và điện toán đám mây của khu vực, chứ không chỉ là nơi đặt máy chủ. Năm 2025, Quỹ Đầu tư Công Saudi Arabia (PIF) đã thành lập HUMAIN như một công ty AI toàn cầu được xây dựng dựa trên các trung tâm dữ liệu thế hệ mới, hạ tầng AI, năng lực điện toán đám mây và các mô hình tiên tiến. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Saudi Arabia muốn thị trường trung tâm dữ liệu hỗ trợ toàn bộ hệ sinh thái AI, thay vì chỉ phục vụ nhu cầu lưu trữ và vận hành truyền thống của doanh nghiệp.

Quy định, chủ quyền dữ liệu và an ninh mạng định hình quyết định đầu tư

Thị trường trung tâm dữ liệu của Saudi Arabia cũng đang chịu tác động mạnh từ các quy định pháp lý. Trong một thị trường mà yêu cầu về lưu trữ dữ liệu trong nước, khả năng phục hồi hệ thống và an ninh là yếu tố then chốt, chính sách đôi khi quan trọng không kém nguồn điện. Cơ quan An ninh mạng Quốc gia Saudi Arabia có thẩm quyền tăng cường an ninh mạng đối với các hạ tầng trọng yếu và dịch vụ công, trong khi bộ tiêu chuẩn Kiểm soát An ninh mạng Thiết yếu được áp dụng cho các cơ quan nhà nước cũng như các doanh nghiệp vận hành hạ tầng trọng yếu quốc gia. Điều này tạo ra môi trường tuân thủ nghiêm ngặt nhưng đồng thời cũng nâng cao mức độ tin cậy của hệ sinh thái số.

Các quy định về quyền riêng tư và nội địa hóa dữ liệu tạo thêm một tầng yêu cầu mới. Báo cáo chuyên đề về hạ tầng điện toán của Bộ Truyền thông và Công nghệ Thông tin cho biết, luật bảo vệ dữ liệu cá nhân sửa đổi nhằm bảo vệ quyền riêng tư, điều chỉnh việc chia sẻ dữ liệu và ngăn chặn lạm dụng dữ liệu. Đối với các nhà vận hành trung tâm dữ liệu, điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu về lưu trữ dữ liệu trong nước, các khu vực điện toán nội địa và kiến trúc hạ tầng an toàn ngày càng được coi trọng. Trên thực tế, điều này thúc đẩy nhu cầu đối với các cơ sở trong nước thay vì lưu trữ dữ liệu ở nước ngoài.

An ninh mạng không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là yếu tố thúc đẩy thị trường. Khi Saudi Arabia đẩy mạnh số hóa các dịch vụ công, tài chính, y tế, bán lẻ và hệ thống công nghiệp, nước này càng cần các trung tâm dữ liệu có khả năng xử lý an toàn những tác vụ nhạy cảm. Đó là lý do các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, các doanh nghiệp viễn thông và các nhà đầu tư trung tâm dữ liệu siêu quy mô đều nhìn thấy cơ hội tại thị trường này.

Thách thức khí hậu thúc đẩy đổi mới công nghệ

Khí hậu nóng của Saudi Arabia khiến làm mát trở thành một trong những chi phí quan trọng nhất trong thiết kế và vận hành trung tâm dữ liệu.

Báo cáo thị trường cũng chỉ ra rằng làm mát là một khoản chi phí vận hành lớn và ngành này đang chuyển sang các hệ thống làm mát tiên tiến hơn cùng các biện pháp bảo vệ an ninh mạng mạnh mẽ hơn.

Điều này thúc đẩy các nhà vận hành đầu tư vào công nghệ làm mát bằng chất lỏng, hệ thống điện hiệu suất cao và các thiết kế giúp giảm tiêu thụ năng lượng cũng như nước.

Cấu trúc thị trường

Thị trường đang mở rộng đồng thời trên nhiều lớp. Về thành phần, cả phần cứng và phần mềm đều đóng vai trò quan trọng. Về loại hình cơ sở, dịch vụ cho thuê chỗ đặt máy chủ vẫn giữ vị trí đáng kể, nhưng các trung tâm dữ liệu siêu quy mô và trung tâm dữ liệu biên đang tăng trưởng nhanh khi nhu cầu điện toán đám mây và AI gia tăng. Nhu cầu cũng đến từ nhiều nhóm khách hàng khác nhau, từ các doanh nghiệp lớn đến doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, công ty viễn thông, doanh nghiệp y tế, tài chính - ngân hàng - bảo hiểm (BFSI), bán lẻ, thương mại điện tử, truyền thông và năng lượng đều góp phần thúc đẩy thị trường.

Danh sách doanh nghiệp trong báo cáo bao gồm Delta Electronics, Cisco, Equinix, Fujitsu, General Electric, Hitachi, Schneider Electric và Siemens, cho thấy mức độ cạnh tranh toàn cầu ngày càng rõ nét.

Sự kết hợp này cho thấy thị trường Saudi Arabia không chỉ đơn thuần là mở rộng công suất. Đây còn là quá trình xây dựng cả một hệ sinh thái. Thiết bị mạng, hệ thống điện, giải pháp làm mát, an ninh, phần mềm, dịch vụ điện toán đám mây và kết nối được quản lý đều có vai trò quan trọng. Trong một thị trường đòi hỏi vốn đầu tư lớn như vậy, sức mạnh hệ sinh thái thường quyết định doanh nghiệp nào sẽ giành được thị phần trong dài hạn.

Thị trường trung tâm dữ liệu của Saudi Arabia đang bước vào một giai đoạn hiếm có khi chính sách, nguồn vốn, nhu cầu điện toán đám mây, tham vọng AI và chiến lược quốc gia cùng hội tụ. Dự báo đạt quy mô 6,5 tỷ USD vào năm 2033 là một chỉ dấu quan trọng, nhưng câu chuyện lớn hơn là việc nước này đang xây dựng nền tảng hạ tầng số phục vụ cho một quá trình chuyển đổi kinh tế sâu rộng hơn nhiều.

Những lợi thế lớn nhất của thị trường gồm sự hỗ trợ từ chính phủ, mức độ ứng dụng công nghệ số ngày càng cao, nhu cầu về điện toán đám mây có chủ quyền và dòng vốn đầu tư mạnh mẽ từ các doanh nghiệp trong và ngoài khu vực. Những thách thức lớn nhất là làm mát, hiệu quả năng lượng, thiếu hụt nhân lực có kỹ năng và độ phức tạp của an ninh mạng. Tuy nhiên, chính những thách thức đó cũng đang tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp có khả năng cung cấp hạ tầng bền vững, hiệu quả và sẵn sàng cho AI.

Đối với các nhà đầu tư, nhà vận hành và nhà cung cấp công nghệ, thông điệp rất rõ ràng: Saudi Arabia không còn chỉ là một thị trường tăng trưởng của ngành trung tâm dữ liệu. Nước này đang trở thành một trong những điểm đến hạ tầng số quan trọng nhất tại Trung Đông.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc